Кіріспе
Американдық генерал және Сан-Францисконың 1-ші мэрі, Фениандық бауырластықтың мүшесі Джон Уайт Гирри (30 желтоқсан 1819 – 8 ақпан 1873) – американдық заңгер, саясаткер, масон және Америка Азамат соғысындағы Одақ генералы. Ол Сан-Францисконың соңғы алькадесі және бірінші мэрі, Канзас территориясының губернаторы, сондай-ақ Пенсильванияның 16-шы губернаторы болды.
the member of the Fenian Brotherhood
John White Geary (December 30, 1819February 8, 1873) was an American lawyer, politician, Freemason, and a Union general in the American Civil War. He was the final alcalde and first mayor of San Francisco, a governor of the Kansas Territory, and the 16th governor of Pennsylvania.
Алғашқы жылдар
Гирри Пенсильвания штатының Маунт-Плезант маңында, Вестморленд округінде – қазіргі Питтсбург қалалық аймағында дүниеге келді. Ол шотланд-ирланд тегінен шыққан темір ұстасы және мектеп мұғалімі Ричард Гирри мен Мэриленд штатының тумасы Маргарет Уайттың ұлы болды. 14 жасынан бастап, ол Пенсильвания штатының Канонсбург қаласындағы Джефферсон колледжінде азаматтық инженерия мен құқық салаларын оқыды, бірақ әкесінің қарызын өтеу үшін бітіруге үлкермей колледжден кетуге мәжбүр болды. Ол Кентуккиде жер өлшеуші және жер алыпсатар болып түрлі жұмыстар істеді, соның арқасында қайтадан колледжге оралып, 1841 жылы бітіруге жеткілікті қаржы жинады. Ол Allegheny Portage темір жолының құрылыс инженері ретінде жұмыс істеді. 1843 жылы ол Маргарет Энн Логанға үйленді, олардың бірнеше ұлы болды, бірақ ол 1853 жылы қайтыс болды. Содан кейін 1858 жылы Пенсильвания штатының Карлайл қаласында жесір Мэри Черч Хендерсонға үйленді. Гирри жас кезінде штаттық милицияда белсенді болды. 1846 жылдың желтоқсанында Мексика-Америка соғысы кезінде ол 2-ші Пенсильвания жаяу әскеріне офицер болып қабылданып, подполковник шеніне ие болды. Ол Шапультепектегі полкті батырлықпен жетектеді және осы шайқаста бес рет жараланды. Гирри сол кездегі адамдар үшін өте ірі тұлға болды, ол алты фут алты дюйм (шамамен 198 см) бойында, 260 фунт (118 кг) салмақта, денелі және жаудың оқтарына оңай түсетін мақсат болды. Әскери қызметінің барысында ол кем дегенде он рет жараланды. Гирридің Белен қақпасындағы ерлігі оған полковник шені берді және ол соғыс батыры ретінде үйіне оралды.
Калифорния саясаты
Батысқа қарай жылжу кезінде Гери 1849 жылдың 22 қаңтарында президент Джеймс К. Полк оны Сан-Францисконың пошта бастығы етіп тағайындады, ал 1850 жылдың 8 қаңтарында Калифорния штаты болып құрылмастан бұрын ол қаланың алькальдесі болып сайланды, содан кейін қаланың тұңғыш мэрі болды. Тағайындалған кезде ол отыз жаста болғандықтан, Сан-Франциско тарихындағы ең жас мэр ретіндегі рекордты сақтап тұр. Алькальде ретінде ол қаланың әкімімен қатар қала судьясының міндетін де атқарды. 1852 жылы әйелінің денсаулығы нашарлағандықтан Пенсильванияға қайтып оралды. Оның қайтысынан кейін президент Франклин Пирс оны Юта аймағының губернаторы етіп тағайындауды ұсынды, бірақ Гери бас тартты.
Канзас аймағының губернаторы
1856 жылдың 31 шілдесінде Гирри Пирстің Канзас аймағының губернаторы болып тағайындалуын қабылдады. Құлдыққа жақтас күштер Гирриге қарсы шығып, оның орнына губернатор міндетін атқарушы Дэниел Вудсонды немесе генерал-геодезист Джон Калхунды (Иллинойс саясаткері) қолдады. Ол бір ай бойы жаңа лауазымға дайындалып, содан кейін аймаққа аттанды. Миссури өзенімен жоғары қарай сапар шегіп бара жатып, оның кемесі Миссури штатының Глазго қаласында тоқтады, онда ол жақында қызметтен босатылған губернатор Уилсон Шеннонмен кездесті. Олар «Қанды Канзас» дағдарысын қысқаша талқылады, ал Гирри бұрын Миссури губернаторы Стерлинг Прайспен кездескен еді, ол Гирриге бостандықты жақтаушылардың Миссури арқылы қауіпсіз өтуіне рұқсат берілетінін уәде еткен. Гирри 9 қыркүйекте Форт-Ливенуортқа келді, келесі күні Канзастың ең жас губернаторы болып Лекомптонға барды. Ол бұрынғы әкімшілік тәжірибесі аймаққа бейбітшілік әкеледі деп сенді, бірақ зорлық-зомбылықты тоқтатуға қол жеткізе алмады. Ол алғашқы тыңдаушыларына: «Мен ешқандай партияны, ешқандай аймақты, ешқандай Солтүстік, Оңтүстік, Шығыс, Батысты білгім жоқ, тек Канзас пен елімді ғана білгім келеді» деді. Гирри Канзас милициясын таратып, жаңа штаттық милицияны құрды және тәртіпті сақтауға көмектесу үшін федералды әскерге көп сүйенді. 17 қазан күні ол аймақты аралап, тоқтаған әр жердегі топтармен сөйлесіп, олардың пікірлерін білді. Бейтарап бейбітшіл болуға тырысқанына қарамастан, Гирри мен құлдықты қолдаған заң шығарушылар арасында қақтығыс туды. Гирри Лоренс қаласын тағы да өртеп жіберу үшін Миссури шекарасынан келген қарақшылардың үлкен тобының жолын тоқтатты. Сонымен қатар, ол Лекомптон конституциялық конвенциясына делегаттар сайлауды көздейтін заң жобасын ветолады. Бұл заң жобасы АҚШ Конгресінің бекітуіне жіберілмей тұрып, конституция бойынша референдум өткізуге мүмкіндік бермейтін еді. Алайда заң шығарушы орган ветоны жоққа шығарды. Гери 1856-57 жылдардың қатал қысынан зардап шеккендерге көмектесу үшін Вермонт заң шығарушы органынан түскен 20 000 долларды қабылдаудан бас тартқанда бостандықты жақтаушылардан ашуланды. Гирри жауабында: «Өткендегі тәртіпсіздіктер мен қазіргі суық ауа райының салдарынан әлдебір қиындықтар бар, бірақ Одақтың басқа аймақтарында немесе штаттарында одан көп қиындықтар болуы мүмкін» деді. Бастапқыда Гирри Канзас аболиционистерінен алған ұсыныстарды жақтырмады. Алайда 1856 жылғы президенттік сайлау кезінде ол өз ұстанымын мүлдем өзгертті және Чарльз Робинсонмен, Сэмюэл Помероймен жақын дос болды. Сонымен қатар, ол құлдықты қолдаған күштерге мүлдем сенімсіздікпен қарады және Президент Пирске жазған хатында оларды аймақтағы қиындықтардың себепкері деп айыптады. Гери тіпті Канзас штатының Демократиялық партиясынан АҚШ Сенатына үміткерліктен бас тартты. Оның орнына ол бостандықты жақтаушылармен бірлесіп, Канзастың Топека конституциясы бойынша одаққа еркін штат ретінде қабылдануы үшін жоспар жасады, өзі демократиялық әкімшіліктің губернаторы болды. Бұл жоспар Конгресте қолдау таппады. Гери өзінің жеке хатшысы доктор Джон Гихонға құлдықты жақтаушы қарақшылар шабуыл жасағаннан кейін өзінің қауіпсіздігінен қорқуын басталды. Гирри өзінің қайта тағайындалатынына үміттене отырып, өзінің отставкасын жаңа президент Джеймс Бьюкененге тапсырды. Алайда Бьюкенен 1857 жылдың 12 наурызында Гирриді жұмыстан босатты, бұл 20 наурыздан бастап күшіне енді. Аймаққа жолдаған қоштасу хатында Гирри бұл лауазымға өзі іздемегенін және «бұл лауазымның ешқандай қажеттілікке сай емес екенін» айтты. Ол «соңғы уақытта аймақты қоздырған қиындықтардың көпшілігі оның әл-ауқатына ешқандай қызығушылық танытпаған адамдардың салдарынан туындады. Азаматтардың көп бөлігі консервативті, заңға бағынушы және бейбітшілікке құштар, олар татуласу үшін және соның салдарынан бейбітшілік үшін құрбандықтарға баруға дайын» деді. Екі мылтықпен қаруланған Гирри 21 наурызда түнде аймақтан шығып, Вашингтонға оралды. Кейін ол Канзастағы қауіптер туралы көптеген қоғамдық жиналыстарда сөз сөйледі. Гирри аймаққа бейбітшілік әкелмегенімен, оның басқаруы аймақты оның келуінен бұрынғыдан гөрі бейбіт қалдырды. Гирри Пенсильваниядағы фермасына оралып, қайтадан үйленді.
Азаматтық соғыс
Азамат соғысының басында Гирри 147-ші және 28-ші Пенсильвания жаяу әскер полктерін құрып, соңғысының полковнигі болды. Жоғарғы Потомак өзенінің аймағын басқарғанда, 1862 жылдың 8 наурызында Вирджиния штатының Лисбург қаласының жанында жараланып, тұтқынға алынды, бірақ дереу айырбасталып, қызметіне оралды. 1862 жылдың 25 сәуірінде ол АҚШ еріктілерінің бригада генералы болып тағайындалды және генерал-майор Натаниел Банкс корпусындағы бригадаға қолбасшылық етті. Ол Шенандоа аңғарында Томас Дж. "Стоунволл" Джексонға қарсы күштерді жетектеді. Оның бригадасы маусым айының соңында генерал-майор Джон Поуптың Вирджиния армиясына қосылды. 1862 жылдың 9 тамызындағы Седар тауы шайқасында ол басшылық етті, онда қолы мен аяғына ауыр жарақат алды. 15 қазанда дивизия командирі болып қайта қызметке кірісті; корпус енді Потомак армиясының бөлігі болды, XII корпус деп аталды және генерал-майор Генри В. Слокумның басшылығында болды. Гирридің дивизиясы Чанселлерсвиллде ауыр шайқасқа қатысты, онда 1863 жылдың 3 мамырында оның басына оқ өткен кезде есінен танып қалды (кейбір мәліметтерде оның кеудесіне оқ тигендігі айтылады). Геттисбург шайқасында Слокум корпусы бірінші күнгі (1 шілде 1863) шайқас басылғаннан кейін келіп, Одақтың шебінің оң жағындағы Калпс-Хиллде қорғаныс позициясын иеленді. Екінші күні Одақтың сол жағындағы ауыр шайқас күштерді талап етті және Гирриге генерал Джордж С. Гриннің басшылығындағы бір бригаданы Калпс-Хиллде қалдырып, басқа дивизияны, жаңа ғана кетіп бара жатқан дивизияны қууға бұйрық берілді. Гирри Балтимор жолымен оңтүстікке қарай іздеуі керек болған дивизияның жолын жоғалтып, түсініксіз түрде майданнан шығып, ақырында Рок-Крикке жетті. Оның екі бригадасы сол түні сағат 21:00-ге дейін Калпс-Хиллге оралды, Конфедерация дивизиясы мен Гриннің жалғыз бригадасы арасындағы қызу шайқас ортасында келді. Бұл ұятты оқиға оның беделін зақымдауы мүмкін еді, егер екі фактор болмағанда: ол қатысуға тиіс болған шайқастың бөлігі аяқталғандықтан, ол шынымен қажет емес еді; және армия командирі генерал-майор Джордж Г. Мид пен Слокум арасындағы ресми есептерді ұсыну туралы дау болғандықтан, көпшілікке көп хабарлама жолданбады. XII корпус батысқа Чаттанугада қоршауда қалған Одақ армиясына қосылу үшін ауыстырылды. Гирридің ұлы Эдвард Ваухатчи шайқасында оның қолында қайтыс болды, бұл оның дивизиясы саны жағынан кем болған шайқаста жеңіске жетуіне жеткілікті күш берді. Ол Лоукаут тауы шайқасында, Атлантаға жасалған жорықта, Шерманның теңізге жасаған жорығында және Каролина жорығында өзін ерекше көзге көрсетті. Ол Саваннаның (Джорджия) капитуляциясын қадағалады және қысқа уақытқа қаланың әскери губернаторы болып қызмет етті, онда генерал-майор шеніне ие болды.
Пенсильванияның губернаторы және өлімі
Соғыстан кейін Гирри 1867 жылдан 1873 жылға дейін Пенсильвания штатының республикалық губернаторы болып екі мерзім қызмет етті. Ол саяси тәуелсіздік танытып, темір жолдардың саяси ықпалына қарсы күресті және көптеген жеке мүдделерді қорғайтын заңдарға вето қойды. 1873 жылдың 8 ақпанында, губернаторлық қызметтен кеткеннен кейін үш аптадай өткен соң, Гирри Харрисбургте (Пенсильвания) кішкентай ұлына таңғы ас дайындап жатқанда жүрек талмасынан көз жұмды. Ол 53 жаста болған. Ол Харрисбургте мемлекеттік салтанатпен Маунт Кальмия зиратына, қазіргі Харрисбург зиратына жерленді.
Фримасондық
Гери 1847 жылдың 4 қаңтарында Пенсильвания штатында (Филантропия ложасы №255) Мексика соғысына әскерлерімен аттанбас бұрын бірден Масон дәрежесіне ие болды. Азамат соғысы кезінде ол Саванна қаласы түскенде Одақтың бас қолбасшысы болды. Соломон ложасы №1-дің жанына федералды әскерлерді орналастырып, оны тонаудан және зақымданудан сақтап қалды. Кейіннен, Гери Пенсильвания штатының губернаторы болғанда, ложа оған алғыс білдіретін қарар жіберді. Ол жауап ретінде, масондық принциптері мен ұстанымдары Реконструкцияның соңындағыдай сәтті болуына көмектескенін айтты. Осы жауабында ол былай деді: "Біздің қадірлі мекемемізге қайтадан сілтеме жасауға құқылымын деп санаймын, себебі ел халқы соғыстың қатыгез құмарлықтарынан туған көптеген азаптарды жеңілдету үшін франкмасондыққа міндетті."
Еске алу
Гейри округі, Канзас, 1889 жылы Джон В. Гейридің құрметіне қайта аталды (бұрын Дэвис округі деп аталған, Джефферсон Дэвистің құрметіне, азаматтардың талабымен аты өзгертілді; 1893 жылы округ сайлаушылары Дэвис округі атауын қайтару әрекетін қабылдамады), сондай-ақ Сан-Францискодағы Гейри бульвары, сол қаладағы маңызды көлік артериясы, Геттисбургтегі алаңдағы Гейри даңғылы, Пенсильвания штатының Нью-Камберленд қаласындағы Гейри көшесі (Гейридің үйі болған жер), Пенсильвания штатының астанасы Харрисбургтегі Гейри көшесі және Пенсильвания мемлекеттік университетінің Шығыс бөлігіндегі Гейри залы – студенттер жатақханасы. Пенсильвания штатының Маунт-Плезант қаласының орталық алаңында Гейриге ескерткіш орнатылған. Канзас штатының Донифан округіндегі Гейри қаласы да оның құрметіне аталған, бірақ 1905 жылы қала тоқтатылды. 1914 жылы Геттисбургтегі Кулп төбесінде Гейриге ескерткіш орнатылды, бірақ ол 2007 жылдың 11 тамызында ғана ресми түрде ашылды.