Кіріспе

Гранд-Фолс-Виндзор – Канаданың Ньюфаундленд және Лабрадор провинциясындағы Ньюфаундленд аралының орталық аймағында орналасқан қала. 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 13 853 адамды құрайды. Бұл қала орталық аймақтағы ең ірі қала, провинция бойынша алтыншы орында тұр және жыл сайынғы Exploits Valley Salmon Festival фестиваліне өтеді. Гранд-Фолс-Виндзор 1991 жылы Гранд-Фолс және Виндзор қалалары біріккен кезде құрылды. Гранд-Фолс-Виндзор Орталық Ньюфаундлендтегі екі ірі елді мекеннің бірі. Микмак тілінде бұл қала "Qapskuk" деп аталады.

Тарих

1768 жылы лейтенант Джон Картрайт Эксплойт өзенімен Эксплойт аңғары арқылы жүріп, тапқан сарқырамасын «Гранд Фолс» деп атады. 1905 жылға дейін жер, Гранд Фолстан солтүстікке шамамен 6 шақырым қашықтықта орналасқан Ньюфаундленд темір жолынан басқа, дамытылмаған күйде қалды. Темір жол дамуға мүмкіндік берді. 1905 жылы Гранд-Фолс қаласы Эбенезер Ховард ұсынған «Бақ қаласы» қағидаларын қолданып, компаниялық қала ретінде құрылды. Еуропадағы соғыс жақындап келе жатқанына алаңдаған Альфред Хармсворт (Барон Нортклифф) отбасылық газет-баспа бизнесі үшін газет қағазының балама көзін іздеуді бастады. Целлюлоза-қағаз фабрикасын салуға және іске қосуға қолайлы орын іздеу кезінде Харольд Хармсворт пен Мейсон Битон, Изабелла Битонның ұлы, «Миссис Битонның үй шаруашылығы кітабының» авторы, Гранд Фолсты тапты. Ағаш ресурстарына қолжетімділік, гидроэлектр энергиясын алу мүмкіндігі және жақын жердегі Ботвудтағы терең су порты болғандықтан, бұл орын үлкен әлеуетке ие болды. 1905 жылдың 7 қаңтарында Хармсворттар мен Ньюфаундленд темір жолының иесі Роберт Гиллеспи Рид «Англо Ньюфаундленд» компаниясын құрды. Фабрика 1909 жылдың 9 қазанында салынды және ашылды. Газет қағазының алғашқы рулоны 1909 жылдың 22 желтоқсанында өндірілді. Жаңа аймақты дамытуға көмектесу үшін колонияның түкпір-түкпірінен және әлемнен жұмысшылар келді. Ол кезде Гранд-Фолста фабрика қызметкерлері мен жеке кәсіпкерлердің жұмысшылары ғана тұруға рұқсат алды. Басқа адамдар темір жолдың солтүстігінде, «Гранд-Фолс станциясы» деп белгіленген шатырлы қалашықта қоныстанды, кейін ол Канада Корольдік отбасының құрметіне Виндзор деп аталды. Қаланың иесі – «Англо Ньюфаундленд даму компаниясы» тұрғындардың әлеуметтік және спорттық қажеттіліктерін қанағаттандырды. Гранд-Фолс спорт клубы 1907 жылы құрылды. Аймақта хоккей, бокс, гольф, футбол және бейсбол сияқты спорт түрлері ойналды. Музыка мен өнерге қызығушылықтың артуы бірнеше клубтардың құрылуына ықпал етті, соның ішінде «The Andophians», «The Exploits Amateur Theatre Company», «Northcliffe Drama Club» (1951) және «Another Newfoundland Drama Company Inc.» (A. N. D. Company Inc.) (1998). Бірнеше музыкалық топтар құрылды. 1905-1906 жылдары тұрғындардың діни қажеттіліктерін келген дін қызметкерлері қанағаттандырды. Алайда, Гранд-Фолс халқының өсуіне байланысты бірнеше шіркеулер салынды. Үнемі дамып келе жатқандықтан, Гранд-Фолс станциясы өмірлі қалаға айналды. Қазіргі Виндзор қаласының бұрынғы орталығындағы Мейн-стритте тұрғындардың қажеттіліктерін қанағаттандыратын шағын бизнес орындары орналасқан. Қала 1938 жылдың 1 қарашасында ресми түрде құрылды. Құрылған кезде Гранд-Фолс станциясы британдық Корольдік отбасының құрметіне Виндзор деп өзгертілді – Виндзор әулеті. 1961 жылы «Price Brothers and Company Limited» компаниясы «Anglo Newfoundland Development Company» акцияларының үлкен бөлігін сатып алды. Бірінші муниципалдық үкімет сайлауы жақын арада өтті, ол Гранд-Фолс қаласын құруға әкелді. 1988 жылы қала қысқа мерзімге Дүниежүзілік орман шаруашылығы астанасы атағын алды. Соңында, 1991 жылы Гранд-Фолс және Виндзор қалалары бірігуге дауыс берді, нәтижесінде қазіргі Гранд-Фолс-Виндзор қаласы құрылды. «Abitibi Bowater» целлюлоза-қағаз фабрикасы 2009 жылы жабылды. 1998 жылы қалада «Техас вампирлері» деп аталатын оқиға болды, ол Ньюфаундленд денсаулық сақтау зерттеулері этикалық басқармасының құрылуына әкелді. Бүгінде қалада 5-ші канадтық дивизияның бөлігі – Корольдік Ньюфаундленд полкінің 2-ші батальоны орналасқан.

География

Қала Ньюфаундленд аралының орталық бөлігінде орналасқан. Ол Гандрден шамамен бір сағаттық, Кларенвиллден екі жарым сағаттық, ал Сент-Джоннан төрт сағаттық жерде жатыр. Керісінше, қала Дир-Лейктен екі сағаттан сәл шығысқа, Корнер-Бруктан екі сағат қырық бес минуттық, ал Пор-О-Баскстен шамамен бес сағаттық жерде орналасқан, егер Ньюфаундленд және Лабрадордың 1-жолымен, Транс-Канада тас жолының бір бөлігімен саяхат етсеңіз. Қаланың өзі бұрынғы Гранд-Фолс және Виндзор қалаларынан құралған. Ньюфаундленд және Лабрадордың 1-жолы қаланың ортасынан өтеді, және Main Street, Station Road, Cromer Avenue, Union Street, Grenfell Heights және New Bay Road шығулары бар. Қаладағы басты көшелерге Линкольн жолы, Кромер даңғылы, Мейн-стрит, Хай-стрит және Скотт даңғылы жатады, бірақ бұл тізім толық емес.

Климат

Гранд-Фоллс-Виндзор ылғалды континенттік климатқа ие (Koppen: Dfb), оның жіктелуі Ньюфаундлендтің қалған бөлігіне ұқсас. Көптеген елді мекендерге қарағанда ішкі аймақта орналасқандықтан, Атлант мұхитының әсері мен оның температураны теңдестіру қабілеті азырақ, нәтижесінде жазы аралдағы ең жылы болып табылады. Қысқы ең төменгі температуралар Сент-Джонс және Корнер-Брукке қарағанда жоғарырақ, бірақ континенталды Канададағы ұқсас ендіктердегі аймақтармен салыстырғанда температура өзгерістері өте шамалы.

Экономика

2008 жылдың 4 желтоқсанында Abitibi Bowater Grand Falls Windsor қаласындағы целлюлоза-қағаз фабрикасының жабылуы туралы мәлімдеме жасады, бұл 205 000 тонна қағаз өндірісінің тоқтатылуын білдірді. Фабрика 2009 жылдың 12 ақпанында газет қағазының соңғы рулонын шығарды. Жабылуға валюта бағамының тұрақсыздығы, энергия және шикізат бағасы, сондай-ақ Солтүстік Америка газет қағазы өнеркәсібіндегі құрылымдық мәселелер себеп болды. Жабылу кезінде фабрика қаланың екінші ірі жұмыс берушісі еді. 2016-2017 жылдары фабрика бұзылды. Ньюфаундленд және Лабрадордың көптеген қалалары сияқты, Grand Falls Windsor да халықтың көшіп кетуінен зардап шекті. Дегенмен, қала Орталық Ньюфаундлендтің қызмет көрсету орталығы ретінде өз мәртебесін сақтап тұр. Фабрика жабылуына қарамастан, қаладағы кәсіпорындар өсуде. Central Health қазіргі таңда қаладағы ең ірі жұмыс беруші.

Білім

Қала Ньюфаундленд және Лабрадор ағылшын тіліндегі мектеп округінің құрамына кіреді және оған Woodland бастауыш мектебі (балабақшадан 3-сыныпқа дейін), Sprucewood академиясы (4-сыныптан 6-сыныпқа дейін), Forest Park бастауыш мектебі (балабақшадан 3-сыныпқа дейін), Exploits Valley орта мектебі (7-сыныптан 9-сыныпқа дейін) және Exploits Valley жоғары мектебі (10-сыныптан 12-сыныпқа дейін) қызмет көрсетеді. Жоғары білімнен кейінгі кәсіби білім беру 1977 жылы құрылған Солтүстік Атлантика колледжінде (College of the North Atlantic) қолжетімді. Жеке колледждер қатарында Keyin колледжі және Corona колледжі бар.

Денсаулық

Қаладағы денсаулық сақтау қызметтерін Ньюфаундленд және Лабрадор денсаулық сақтау ұйымы басқарады.

Көлік

Ең жақын әуежай – Бишопс-Фолстың солтүстігінде орналасқан Экплойтс-Вэлли (Ботвуд) әуежайы, ол ауруханаға медициналық көмек көрсету үшін және жеке шағын ұшақтар үшін пайдаланылады. Ең жақын халықаралық әуежай – Гандр халықаралық әуежайы, ол Grand Falls Windsor қаласынан шамамен шығысқа қарай орналасқан. Grand Falls Windsor қалалық тікұшақ алаңы Скотт даңғылында орналасқан.

БАҚ және байланыс

Байланыс қызметтерін AT&T Canada, Primus Canada және Aliant, бұрынғы NewTel Communications компаниялары ұсынады. Бұл компаниялар ұялы телефондар, жоғары жылдамдықты интернет және цифрлық теледидар, соның ішінде CJON TV (NTV) – Ньюфаундленд пен Лабрадордағы жалғыз жеке меншік телеарнасын, және басқа да қызметтерді қамтиды. Жергілікті газет, "Жарнамашы", 1936 жылдан 2017 жылға дейін аптасына екі рет жарық көрді және оның орнын "Орталық дауысы" басты. Газеттің әр санының оқырмандары 10 000-нан асып, аймақтық және ұлттық деңгейде көптеген марапаттарға ие болды. Газетті алғаш рет Майк пен Уолтер Блэкмор ағайындар шығарды, ал Майктің әйелі, бұрынғы Лора Кантуэлл, алғашқы редактор болды. Қаладағы жеке радиостанциялар: CHEV FM (94.5), CKXG FM (102.3), CKCM (620) – VOCM филиалы, Stingray Radio мен CKMY FM (95.9) иелігінде, сондай-ақ Джефф Стирлингке тиесілі. Тағы бір жеке радиостанция – VOAR 8 FM (98.3), ол Жетінші күнгі адвентистер шіркеуінің құрамында. Canadian Broadcasting Corporation-ның CBT FM (93.3), CBC Radio One және CBN FM 1 (90.7), CBC Music радиостанциялары бар. CBNAT – Сент-Джонс қаласынан CBNT-нің жергілікті CBC қайта тарату станциясының шақыру белгісі. Rogers TV қоғамдық арнаны ұсынады, ол жергілікті оқиғаларға арналған "Exploits Central" атты жергілікті ток-шоуды қамтиды.

Спорт

Қалада екі хоккей командасы бар: ересектер командасы – «Гранд-Фоллс Виндзор Катарактасы» және «Гранд-Фоллс Виндзор Блейдс». «Катаракталар» 2017 жылы Канададағы ересек хоккейдегі басты жетістіктің символы – Аллан кубогын жеңіп алды.

Хармсворт залы

Хармсворт залы 1929 жылы Англо-Ньюфаундленд даму компаниясымен салынды. Бұл компания 20 ғасырдың басында Ньюфаундлендтегі ең маңызды компаниялардың бірі болды. Ол негізінен Гранд-Фоллз қаласының дамуына, қағаз және целлюлоза фабрикасының құрылысы арқылы үлкен үлес қосты. Компания залды фабриканың алғашқы иелерінің бірінің құрметіне атады, және ондаған жылдар бойы ол қоғамға театр, ойын үйі және жиналыстар залы ретінде қызмет етті. Гранд-Фоллз қаласы 1963 жылы құрылды, ал компания ғимаратты жаңа муниципалитетке қалалық әкімшілік ғимараты ретінде табыстады. Содан бері қалалық кеңес ішкі кеңістікті жаңартып, кеңселер мен кеңес палаталарын қосты. Зал қазірге дейін Гранд-Фоллс-Виндзор қаласының кеңсесі ретінде пайдаланылуда. Залдың ағаш қаңқасы бар, сырты кірпішпен қапталған, биіктігі екі қабатты. Онда әшекейленген шатыр жиегі, мыс жалаты және Гранд-Фоллстың басты көшесі – Хай-стритке қарап тұрған үлкен, күмбезді терезелер бар. Есіктер мен терезелердің үстінде бетонды қоршаулар орналасқан, ал залдың орталық бөлігінде үшбұрышты шатыр бар. Хармсворт залы 1998 жылы тіркелген мұра ескерткіші мәртебесін алды. Бұл Ньюфаундлендтің орталық аймағындағы санаулы мұра ескерткіштерінің бірі.