Кіріспе

Филиппиннің Давао-дель-Сур провинциясының астанасы, Филиппин қаласы

Дигос, ресми түрде Дигос қаласы (; ) – Филиппиннің Давао-дель-Сур провинциясының 2-санатты құрамдас қаласы және астанасы. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 188 376 адамды құрайды. Қала Минданао аралындағы Давао шығанағының батыс жағалауында және Апо тауының оңтүстік баурайында орналасқан. Минданаодағы үш ірі қаланың – солтүстіктегі Давао қаласының, оңтүстіктегі Женерал Сантос қаласының және батыстағы Котабато қаласының орталық бөлігінде жатыр. Дигос қаласы Давао метрополиясының бір бөлігі саналады. Қала жергілікті жерде сатылатын және шетелге экспортталатын тәтті, шырынды «карабао» сорты мангосымен әйгілі, сондықтан оны Филиппиннің Манго астанасы деп атайды. Сондай-ақ, ол Оңтүстік қақпасы ретінде де танымал. 2000 жылдың 8 қыркүйегінде Дигос қала мәртебесіне ие болды.

Тарих

Дигос ерте заманда Апо тауының оңтүстік беткейінде қоныстанған австронезиялықтардың бас қосып отыратын жері болған. Дигос өзені Давао шығанағына құяды және ол балық аулау мен шомылуға өте қолайлы. Дигос бір кезде Магуинданао сұлтандығының құрамына кірген. 1800 жылдары ол Дату Багоның ықпалында болды, ол Давао аймағында испан империясына қарсы қарсылықты жетекшілік еткен Магуинданаолық дату еді. Испан дәуірінде, Даваодың өте құнарлы жерлерін кезіп өткен испандықтар садақ-жебесі бар жергілікті тұрғындарға жолығып, губернатор Клаверия басқаруы кезінде конкистадор болған Лопес Жаена Пачеко, топтың басшысы ретінде, жалаң аяқ киген жергілікті тұрғындардан осы жердің атын сұрады. Испандықтар оларды қайда бара жатыр деп сұрап отыр деп ойлаған жергілікті тұрғындар «Падигус» деп жауап берді, яғни «шомылуға» деген мағынаны білдіреді. Содан бері бұл жер Дигос деп аталды. Давао-дель-Сур провинциясының «азық-түлік корбелінің» бір бөлігі ретінде, Дигос көптеген көшпенділерді тартып, олардың көпшілігі Висая және Илокос аймақтарынан келіп, осы аймақта тұрақты қоныс тепті. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін Н. Э. Крамб есімді белгілі бір американдық кәсіпкер 10,24 км² жерді жалға алып, оны абака плантациясына айналдырды. Бұл сол кездегі жергілікті экономикалық белсенділіктің орталығы болды. Дигос 1942 жылы жапондық әскерлер тарапынан басылып алынды. 1945 жылы Филиппин Ұлттық Армиясының, Давао түбегіндегі жергілікті Давоэно партизандық отрядының және АҚШ әскерлерінің батыл күштерінің арқасында жапондық сарбаздар жеңіліске ұшырады. Сол кездегі конгрессмен Аполинарио Кабигонның бастамасымен Дигос 1949 жылы президент Кириноның 19 шілдедегі № 236 Президенттік жарлығымен ресми муниципалитет мәртебесін алды. Оның құрамына Tres de Mayo, Goma Bansalan, Matanao, Darapuay және үкімет орналасқан Poblacion кірді. Муниципалитет құрылғанға дейін Дигос 16 шақырым қашықтықтағы Санта-Крус қаласының бариосы болды. 1949 жылғы 19 шілдеде қала ресми түрде ашылды және Бенито Рабор қала әкімі болып тағайындалды. Кейінірек, қалаға айналғанға дейін, Дигос Давао-дель-Сур провинциясының астанасы болып саналды, және 1993 жылы бірінші сыныпты муниципалитет мәртебесін алғанға дейін, оңтүстіктегі екі маңызды жолдың тоғысқан жеріндегі стратегиялық орналасуының арқасында сауда, коммерция және білім беру орталығы болды.

Қалалық аудан

1998 жылдың шілдесінде қалаға айналдыру туралы ұсыныс әкім Арсений А. Латаса тарапынан көтеріліп, бастамасы болды, себебі қала мәртебесіне ие болу үшін қажетті талаптар толығымен орындалған болатын (R. A. 7160).

Конгрессмен Дуглас Ра. Кагас авторлық құқығымен жасалған 1998 жылғы 24 қарашадағы №5672 Халық қағидасы, Дигос муниципалитетін Давао-дель-Сур облысының құрамдас қаласына айналдыратын 8798 Республикалық заңның әзірленуіне әкелді. Аталған заңға президент Жозеф Э. Эстрада 2000 жылғы 14 шілдеде қол қойды және Дигос тұрғындары 2000 жылғы 8 қыркүйекте мақұлдады.

География

Дигос оңтүстікте Хагоной, солтүстік және солтүстік-батыста Бансалан, Сиранаган және Мирал ағындарымен, ал солтүстік-шығыста Санта-Крус муниципалитеттерімен ортақ шекара бөліседі. Шығыс жағынан Давао шығанағымен шектеледі. Оның жалпы жер ауданы 26 барангайдан тұрады; олардың тоғызы (9) – poblacion, яғни қалалық орталық. Дигос жерінің топографиясы солтүстік-солтүстік-шығыс бөлігінде төбелі-таулы, ал жағалаудағы барангайларда жазық және көлбеу, оңтүстік бөлігіндегі қалалық аймақ және оны қоршаған барангайлар көбінесе жазық болып келеді. Жалпы алғанда, Дигостағы климат төртінші типке жатады, ал желдің бағыты солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай бағытталған. Алайда, жауын-шашын жыл бойы тең бөлінген, 1995-2000 жылдар аралығында ерекше құрғақ немесе ылғалды маусым байқалған жоқ.

Экономика

Дигос қаласының экономикасында ауыл шаруашылығы маңызды рөл атқарады. Жалпы үй шаруашылықтарының 37%-ын құрайтын шамамен 9 330 үй шаруашылығы өз күнкөрісі үшін ауыл шаруашылығына тәуелді. Ауыл шаруашылығымен айналысатын үй шаруашылықтарының 91%-ы егіншілікпен, ал қалған 9%-ы балық аулаумен айналысады. Ауыл шаруашылығына бөлінген жалпы жер көлемі 8 944,1 гектарды құрайды, бұл Дигос қаласының жалпы жер ауданының 31%-ын білдіреді. Аймақта ең маңызды өсірілетін ауыл шаруашылығы дақылдарына кокос, қант қамысы, манго және банан жатады. Ауыл шаруашылығы дақылдарының арасында күріш пен жүгері ең көп өсіріледі.