Кіріспе

1887 жылы лорд Солсбери басқаратын консервативті үкіметке қарсы Лондонда өткен наразылық.

Қанды жексенбі – 1887 жылдың 13 қарашасында Лондонда, Англияда болған оқиға. Жұмыссыздық пен Ирландиядағы мәжбүрлеу актілеріне наразылық білдірген, сондай-ақ депутат Уильям О'Брайенді босатуды талап еткен шерушілер тобы Метрополитен полициясымен қақтығысқа түсті. Демонстрацияны Социал-демократиялық федерация және Ирландия Ұлттық лигасы ұйымдастырды. Полиция мен демонстрацияшылар арасында зор дүрлігіс болды, көптеген адамдар "темір таяқтармен, пышақтармен, шомыштармен және газ құбырларымен" қаруланған еді. Замандас баяндамасында 400 адам тұтқындалғаны және 75 адам ауыр жарақат алғаны, олардың ішінде көптеген полицейлер, екі полицей пышақталғаны және бір наразылық білдіруші штыкпен жарақаттанғаны айтылды.

Өмірбаян

Гладстонның Ирландияның өзін-өзі басқару идеясын қолдауы Либералдық партияны екіге бөлді және консерваторлардың Парламенттің төменгі палатасында көпшілікке ие болуына мүмкіндік жасады. 1885 жылдан 1906 жылға дейінгі кезең Торилердің үстемдік құрған дәуірі болды, оның арасында қысқа үзілістер де болды. Ирландиядағы ауылдық наразылықтардан алаңдаған британдық үкіметтердің жауабы – Қылмыстық-атқару актілері, олар азаматтық құқықтарды түрлі деңгейде тоқтата тұруды қамтыды. 13 қарашадағы демонстрацияның мақсаты Лорд Солсберидің консервативтік үкіметінің Ирландиядағы жағдайды басқаруын сынау болғанымен, оның маңызы одан да кеңірек болды. 1873 жылы басталып, ғасыр соңына дейін жалғасқан Ұзақ депрессия Ұлыбританияда қиын әлеуметтік жағдайларды тудырды, бұл Ирландиядағы ауылдық қозғалыстарға себеп болған экономикалық проблемаларға ұқсас еді. Азық-түлік бағасының төмендеуі ауылдық жұмыссыздыққа алып келді, нәтижесінде эмиграция мен ішкі көші-қон күшейді. Жұмысшылар мыңдаған санымен қалаларға және кенттерге қоныс аударып, жұмыс орындарының азаюына, жалақының төмендеуіне және жұмыс жағдайларының нашарлауына себепкер болды. 1887 жылдың қарашасына қарай Лондонның Шығыс бөлігіндегі жұмыссыз жұмысшылардың демонстрациялары екі жылдан астам уақыт бойы күшейіп келді. Бұрын полициямен және жоғары топтағы клубтардың мүшелерімен қақтығыстар болған. Трафальгар алаңы жұмысшы табының Шығыс бөлігінің Лондонның Батыс бөлігіндегі жоғары топпен кездесетін символдық орны ретінде қарастырылды, бұл таптық күрес ошағы және қақтығыс тудыруға дайын нүкте еді. Бұл шағын, бірақ өсіп келе жатқан социалистік қозғалыстың назарын аударды – Социал-демократиялық федерация (СДФ) мен Социалистік лиганың марксистері, сондай-ақ Фабиан қоғамының реформашы социалистері. Полиция мен үкіметтің демонстрацияларды басуға немесе бағытын өзгертуге жасаған әрекеттері Либералдық партияның радикалдық қанатын және Ұлттық секулярлық қоғамның сөз бостандығын қолдайтын белсенділерін де тартты. Британ қалаларындағы жұмысшы табының көп бөлігі ирландтық текті немесе ирландтықтардан тараған адамдардан құралды. Лондон, сондай-ақ солтүстік Англия мен Батыс Шотландияның өнеркәсіптік аймақтары сияқты, Шығыс Еуропадан келген еврейлердің саны артып келе жатқан Шығыс бөлігінде шоғырланған ірі ирланд жұмысшы табына ие болды.

13 қарашадағы демонстрация

30 000-ға жуық адам, "көбінесе құрметті көрермендер" және Шарлотта Уилсон. 5,5 миллион лондондыққа шамамен 14 000 полиция қызметкері қарастырылды. Демонстрацияны тоқтату үшін екі мың полиция және 400 әскер жөнелтілді. Бернс пен Каннингхем Грэм тұтқындалып, алты аптаға қамауға алынды. Марксист, фабиан және секулярист болған Энни Бесант митингте сөз сөйлеп, өзін тұтқындауға ұсынды, бірақ полиция бас тартты. 400 тұтқындалғанның 50-сі қамауға алынды. Бір кезде Мерривезер мен Ұлдары фирмасының басшысы, консерваторлық көзқарасты Джеймс Комптон Мерривезер, Трафальгар алаңынан наразыларды тарату үшін минутына 400 галлондық бумен жұмыс істейтін өрт сөндіру машинасынан су шашуға ұсыныс жасады. Алайда, Полиция комиссары, сэр Чарльз Уоррен, бұл ұсынысты қабылдамады. Қырқыстар кезінде көптеген наразылар полиция таяқтарымен және полиция аттарының тұяқтарымен жарақат алды. Британ армиясы 400 адамнан тұратын күш жіберді, оның ішінде жаяу әскер мен атты әскер бар. Жаяу әскер штыктарымен қаруланып, орналасқанмен, оларға оқ атуға, ал атты әскерге қылыштарды суыруға бұйрық берілмеді. Консервативті саяси бағыты бар австралиялық газет наразылардың алған жаралары полиция қызметкерлеріне қарағанда жеңіл болғанын хабарлады. Бұл "есеп" 1972 жылы Ирландиядағы оқиғаларға қатысты, 1887 жылы Лондондағы оқиғаларға емес, сондықтан оны жою керек немесе ескерілмеуі керек. Келесі жексенбіде, 20 қарашада тағы бір демонстрация өтті және тағы да жарақат алғандар болды. Партиялық Socialist Review журналының хабарлауынша, олардың арасында полиция атының астына түсіп, екі аптадан кейін ауруханада жамбас сүйегінің сынуынан қайтыс болған Альфред Линнелл есімді жас кеңсе қызметкері болды. 18 желтоқсанда Линнеллдің жерлеу рәсімі жұмыссыздар мен ирландтық қозғалыстар үшін тағы бір орталыққа айналды. Социалистік лиганың жетекшісі Уильям Моррис басты сөз сөйлеп, "Лондонның үлкен түрмеге айналуын болдырмау үшін қасиетті соғыс жариялауды" қолдады. Қаңтар айында өткен, бірақ осыған ұқсас шара, тағы бір қаза тапқан, В. Б. Карнердің жерлеуімен байланысты болды. Қамауға алынғандардың босатылуы 1888 жылғы 20 ақпанда үлкен қоғамдық жиынмен тойланды. СДФ-ның жетекшісі Генри Хайндман Либералдық партияны және қатысқан Радикалдық депутаттарды қатыгездікпен сынады.