Кіріспе
Үстіне тағам қойылған нанның бір тілімі.
Ашық сэндвич, сондай-ақ ашық бетті сэндвич, нан негізі, нан табағы немесе тартин деп те аталады, ол нан немесе тостың үстіне бір немесе бірнеше тағам қойылғаннан тұрады. Онда дәстүрлі жабық сэндвичке қарағанда екі есе аз нан тілімі болады.
Тарих
Орта ғасырдың басында табақтар ретінде "тренч" (15 ғасырдың аяғындағы ағылшын тілінде) немесе оның француз тілінен алынған "тренчер" деп аталатын жұқа, дөңгелек нан қолданылды. Тамақтанғаннан кейін, тамақ сіңірілген транчерді жеуші жеп қоятын (содан "транчермен" деген сөз пайда болған), немесе оны иттерге беретін немесе қаңғыбасқа қалдыратын. Транчерлер бір рет қолданылатын ыдыс-аяқтармен қатар, ашық сэндвичтердің де белгісі болды. Англиядағы сэндвичтің тікелей алдындасы 17 ғасырдағы Нидерландыда кездеседі, онда табиғат зерттеушісі Джон Рей таверналардағы сиыр еті шатырдан ілінгенін, оны жұқалап кесіп, нан мен майдың үстіне қойып жейтінін байқаған. Бұл сипаттамалар голландтық "белегд бродже" – ашық сэндвичтің Англияда әлі таныс еместігін көрсетеді.
Терминология
Дания сияқты елдерде, онда смөрреброд кең таралған, смөрреброд сэндвич түрі деп есептелмейді; керісінше, сэндвич – үстіне қосымша нан қосылған смөрреброд түрі болып саналады. АҚШ контекстінде ашық сэндвичтер – тек бір тілім наннан жасалған сэндвичтер. Бұл, американдық сот ісінде эксклюзивті пайдалану шартын орындау үшін судьяның бурито сэндвич болып табылатынын қарастыру қажет болғаннан кейін, мағынаның анықталмауы туралы тіл философиясының зерттеуінде дау тудырды. Судья Merriam-Webster сөздігінің анықтамасын қолданды: "әдетте май жағылған екі жұқа нан тілімі, олардың арасында жұқа қабат (ет, ірімшік немесе дәмді қоспа) жайылады". Бурито "әдетте бір тортильядан жасалғандықтан", судья оның сэндвич емес екенін айтты. Бұл шешім Аманда Хесс ашық сэндвичтің сэндвич болып саналатынына күдік тудырды. Ол пицца, брускетта, майлы тост немесе хот-догты сэндвич деп санауға болатынын сұрады. Ол АҚШ Ауыл шаруашылығы департаменті сэндвичті "кем дегенде 35% пісірілген ет және 50% наннан аспайтын" деп анықтағанын анықтады. Сонымен қатар, USDA ережелері тек ашық сэндвичтерге ғана қолданылады. Екі тілім наннан жасалған сэндвичтерді Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасы реттейді. Бұл дауға жауап ретінде Дэн Пашман "буррито сэндвич емес" деп мәлімдеді. Ол сэндвичтің екі бөлек тағамның арасында толтырылуы және оны ыдыс-аяқсыз жеуге болатынын айтты.
Презентация
Ашық бутербродтар түрлі бутербродтарды кешкі шаймен немесе салаттармен бірге ұсынуға мүмкіндік береді. Оларды үшбұрыштар, жұлдыздар, дөңгелектер және ай тәрізді әдемі пішіндерге кесіп, әдемі табаққа қойып безендіруге болады. Ашық бутербродтарға жиі қолданылатын ингредиенттер: джем, ішін толтырылған зәйтүн, ұсатылған шөптер, кремді ірімшік, қайнатылған жұмыртқа және пименто. Бутерброд табағының көрінісін жақсарту үшін кез келген ингредиенттерді дәм мен түс беру үшін пайдалануға болады.
Әр түрлі елдерде
Ашық сэндвич – әртүрлі жағылмалар бар жаңа нанның кесіндісі, мысалы, сары май, бауыр паштеті, ірімшік жағылмасы, қызылша, шұжық, бекон, салам, сиыр тілі, мортаделла, бас ірімшігі немесе пиво шұжығы немесе кабанос, түткіленген лосось, гравлакс, сельдь, балық және шрамбалар, болгарлық бұрыш, помидор, редис, қарақұмық, салат және қияр. Мұндай ашық бутербродтар Франция, Бельгия, Дания, Норвегия, Швеция, Финляндия, Эстония, Австрия, Германия, Чехия, Венгрия, Нидерланды, Польша және Болгарияда, сондай-ақ Еуропаның басқа бөліктерінде және Солтүстік Америкада таңғы және кешкі ас ретінде жиі жетіледі. Американдық тілді тост таңғы ас, түскі ас және кешкі ас үшін, сондай-ақ ресми шараларда аперитив ретінде ұсынылады. Бұрынғы Чехословакияда танымал ашық бутерброд – obložené chlebíčky (көпше түрі, жекеше түрі – obložený chlebíček), бұл маймен және/немесе майонезді салаттармен, қайнатылған жұмыртқа, ірімшік, ветчина, салам, түткіленген балық (лосось немесе шпрот немесе маринадталған сельдь), помидор, маринадталған қияр, салат, шикі пияз немесе басқа көкөніспен жағылған veka (ұзын, тар, ақ нан) кесіндісі. Эстония, Латвия, Литва, Нидерланды, Беларусь, Ресей, Польша, Украина, Қазақстан елдерінде де таңғы ас, түскі ас, кешкі ас немесе жеңіл тамақ ретінде жетіледі. Финляндияда бұл сэндвичке voileipä, ал Эстонияда оған ұқсас võileib дейді, бұл да "майлы нан" дегенді білдіреді. Скандинавиялық ашық сэндвич (smørrebrød, smørbrød, smörgås немесе macka) бір кесе майланған наннан тұрады, көбінесе толық астықтан жасалған қара бидай наны (rugbrød, rågbröd) және үстіне ірімшік, суық стейк, ветчина, күріш, креветка, түткіленген лосось, икра, қайнатылған жұмыртқа, бекон, сельдь, балық филесі, бауыр паштеті (leverpostej, leverpostei, leverpastej) және/немесе кішкентай шарики (фрикадельки) қойылады. Бұл әдетте петрушка, суық салат, жұқа кесілген қияр, помидор кесектері және/немесе қызылша сияқты шөптер мен көкөністермен толықтырылады. Сонымен қатар, майонез немесе майонезге негізделген соус сияқты дәмдеуіштер де қосылады. Голландиялық және фламандтық Uitsmijter бір немесе бірнеше нан кесіндісінен тұрады, оның үстіне қуырылған жұмыртқа (әр кесіндіге біреуден) қойылады, және оған ірімшік және/немесе ет кесінділері (тағамдық пісірілген сиыр еті немесе ветчина) қосылуы мүмкін. Бұл тағам көбінесе қарқынды таңғы ас ретінде беріледі. Нидерланды мен Бельгияда таңғы асқа тәтті жағылмалар қолданылады: мысалы, арахис майы, бал, джем және шоколад жағылмасымен қатар, көп таралған шашыраңқы, vlokken немесе muisjes. Сондай-ақ, басқа "тост" тағамдары (мысалы, тостқа ірімшік) және Шотландияның ағаш құсы, Кембридж университеті мен Оксфорд университетінің колледждерінде және Ұлыбританияның Парламентінің серуендеу бөлмелерінде 1949 жылға дейін ұсынылған ашық сэндвич бар. Солтүстік Америкада ашық сэндвичке ыстық пісірілген ет және соус салынған нан кесіндісі де жатуы мүмкін. Мысалы, beef Manhattan, Канададағы ыстық тауық бутерброд немесе Уэльстік раребит. Бұл Скандинавия елдерінде де кездеседі, онда олар пісірілген ет және қуырылған балықпен ашық сэндвичтер жейді.