Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында римдік философ және мемлекет қайраткері Хелвидий Приск, стоик философ және мемлекет қайраткері, Нерон, Галба, Ото, Вителлиус және Веспасиан билік еткен кезеңде өмір сүрген.
1st century AD Roman philosopher and statesman
Helvidius Priscus, Stoic philosopher and statesman, lived during the reigns of Nero, Galba, Otho, Vitellius and Vespasian.
Өмірбаян
Хелвидий Клувия қаласынан шыққан, ал оның әкесі легионның аға жүзбасы болған. Тациттің айтуынша, ол ерте жасынан-ақ өзінің дарынды ақыл-ойы академиялық зерттеулерге арнады, бірақ (көпте жай болатын жағдайларда) жайбарақаттылық пен бекерлікке әдемі атпен жамылу үшін емес, керісінше, қоғамдық мансаптың болжамсыз ауытқуларына қарсы күшейтіп қарулану үшін. Азамат, сенатор, күйеу, күйеу баласы және дос ретінде ол өмірдің алуан түрлі міндеттерін тұрақты түрде орындады, байлықты жек көріп, дұрыс жолға адал, қауіп-қатерге қарсы батыл болды. Приск, өзінің қызы Фаннияны екінші әйелі етіп алған қайын атасы Трасея Пает сияқты, ынталы және батыл республикашылдығымен ерекшеленді. Ол билеушілерін қайта-қайта ренжіткенімен, бірнеше жоғары лауазымды иеленді. Неронның тұсында ол Ахаяның квесторы және плебстің трибуны болды (56 ж.б.); Арменияда бейбітшілік пен тәртіпті қалпына келтіріп, провинциялықтардың құрметі мен сенімін жеңіп алды. Оның Брут пен Кассиусқа деген симпатиясы 66 жылы жер аударылуына себеп болды. 68 жылы Галба оны Римге шақырғаннан кейін, ол бірден Трасея Паэтустың айыптаушысы Эприй Марцеллға қарсы импичмент жариялады, бірақ Марцеллтың ісіне көптеген сенаторлар қатысқандықтан, айыптаудан бас тартты. Претор сайлаулы Приск сенатта Вителлиусқа қарсы сөйлеуге батылдық танытты (Тацит, Hist. ii. 91), ал претор (70 ж.) ретінде ол Веспасианға қарсы шығып, қаржы басқаруды сенаттың қалауынша шешу керектігін мәлімдеді. Ол Төрт император жылының соңында қираған Юпитердің ең жақсы және ең ұлы храмын мемлекеттік қаражат есебінен қалпына келтіруді ұсынды. Соңында Приск Веспасианды жеке есімімен сәлемдеді және оны преториандық жарлықтарында император деп мойындамады. Ақырында ол екінші рет жер аударылды, көп ұзамай Веспасианның бұйрығымен өлімге кесілді. Оның өмірі, жесірінің өтініші бойынша Геренний Сенеций жазған жылы мақтау түрінде, оның авторы Домицианның тұсында қайтыс болды.
Helvidius came from town of Cluviae, and his father had been the senior centurion of a legion. According to Tacitus, from early youth he devoted his brilliant intellect to academic studies, not (as so often happens) in order to disguise ease and idleness under a pretentious name, but to arm himself more stoutly against the unpredictable fluctuations of fortune of a public career. As citizen, senator, husband, son in law and friend, he met the varied obligations of life in a consistent way, showing contempt for wealth, stubborn adherence to the right course of action and courage in the face of danger. Like his father in law, Thrasea Paetus, whose daughter Fannia he had taken as his second wife, Priscus was distinguished for his ardent and courageous republicanism. Although he repeatedly offended his rulers, he held several high offices. During Nero's reign he was quaestor of Achaea and tribune of the plebs (AD 56); he restored peace and order in Armenia, and gained the respect and confidence of the provincials. His declared sympathy with Brutus and Cassius occasioned his banishment in 66. Having been recalled to Rome by Galba in 68, he at once impeached Eprius Marcellus, the accuser of Thrasea Paetus, but dropped the charge, as the condemnation of Marcellus would have involved a number of senators. As praetor elect Priscus ventured to oppose Vitellius in the senate (Tacitus, Hist. ii. 91), and as praetor (70) he maintained, in opposition to Vespasian, that the management of the finances ought to be left to the discretion of the senate. He proposed that the Temple of Jupiter Best and Greatest, which had been destroyed towards the end of the Year of Four Emperors, should be restored at the public expense. Lastly, Priscus saluted Vespasian by his private name, and did not recognize him as emperor in his praetorian edicts. At length he was banished a second time, and shortly afterwards was executed by Vespasian's order. His life, in the form of a warm panegyric, written at his widow's request by Herennius Senecio, caused its author's death in the reign of Domitian.
Отбасы
Хелвидий Прискидің Фанниядан екі баласы болғаны мәлім: Хелвидий Приски, кейіннен суффект консулы болған, Домициан тарапынан қуғынға салынып, тіпті өлім жазасына кесілген; және Маркус Анний Герений Полиоға үйленген Хелвидия. Оның, сондай-ақ, Луций Випстан Попликола Мессаллаға үйленген Хелвидия Прискилла деген немересі де болған болуы мүмкін. Оның арқылы оның ұрпақтары кем дегенде 6 ғасырға дейін белгілі.
Helvidius Priscus is known to have two children by Fannia: a son, Helvidius Priscus, later suffect consul, who was banished and likely executed by Domitian; and a daughter, Helvidia, who married Marcus Annius Herennius Pollio. He probably also had a granddaughter, Helvidia Priscilla, who married Lucius Vipstanus Poplicola Messalla. Through her, he has known descendants into at least the 6th century.
Қазіргі заманғы көрінісі
Джеймс Мэдисон 1793 жылы Александр Гамильтонның Француз революциялық соғыстарындағы Американың бейтараптығы туралы «Pacificus» мақалаларына жауап ретінде «Хельвидиус» псевдонимімен жазды. «Саясат және қоғам» журналын шығаратын Колумбия университетінің «Хельвидиус» тобы, өзінің атын осы мемлекет қайраткерінен алған.
James Madison wrote under the pseudonym Helvidius in 1793, in response to Alexander Hamilton's Pacificus columns on American neutrality in the French Revolutionary Wars. The Helvidius Group of Columbia University, publisher of the Journal of Politics & Society, takes its name from the statesman.