Кіріспе

Town класты крейсер

HMS Ливерпуль, Солтүстік-Батыс Англиядағы Ливерпуль портына аталған, 1938-1952 жылдары Корольдік теңіз күштерінде қызмет еткен Town класты жеңіл крейсер болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ливерпуль төрт шайқаста көзге түсіп, итальяндық торпедалық бомбалаушылардың екі шабуылынан ауыр зақымдар алды. Крейсер Шығыс Үндістан және Қытайдағы теңіз базаларымен, Жерорта теңізі және Отандық флоттармен әртүрлі міндеттерді орындады. 1940 жылғы қаңтарда Қытай бекетіне бас флагман ретінде тағайындалғанда, крейсер Жапония жағалауында Asama Maru лайнерін тоқтатып, Жапониямен дипломатиялық инцидентке себеп болды. Ливерпуль Espero конвойы және Калабрия шайқастарына, Арктикалық конвойлерге және Мальта конвойы кезіндегі Харпун операциясына қатысты. 1942 жылдың 14 маусымында Харпун операциясы барысында Ливерпуль әуе шабуылына ұшырады және соғыс аяқталғанға дейін Шотландиядағы Розитте жөндеуден және қайта жабдықтаудан өтуге мәжбүр болды. Ливерпуль 1945 жылы қайта қызметке кіріп, Жерорта теңізі флотының бас флагманы болды. 1950 жылдардың басында крейсер Порт-Саидке келіп, Суэц каналы аймағындағы британдық әкімшілікті қолдады, осы кезде египеттік партизандар оған қарсы күресті. Крейсер 1952 жылы Корольдік теңіз күштерінің күші шапшаң азайып бара жатқан кезде қызметтен шығарылды. Ливерпуль 1958 жылы Розитте демонтаждалды.

Дизайн және сипаттама

Town класындағы жеңіл крейсерлер 1930 жылдардың басында салынған жапондық крейсерлерге қарсы жобаланған. Екінші партиядағы үш кеме кеңейтілді, олар 1927 жылдан кейінгі Корольдік теңіз күші крейсерлерінің ең қуатты қозғалтқыштарымен және ең кең корпусымен жабдықталды, жылдамдық пен тұрақтылықты сақтау үшін екінші төмен бұрышты бас директор (2) T284 LADCT, алты дюймдік мұнаралардың екі арналы атысын басқару үшін, крейсерлердің алдыңғы және артқы бөліктеріндегі нысаналармен бір мезгілде шабуыл жасауға және төрт негізгі жарық қоймасының үстінде палуба бронясының екінші деңгейін қамтамасыз етуге мүмкіндік берді. (HMS Gloucester және үшінші 'Belfast' тобындағы қосымша палуба бронясы қозғалтқыштардың үстінен де кеңейтілген). Ливерпуль стандартты жүктемеде және толық жүктемеде ауысады. Кеменің жалпы ұзындығы 180 метр (591 фут), ені 20 метр (64 фут) және суға бату тереңдігі 6 метр (20 фут) болды. Ол төрт Парсонс бу турбиналық қондырғыларымен жабдықталды, әрқайсысы бір валды қозғалтады, жалпы қуаты және максималды жылдамдығы берді. Ливерпуль үш Supermarine Walrus ұшағымен катапультаны да орнатты. Турбиналарға бу Admiralty 3 барабанды қазандықтарымен қамтамасыз етілді. Кемеде 800–850 офицер мен сарбаз болды. Мұнаралар алдыңғы жағынан артқы жағына қарай 'A', 'B', 'X' және 'Y' деп белгіленді. Олардың қосалқы қарулары 8 QF Mk XVI қос мақсатты зеңбіректерден, екі еселі орналастырылған. Жеңіл әуе шабуылына қарсы қарулары екі фунттық (40 мм) АА зеңбірегі ("пом-пом") үшін төрт еселі екі қондырғы және Vickers АА пулеметтері үшін екі төрт еселі қондырғыдан тұрды. Бұл кемелер сауданы қорғаудың орнына флоттық міндеттерге арналған, олардың алдыңғылары осы мақсатта жобаланған. Ливерпуль Town класындағы үш крейсердің бірі болды – және – 1935 жылғы бағалаулар бойынша сәл өзгертілген жобаға тапсырыс берілді.

1935 жылғы бағалаулар бойынша тапсырыс берілген Ливерпуль Fairfield кеме жасаушылығында іске қосылған алғашқы крейсер болды. Крейсер 1939 жылдың қаңтарында өз атаулас портына сапар жасады. Ливерпуль әйелдер бюросы крейсерге Одақ туын және Ақ байрақты сыйлады, ал қалалық кеңес экипажға "үш жұп шам, күміс кубок және екі керней" сыйлады. Ливерпуль экипажы бұрынғы крейсеріне тиесілі күміс қоңырау мен табақ алған. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда Ливерпуль 4-ші крейсерлік эскадрильяның құрамына кірді, ол қараша айында 5-ші крейсерлік эскадрильяға, Қытай станциясына ауысты. Станцияның бір бөлігі болған кезде крейсер дипломатиялық инцидентке қатысты. Ол 1940 жылдың 21 қаңтарында жапондық жолаушылар лайнері Асама Маруды тоқтатып, тексерді. АҚШ-тағы неміс теңізшілері Германияға тасымалдауды ұйымдастырғаны туралы хабарларға құлақ асқан британ үкіметі станцияның бас қолбасшысына Асама Маруға әскери кеме жіберіп, күдікті жолаушыларды ұстауға рұқсат берді, егер бұл процедура Жапония жағалауында орын алмаса. Нийдзимадан шығысқа қарай 56 км жерде Ливерпуль лайнерді тауып, 21 жолаушыны алып шықты, британдықтар бұл кемелер суға батып кеткен Асама Мару неміс лайнерінің аман қалғандары деп санайды. Осы оқиғадан төрт күн өткен соң, NYK Line компаниясы капитан Ватанабені "қате әрекет жасады" деп айыптап, зейнеткерлікке шыққан сылтаумен жұмыстан босатты. Жапония үкіметі операцияны соғыс қиған тараптардың құқықтарын бұзу деп айыптап, екі ел арасындағы шиеленісті одан әрі күшейткен әрекетіне ресми түрде наразылық білдірді. Сәуірде Ливерпуль контр-адмирал Артур Мюррейдің Қызыл теңіз күшінің флагманы болды, ол австралиялық крейсермен құрылды. Қызыл теңіз күшінің мақсаты - Италиямен соғыс жағдайында патрульдер мен блокадаларды орындау сияқты әртүрлі міндеттерді орындау арқылы аймақтағы әскери стратегияны жүзеге асыруға көмектесу. Осы аймақта болған кезде Ливерпуль Австралия әскерлерінің контингенттерін Суэцке тасымалдайтын конвойды алып барды. Маусым айында Жерорта теңізіне жіберілгенде, Ливерпуль өзінің флагмандық мәртебесін тастап, Адмирал Мюррейді Порт-Судандағы Жаңа Зеландия крейсеріне ауыстырды. Адмирал мен оның штабының жағдайын жақсарту үшін Leander Ливерпульге үш офицер мен жеті сарбазды ауыстырды. Ол алғаш рет Ливия жағалауында итальяндық кемелерге 12 маусым 1940 жылы Глостер және төрт эсминецпен Тобрук маңындағы позицияны атып жатқанда кездесті. Крейсерлер бес кемеге шабуыл жасады, соның ішінде ескірген бронекер итальяндық крейсер Сан-Джорджо және итальяндық минашура Джованни Бертаны батты. 28 маусымда британдық Short Sunderland патрульдік ұшағы Зантеден батысқа қарай үш итальяндық эсминецті анықтады. 7-ші крейсерлік эскадрилья MA.3 операциясына көмек көрсету үшін теңізде жүргенде, жойғыштармен күресу үшін бағытын өзгертті. Ливерпуль оларды Матапан мысығынан оңтүстік-батысқа қарай 60 миль (97 км) жерде 18:30-да көріп, үш минуттан кейін оқ атқан. Ливерпуль ұрыста жеңіл зақымданды. Крейсерлік эскадрильяның оқ-дәрісі тез сарқылды. Ұрыс аяқталған кезде Ливерпуль экипажы өз жарық қоймаларының мазмұнының көп бөлігін жұмсады, әрбір зеңбірек 40 оқтан қалғанын хабарлады. Әскери-теңіз күштері эскадрильяның шамамен 5000 оқ жұмсағанын сынады, бұл Адмирал Эндрю Каннингем, Жерорта теңізі флотының бас қолбасшысы, олардың тәжірибесіздігіне және итальяндық соғыс кемелерімен қараңғы түскенге дейін күресуге талап еткеніне байланысты деп атады. 9 шілдеде флоттар Калабрия жағалауында кездесті, бұл Жерорта теңізіндегі одақтас және итальяндық флоттар арасындағы алғашқы ірі шайқас болды. Ливерпуль және басқа крейсер 15:22-де атыс бастады, итальяндық крейсерлер 25 метр қашықтықтан оқ жаудырғаннан сегіз минут өткен соң. Ұзақ атыс алмасудан кейін, линкор итальяндық линкор Джулио Чезареге 16:00-де соқтығысты, итальяндық флотты шайқастан шығуға мәжбүр етті. 12 шілдеде итальяндық ұшақтар Ливерпульге бомба тастады, ол Александрияға, Египетке қайтып бара жатқанда, салдарынан қаза болды және үш адам жараланды, соның ішінде крейсердің командирі. Шілде айының соңында Ливерпуль Египеттен Грек портына, Эгей теңізіне AN.2 конвойын және Эгей теңізінен оңтүстікке қарай AS.2 конвойын сүйемелдеді. Соңғы конвой 29-ы күні итальяндық ұшақтардың күшті шабуылына ұшырады, Ливерпульке бір бомба тиді, екі палубаны тесіп, сарбазды өлтірді. Қаза тапқан сарбаз - Сталибридж, Чеширден 32 жастағы бірінші класс стюард Патрик Лесли Харни. Тамыз айында Жерорта теңізіндегі Жеңіл күштер қайта құрылғанда Ливерпуль 3-ші крейсерлік эскадрильяға, Глостер және басқа крейсермен біріктірілді, оған контр-адмирал Эдвард де Фей Реноф басшылық етті. 28 қыркүйекте MB.5 операциясының бөлігі ретінде Ливерпуль және Глостер Мальтаға күштерді, әуешілерді және RAF жабдықтарын тасымалдады. Крейсерлер - қысқа мерзімге линкорлар және Warspite, ұшақ тасушысы және оның ұшақтары, крейсерлер және австралиялық және 11 эсминецтерден тұратын күштермен қоршалған - бірнеше рет әуе шабуылына ұшырады. Флот 8 қазан күні Мальта конвойын MF.3 және Александрияға бағытталған конвой MF.4 қолдау үшін теңізге шықты, сонымен қатар итальяндық теңіз күштерімен кездесуді қамтамасыз етуге тырысты. Адмирал Каннингем оның соңғы мақсатына, итальяндық эсминецтермен күресуге қол жеткізбесе де, конвойлар өз мақсаттарына жетті. Illustrious содан кейін Лерос аралындағы итальяндық нысандарға қарсы әуе операцияларын жүргізді. Ливерпуль және басқа сүйемелдеуші кемелер 14 қазанда қайтып келген кезде, капитан Ридтің сөзіне сәйкес, бензин регламент бойынша 70 тонна сумен қоршалған болса да, жанармай палубаға жетіп, электрлік қысқа тұйыққа түсті. 19:20-де болған жарылыс Ливерпульдің алдыңғы бөлігіне зиян келтірді. 15 қазанда буксировкаланған Ливерпуль...