Кіріспе

Цифрлық жадтың бір түрі, кейде "флеш-карта" деп аталады. Жүйелі оқу құралы.

Флеш-карта – екі жағында да ақпарат жазылған, есте сақтауға көмектесетін карта. Әдетте, флеш-картаны бір жағынан сұрақ немесе анықтама, екінші жағынан жауап немесе мақсатты термин жазылады. Флеш-карталар көбінесе сөздерді, тарихи даталарды, формулаларды немесе сұрақ-жауап түрінде оқытылатын кез келген тақырыпты жаттау үшін қолданылады. Флеш-карталар нақты (физикалық) немесе виртуальды (флеш-карта бағдарламасының бөлігі) болуы мүмкін. Флеш-карталар – бұл тестілеу эффектісінің бір көрінісі, яғни ұзақ мерзімді жад дұрыс пікірмен ақпаратты қайтаруға уақыт бөлінген оқу кезеңінде жақсарады. Оқу әдеттері флеш-картаны қолданушының оқу жылдамдығына әсер етеді, ал флеш-карталарды дұрыс интервалмен пайдалану оқу процесін үдетуге көмектеседі.

Қолдану

Флешкарталар белсенді есте сақтау процесін жаттықтырады: сұрақ берілгенде, жауап ізделеді. Карталардың мазмұнынан бөлек, олар жинақтарға жиналады және оларды қалай пайдалану мәселесі туады – атап айтқанда, қаншалықты жиі қайта қарау керек және еске түсіре алмау немесе қателік жағдайларында қалай әрекет ету керек? Әртүрлі жүйелер әзірленді, олардың көпшілігі аралықты қайталауға негізделген – карта дұрыс еске түсірілгенде, қайта қарау аралығын ұзарту.

Аралық қайталау

Аралық қайталау – психологиялық аралық эффектіні пайдалану үшін флешкарталарды қайталау арасындағы уақыт аралықтарын ұлғайтуды қамтитын, ғылыми дәлелдерге негізделген оқыту әдісі. Жаңа және қиын флешкарталар жиірек көрсетіледі, ал ескі және оңай флешкарталар сирек көрсетіледі. Аралық қайталауды қолдану оқу жылдамдығын арттыратыны дәлелденген. Бұл принцип көптеген жағдайларда тиімді болғанымен, көбінесе оқушының көптеген материалды меңгеріп, оны ұзақ мерзімді жадыда сақтау қажет болғанда қолданылады. Сондықтан, ол екінші тіл үйрену кезінде сөздік қорын молайту мәселесіне өте ыңғайлы. Оқу процесін жеңілдету үшін аралық қайталау бағдарламалық құралдары жасалған.

Лейттер жүйесі

Лейтнеров жүйесі – 1970 жылдары неміс ғылыми журналисі Себастьян Лейтнер ұсынған, флешкарталарды тиімді пайдаланудың кең таралған әдісі. Бұл – аралықпен қайталау принципін қарапайым түрінде іске асыру, онда карталар уақыт аралығын ұзартып қарастырылады. Бұл әдісте флешкарталар оқушының Лейтнердің оқу қорабындағы әрқайсысын қаншалықты жақсы білетініне сәйкес топтарға бөлінеді. Оқушылар флешкартадағы жауапты еске түсіруге тырысады. Егер олар сәтті болса, картаны келесі топқа жібереді. Егер олар қателесіп қалса, картаны бірінші топқа қайтарады. Әр келесі топта оқушылар карталарды қайта қарау үшін ұзақ уақыт алады. Лейтнердің «So lernt man Lernen» (Оқуға қалай үйрену керек) кітабында жарияланған түпкілікті әдісінде қайталау графигі оқу қорабындағы бөлімдердің мөлшерімен реттелді. Олар 1, 2, 5, 8 және 14 см болды. Оқушы тек бір бөлім толып қалғанда ғана оның ішіндегі кейбір карталарды қайта қарап, оларды есінде қалғандығына байланысты алға немесе артқа жылжытатын.

Бағдарламалық жасақтама

Оқуға көмектесу үшін виртуалды жад карталарын жасау және пайдалану үшін кең ауқымды бағдарламалық қамтамасыздар (ашық кодты бағдарламалар мен онлайн қызметтерді қоса алғанда) қол жетімді.

Екі жақты карталар

Физикалық флешкарталар екі жақты болады; кейбір жағдайларда, мысалы, шетел тілі сөздіктерінде, қай жағы көрсетілсе де, соның кері жағын дұрыс айту қажет; ал кейбір жағдайларда бір бағытта ғана жұмыс істеу жеткілікті, мысалы, өлеңнің тақырыбы немесе бастауыш өлең жолдары (incipit) берілгенде өлеңді жазу. Физикалық флешкарталарды пайдалану үшін бір картаны бағытына қарай аударуға болады, немесе екі параллель жиынтықты қолдануға болады, мысалы, бір жиынтығы ағылшын-жапон, екіншісі жапон-ағылшын тілінде. Олардың көптеген қолданыс орындары бар және олар қолданушының қалауына қарай қарапайым немесе күрделі болуы мүмкін.

Үш жақты карталар

Физикалық флешкарталар міндетті түрде екі жақты болады. Электрондық флешкарталарда кездесетін нұсқасы – үш жақты карта деп аталады. Бұл екі жақты асимметриялық картаның ерекше түрі; абстрактілі түрде мұндай картада үш өріс бар: S, Ж, Ж*, мұнда S пен Ж картаны аударғанда кері айналады, ал Ж* әрқашан жауапта болады. Екі «жақ» – бұл S/Ж, Ж* және Ж/S, Ж*. Нақты айтқанда, олар көбінесе шетел тіліндегі сөздерді үйрену үшін қолданылады, онда шетел тіліндегі жазудан айтылуды анықтау қиын. Бұл жағдайда сұрақ – ана тіліндегі сөз, жауап – шетел тіліндегі сөз (жазбаша түрінде), ал айтылу әрқашан жауаптың бөлігі (Жауап*). Бұл әсіресе қытай іспеттес ханзи және жапон кандзи сияқты таңбаларға қатысты, бірақ басқа да фонетикалық емес жазылымдар үшін де қолданылуы мүмкін, соның ішінде екінші тіл ретінде ағылшын тілі үшін де. Үш жақты карталардың мақсаты – екі жақты карталардың артықшылықтарын сақтау: авторлық құралдың қарапайымдығы (екі карта жасау үшін деректерді бір рет енгізу), синхронды жаңартулар (біреуіндегі өзгерістер екіншісіне көшіріледі) және қарама-қарсы жақтар арасындағы аралық (осылайша бір картаның қарама-қарсы жақтары тым жақын аралықта тексерілмейді) – карта симметриялық болмаса да. Бұл принципті бір жазбамен байланысты кез келген деректер өрісіне таратуға болады, мұнда әр өріс фактінің немесе фактілер жиынтығының әртүрлі аспектісін көрсетеді.

Тарих

Қағаз карточкалар кем дегенде 19 ғасырдан бері қолданылып келеді, ал 1834 жылғы «Reading Disentangled» кітабы, ағылшын педагогы Фавелл Ли Мортимердің фонетикалық карточкалар жинағы, кейбір деректер бойынша алғашқы карточкалар саналады. Бұрынғыда бастауыш сауаттылық білімін беру үшін бір жақты мүйіз кітаптар қолданылған. Неміс ғылыми журналисі Себастьян Лайтнер 1970-ші жылдары карточкаларды жоспарлау жүйесін енгізді, атап айтқанда, оның 1972 жылғы «So lernt man lernen. Der Weg zum Erfolg» («Білімді қалай үйренуге болады. Сәттілікке жол») еңбегінде. Ал SuperMemo бағдарламасы мен алгоритмі (әсіресе басқа бағдарламаларда ең көп қолданылатын SM 2 алгоритмі) 1987 жылдың 13 желтоқсанында поляк зерттеушісі Пьотр Вознякпен ұсынылды.