Кіріспе
Ұйымдастыру теориясы – формалды әлеуметтік ұйымдардың құрылымы мен қызметін әлеуметтанулық тұрғыдан зерттейтін, өзара байланысты тұжырымдамалар жиынтығы. Ұйымдық теория сонымен қатар ұйымның өзара байланысты бөлімшелерінің бір-бірімен қалай байланыс жасайтынын немесе байланыспайтынын түсіндіруге бағытталған. Бұл теория топтасқан адамдардың мінез-құлқының, жеке адамның мінез-құлқынан қалай ерекшеленетінін түсінумен де айналысады. Ұйымдастыру теориясы көбінесе мақсатқа бағытталған іс-әрекеттерге назар аударады. Ұйымдық теория ұйым ішіндегі және ұйымдар арасындағы зерттеу салаларын қамтиды. XX ғасырдың басында ұйымдар теориясы бастапқыда рационалды көзқарасқа негізделген, бірақ кейіннен көбірек әртүрлілікке ие болды. Рационалды ұйым жүйесінде екі маңызды элемент бар: мақсаттардың нақтылығы және формализация. Еңбек бөлінісі – жеке еңбек функцияларының мамандануы, ол өнімділік пен сауданың өсуімен байланысты. Заманауи теоретик Фрэнк Доббин: «Заманауи институттар айқын мақсатты және біз тиімділікке қарай үлкен прогресс жасап жатырмыз» деп жазған. Макс Вебердің бюрократия жөніндегі түсінігі, мұрагерлік емес, еңбек арқылы қол жеткізілетін жеке тұлғасыз лауазымдардың болуымен, ережелермен реттелген шешім қабылдаумен, кәсібиліктің болуымен, басшылық тізбегімен, анықталған жауапкершілікпен және шектеулі билікпен сипатталады. Контингенттік теория ұйымның түрлі сыртқы және ішкі шектеулердің әсерін азайту арқылы өнімділікті максималды деңгейге көтеруге тырысуы керек екенін, ал осы қажетті әртүрлілікті басқару қабілеті жауап беру механизмдерін дамытуға байланысты болуы мүмкін деп санайды. Дуайт Уолдо 1978 жылы: «Ұйымдастыру теориясы мода, әртүрлілік, талаптар мен қарсы талаптармен сипатталады» деп жазды. Ұйымдастыру теориясын идеялардың реттелген дамуы немесе әрбір жаңалықтың алдыңғысын кеңейтіп, дамытатын біртұтас білім жүйесі деп сипаттауға болмайды. Керісінше, теориядағы дамулар мен практикалық сипаттамалар ұйымдастыру теориясының мақсаттары мен қолданылуы, оның қарастыруы тиіс мәселелер (мысалы, басқару стилі және ұйымдық мәдениет) және мұндай теорияға енгізілуі керек тұжырымдамалар мен айнымалылар туралы пікір қақтығыстарын көрсетеді. Ұйымдарды олардың қатысушылары арасындағы логикалық қатынастардың тізбегі ретінде қарастыру ұсыныстары, саланың пәраралық сипатын көрсете отырып, әртүрлі ұйымдық теориялар арасындағы теориялық қатынастарға да жол тапты.
Organizational theory refers to a series of interrelated concepts that involve the sociological study of the structures and operations of formal social organizations. Organizational theory also seeks to explain how interrelated units of organization either connect or do not connect with each other. Organizational theory also concerns understanding how groups of individuals behave, which may differ from the behavior of an individual. The behavior organizational theory often focuses on is goal directed. Organizational theory covers both intra organizational and inter organizational fields of study. In the early 20th century, theories of organizations initially took a rational perspective but have since become more diverse. In a rational organization system, there are two significant parts: Specificity of Goals and Formalization. The division of labor is the specialization of individual labor roles, associated with increasing output and trade. Modernization theorist Frank Dobbin wrote that "modern institutions are transparently purposive and that we are in the midst of an extraordinary progression towards more efficiency." Max Weber's conception of bureaucracy is characterized by the presence of impersonal positions that are earned and not inherited, rule governed decision making, professionalism, chain of command, defined responsibility, and bounded authority. Contingency theory holds that an organization must try to maximize performance by minimizing the effects of various environmental and internal constraints, and that the ability to navigate this requisite variety may depend upon the development of a range of response mechanisms. Dwight Waldo in 1978 wrote that "[o]rganization theory is characterized by vogues, heterogeneity, claims and counterclaims." Organization theory cannot be described as an orderly progression of ideas or a unified body of knowledge in which each development builds carefully on and extends the one before it. Rather, developments in theory and descriptions for practice show disagreement about the purposes and uses of a theory of organization, the issues to which it should address itself (such as supervisory style and organizational culture), and the concepts and variables that should enter into such a theory. Suggestions to view organizations as a series of logical relationships between its participants have found its way into the theoretical relationships between diverging organizational theories as well, as explains the interdisciplinary nature of the field.
Сын
Контингенттік теория кейбір ұйымдық құрылымдардағы басшылық стильдерінде туындаған проблемаларды шешудің жалғыз жолы – басшыны ауыстыру екенін көрсетеді деп айтылған. Бұған қоса, контингенттік модельдің өзінің сенімділігі күмәндану тудырды.