Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1759 жылы ғылым және технология саласында бірнеше маңызды оқиғалар орын алды.
The year 1759 in science and technology involved several significant events.
Астрономия
Галлей кометасы қайта келді; үш математик – Алексис Клер, Жером Лаланд және Николь Рейн Лепаут – алғаш рет оның қай күні оралатынын болжады.
Halley's Comet returns; a team of three mathematicians, Alexis Clairaut, Jérome Lalande and Nicole Reine Lepaute, have – for the first time – predicted the date.
Биология
Каспар Фридрих Вольфтың Галле университетіндегі "Theoria Generationis" диссертациясы эпигенез теориясын қолдайды.
Caspar Friedrich Wolff's dissertation at the University of Halle Theoria Generationis supports the theory of epigenesis.
Ботаника
Кейу бақтары Англияда, Жорж III-нің анасы Саксен-Кобург әулетінен Аугуста құрған.
Kew Gardens established in England by Augusta of Saxe Coburg, the mother of George III.
Геология
Джованни Ардуино Жердің геологиялық тарихын төрт кезеңге бөлуді ұсынады: Алғашқы, Екінші, Үшінші және Вулкандық немесе Төртінші кезең.
Giovanni Arduino proposes dividing the geological history of Earth into four periods: Primitive, Secondary, Tertiary and Volcanic, or Quaternary.
Медицина
15 маусым – Англиядағы Ньюкасл-апон-Тайн қаласында доктор Хэллоуэлл тарихтағы алғашқы қан тамырларын хирургиялық операциясын жүргізеді. Ол пациенттің қол артериясындағы аневризманы тігіп жабу арқылы жөндеп, байлау әдісінен бас тартады. Бұрын қолданылған лигация әдісі аяқ-қолдың ампутациясына немесе органдардың жұмысының тоқтауына әкелген еді, ал зақымдалған артерияны қалпына келтірудің жаңа тәсілі осы қауіптің алдын алады. Анжелика ду Кудрей «Абреге де л'арт дес акушемент» («Босандыру өнері») атты еңбегін жариялайды.
June 15 – The first vascular surgery in history is performed by a Dr. Hallowell at Newcastle upon Tyne in England, who uses suture repair rather than a tying off with a ligature to repair an aneurysm on a patient's brachial artery. The new procedure of reconstructing a damaged artery replaces the practice of ligation that had risked the amputation of a limb or organ failure. Angélique du Coudray publishes Abrégé de l'art des accouchements ("The Art of Obstetrics").
Физика
Эмиль дю Шательдің Ньютонның «Principia, Principes mathématiques de la philosophie naturelle» атты еңбегіне жасаған француз тіліндегі аудармасы мен түсіндірмелерінің, оның өлімінен кейін жарыққа шығуы.
Posthumous publication of Émilie du Châtelet's French translation and commentary on Newton's Principia, Principes mathématiques de la philosophie naturelle.
Технология
Ағылшын сағатшы Джон Харрисон өзінің "№1 теңіз сағаты" ("H4") – теңізде жұмыс істейтін алғашқы сәтті хронометрін жасап шығарады.
English clockmaker John Harrison produces his "No. 1 sea watch" ("H4"), the first successful marine chronometer.
Көлік
Джеймс Бриндлиді Бриджвотер герцогы Солтүстік-Батыс Англиядағы Ворслидегі шахталарынан Манчестерге көмір тасымалдау үшін канал салуға тартады. 16 қазан – Джон Смитонның Оңтүстік-Батыс Англия жағалауындағы Эддистон маяғы, Смитон мұнарасы алғаш рет жарыққа толыды.
James Brindley is engaged by the Duke of Bridgewater to construct a canal to transport coal to Manchester from the duke's mines at Worsley, in North West England. October 16 – Smeaton's Tower, John Smeaton's Eddystone Lighthouse off the coast of South West England, is first illuminated.