Кіріспе

2003 жылы Хайфадағы палестиналық террористік шабуыл

Максим мейрамханасына жасалған бомбалау – 2003 жылдың 4 қазанында Израильдің Хайфа қаласындағы "Максим" теңіз жағажайындағы мейрамханада болған қанағаттандырылған бомбалау шабуылы. Нәтижесінде жиырма бір бейбіт тұрғын қаза тауып, 60 адам жарақат алды. Қаза болғандардың арасында екі отбасы және төрт бала болды, оның ішінде екі айлық сәби де бар еді. Хайфа қаласының оңтүстік шекарасының жанында, теңіз жағасында орналасқан бұл мейрамхананы араб және еврей халықтары жиі барып, Хайфадағы бейбіт бірлестіктің символы деп есептеген. "Исламдық жиһад" ұйымы шабуылға жауапкершілікті мойындады. Палестина президенті Ясир Арафат бұл шабуылды айыптады. Жарылыстан мейрамхананың ішкі бөлігі қирады (шабуылдан кейін жеті айдан соң толыққанды жаңартылды).

Өмірбаян

Максим мейрамханасы Хайфа қаласының оңтүстік жақтан кіреберісіне жақын, теңіз жағасында орналасқан. Оның иегерлері – еврейлер мен христиан арабтар, және бұл мейрамхана бірлесіп өмір сүрудің символы ретінде белгілі.

Шабуыл

2003 жылы 4 қазанда сағат 14:10-да 28 жастағы палестиналық жанкешті Ханәди Джарадат Хайфа қаласындағы араб-еврей Максим мейрамханасының ішінде киген жарылғыш белбеуін жарытты. Нәтижесінде 21 израильдік (18 еврей және 3 араб) қаза тауып, 60 адам жарақат алды. Бұл бомбаның құрамында жарылғыш ядроның айналасына орналастырылған металл сынықтары болды, олар мейрамхана ішінде шашылып, зардабын күшейтті. Қаза болғандардың арасында екі отбасы және төрт бала болды, соның ішінде екі айлық сәби де бар еді. "Маккаби Хайфа" клубының үш өкілі жарылыстан жеңіл жарақат алды.

Шабуылшы

28 жастағы жанкешті Ханәди Джарадат (هنادي تيسير عبد المالك جردات) Женин қаласынан шыққан және Аль-Ақса интифадасы кезінде өзін-өзі жарған алтыншы әйел болды. Ол Ислам джихады ұйымына қосылған екінші әйел еді. 21 жасында оның күйеуі Израиль қауіпсіздік күштерінің қолынан қаза тапқан. Джарадат өзін-өзі жарған кезде заңгер мамандығын аяқтап, бірнеше аптадан кейін адвокат болып жұмыс істеуге дайын тұрған. Ha'aretz газетінде жарияланған мақалада, араб және израильдік дереккөздерден алынған сұхбаттарға сүйенсек, Джарадат Израиль қорғаныс күштерінің Жениндегі жасырын операциясы кезінде оның туысы (34 жасар Салах) мен кіші інісінің (25 жасар Фади) қаза болғаннан кейін, шабуылға келіскен. Израиль күштері екеуін де Ислам джихады мүшелері деп айыптаған, ал туысы Аль-Кудс бригадасы тобының жетекші мүшесі саналған. Израильдің мәлімдемесіне сәйкес, Палестиналық Ислам джихадының Дамаск штаб-пәтерінде жоспарланған шабуылға жауап ретінде Сирияның Айн-эс-Сахеб қаласындағы террористерді даярлайтын лагерь төрт ізраильдік әуе күшінің ұшақтарымен бомбаланды. Салдарынан бір адам жараланды және шабуыл кезінде қару-жарақтар жойылды. Шабуылдан кейін бірнеше сағат ішінде Умм әл-Фахм қаласынан келген израильдік араб Жамал Махаджне Джарадатты мақсатына жеткізгені үшін тұтқындалды. Махаджне палестиналықтарды Израильге заңсыз тасымалдағаны үшін ақы алып, израильдік жеке куәлігін пайдаланып, шекарадан қиындықсыз өтіп отырған. Ол Шин Бет агенттеріне өз ісін мойындады және 10 қарашада Хайфа аудандық сотында қылмыстық әрекеттеріне қатысы барлығы үшін айыпталды. 7 қарашада Израиль қорғаныс күштері Жениндегі операция кезінде шабуылды жоспарлаған және басқа да жанкешті шабуылдарға қатысқан Ислам джихадының жетекші өкілі Амджад Абеидиді тұтқындады. Операция кезінде Женинге коменданттық сағат енгізіліп, әскерлер үйлерді тексерді. Палестиналық жасөспірім танкқа көтеріліп бара жатқанда атып өлтірілді, ал үш палестиналық жараланды. Абеиди жасырынған орын анықталып, іздестіру жұмыстары жүргізілді, соның нәтижесінде қару-жарақ қоры табылды. Қорға қа қол гранатасы лақтырылғаннан кейін Абеиди жеңіл жарақат алып, бас берді. Әскерлер Абеидимен бірге Женинді қалдырғанда, палестиналық содырлар оларға оқ ашты, ал әскерлер жауап берді. Нәтижесінде Аль-Ақса шейіттер бригадасының мүшесі болған бір содыр қаза тапты. Абеиди тергеу үшін Шин Бетке тапсырылды. 2017 жылы шабуылдың құрбаны болған Оран Алмог Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесіне Палестина билігінің терроризмді ынталандыратын террористерге төлемдер жасауын тоқтату туралы үндеу жасады.

Ресми реакциялар

Израиль премьер-министрі Ариэль Шарон Израильдің палестиналық президенті Ясир Арафатты осы шабуыл үшін жауапты деп мәлімдеді. Арафат осы бомбалауды айыптады. АҚШ президенті Джордж Буш шабуылды "кісі өлтіруші әрекет" және "жеккөрінішті шабуыл" деп айыптады.

Салдары

Қызының әрекетіне жауап ретінде оның әкесі Тайсир барлық көңіл айтудан бас тартты, керісінше қызының істегенімен мақтанғанын айтты және "Мен оның істегені үшін тек құттықтауларды қабылдаймын. Бұл оның маған, отанға және палестиналықтарға жасаған сыйы еді" деді. 2012 жылдың қазан айында Араб заңгерлері одағы Ханади Джарадатқа ең жоғары наградасын берді және оны табыстау үшін оның отбасына делегация жіберді. Араб заңгерлері одағының Палестина комитетінің мүшесі Айман Абу Айшех заңгерлердің Джарадатқа мақтан тұтқанын, оның қамығу шабуылын "Палестина мен араб ұлтын қорғау мақсатында" жасағанын түсіндірді. Ресторан шабуыл кезінде қирағанмен, ол бірнеше айдың ішінде жаңадан құрылып, қайта ашылды. Шабуылда қаза тапқандардың құрметіне ресторан жанында ескерткіш орнатылды.