Кіріспе

Англияның Ланкашир графтығындағы қалалық және метрополитендік емес аудан.

Тарих

Россендейл – Россендейл орманының бір бөлігі, ол Ирвелл өзенінің және оның салаларының тік беткейлі аңғарларынан тұрады. Бұл өзендер Пеннин тауларынан оңтүстікке қарай Манчестерге қарай ағып, аймаққа тән қалың жапырақты орманды кесіп өтеді. Орта ғасырларда бұл жер "орман" деп аталған, ол аң аулауға арналған қорық екенін білдіреді. Ірі елді мекендер әдетте орта ғасырдың соңында сауда орталықтарына айналды. Генрих VIII патшаның тұсында фермерлік және үй шаруашылығында жүн өндірісі дамыды, бірақ Россендейл халқы өнеркәсіптік революция кезеңінде ғана айтарлықтай өсті. 1801 жылы болашақ Россендейл ауданының халқы 24 136 адамды құрады, ал 1901 жылы ол 89 540 адамға жетті. Оның ылғалды климаты су тірмендерінің дамуына, ал 18 және 19 ғасырларда жүн және мақта иіру және тоқу өнеркәсібін механикаландыруға өте қолайлы болды. 19 ғасырдың ортасында киіз өндірісі дамыды, одан кейін былғарыдан жасалған тақтап кию өндірісі де өркендеді, соның нәтижесінде аяқ киім өндірісі де аймақтағы маңызды жұмыс берушіге айналды. Бұл аймақ өнеркәсіптік революцияның алға басушыларының біріне айналды және "Алтын аңғар" деп аталды. Осы кезеңде жұмысшы халық көптеген қиындықтарға тап болды, бірақ диірмен иелері арасында көптеген байлықтар жинақталды. Теміржол салуға және диірмендерде жұмыс істеуге Ирландиядан кең ауқымды көші-қон болды, бұл екі қауым арасында бірнеше қақтығыстарға әкелді. Ирландиялық республикашыл көшбасшы Майкл Дэвитт осы көшпендердің арасында болды, ол Хаслингденде қоныстанды және 11 жасында диірмендегі апаттан кейін бір қолын жоғалтқаннан кейін білім алды. Аймақ тас карьерлерімен де танымал, ал Россендейл тақта тастары 19 ғасырда бүкіл елде кеңінен қолданылды. Лондонның Трафальгар алаңындағы тас плиткалар Россендейлде қазылған. Жоғарғы жазықтарда мал шаруашылығы, негізінен қой және ірі қара мал өсіру әлі де жалғастырылуда. Россендейл тарихы, әсіресе мата өнеркәсібі саласындағы маман тарихшы Крис Аспин және Хельмшордағы Higher Mill диірменін сақтап қалған Дерек Пилкингтонның еңбегі арқасында жақсы құжатталған, қазір ол Helmshore Mills Textile Museum болып табылады. 1700 жылдардың соңы мен 1800 жылдардың басында танымал болған Whitworth дәрігерлері – жергілікті хирургтар мен сүйек салушылар, олардың жақсылығы бүкіл елге таралған, сондықтан олар елдің түкпір-түкпірінен келген науқастарды емдеді. 1819 жылы Уильям Хьюит оларды "Англиядағы өз санатындағы ең керемет адамдар" деп сипаттады. R. S. Ireland (The Real Lancashire Black Pudding Co.) Haslingden қаласының жанында орналасқан, ол 1879 жылға дейін сонатын рецептіні пайдалана отырып, дәстүрлі әдістермен қара қан жасаушы отбасылық кәсіпорын. Rawtenstall қаласында Fitzpatricks Herbal Health орналасқан, бұл Англиядағы соңғы жұмыс істеп тұрған қанағаттандырушы бар, ол сарсапарилла, қара сыра және қан тонигі сияқты өзінің алкогольсіз сусындарын шығарып сатады.

Басқару

Россендейл аудандық кеңесі аудандық деңгейдегі қызметтерді ұсынады. Облыстық деңгейдегі қызметтерді Ланкашир облыстық кеңесі ұсынады. Уитворт сонымен қатар азаматтық приход болып табылады, ол ауданның сол бөлігінде жергілікті өкіметтің үшінші деңгейін құрайды.

Үй-жайлар

Кеңес Бакуптағы Фьючерс паркіндегі Бизнес орталығында орналасқан. Ол 2003 жылы "Kingfisher Business Centre" деп аталған коммерциялық кеңселер ретінде салынды. Кеңес 2009 жылы кеңес палатасын құрып, өз функцияларын сол жерде біріктіргенге дейін ғимаратта бірқатар кеңселерді пайдаланды. 2009 жылға дейін кеңес Бакуп Роуд және Лорд-стриттің қиылысында орналасқан Раутенсталл қалалық әкімшілік ғимаратында орналасқан еді. Ол 1876 жылы "Exchange Club" клубы ретінде салынды, ал 1890 жылы Раутенсталл жергілікті кеңесі (Раутенсталл қалалық кеңесінің алдыңғысы) оны кеңсе ретінде пайдалану үшін сатып алды. Кейіннен ғимаратқа жанындағы трамвай депосының кеңселері қосылды.

Көлік

Қалалық округ A56/M65 және M66 тас жолдары арқылы Манчестер, Бёрнли және Блэкберн қалаларымен автомобиль жолдары желісімен байланысты. Бұрын Бьюри арқылы Манчестерге оңтүстікке қарай теміржол байланысы болған, бірақ ол 1966 жылы Бичинг есебінен жасалған кесімдердің аясында жабылды. Ескі теміржолдың бір бөлігі 1991 жылы Шығыс Ланкашир теміржолы ретінде қайта ашылды, Рамсботтом және Саммерсит арқылы Раутенсталлдан Бьюриге қатынайтын және еріктілермен қамтамасыз етілетін қызмет көрсетіп тұр. 2003 жылдың қыркүйегінде Бьюриден Хейвудқа дейін шығысқа қарайғы кеңейтім ашылды. 2015 жылдың наурыз айында Раутенсталл, Бьюри және Манчестер арасында теміржол қызметін қайта жандандыру ұсынылды. Бұл Шығыс Ланкашир мұралық теміржолының қазіргі маршрутын пайдаланатын болады. Аймақ жақсы дамыған қоғамдық көлікпен қамтамасыз етілген, автобус қызметтерін негізінен Rosso және Burnley Bus Company ұсынады. Олар Бёрнли, Блэкберн, Акрингтон, Болтон, Бьюри, Манчестер және Рочдейл, сондай-ақ Тодморден және басқа да жергілікті бағыттарға үнемі қызмет көрсетеді.

Медиа

Телевизия жағынан аймаққа BBC North West және ITV Granada қызмет көрсетеді. Телевизия сигналдары Winter Hill теледидар таратушысынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Lancashire 95.5 FM, Heart North West 105.4 FM, Capital Manchester and Lancashire 107.0 FM, Greatest Hits Radio Lancashire 96.5 FM және Россендейл радиосы, Раутенсталлдағы студияларынан хабар тарататын қауымдық радиостанциясы, 104.7 FM жиілігінде. Аймаққа Ланкашир телеграфы жергілікті газеті қызмет көрсетеді.

Россендейлдегі өнер

Россендейл – суретшілердің көптеген студиялары бар, үлкен суретшілер қауымдастығы, олардың көпшілігі Уотерфут маңында орналасқан. Россендейлдің жалғыз дәстүрлі театры Бакуп қаласында. Корольдік сот театры 1893 жылы алғаш рет есігін ашты және өркендеп дамыған «Россендейл музыкалық театр академиясы» атты жастар театрына ие. «Бу» деп аталатын театр және өнер орталығы отбасылық театрлық қойылымдар, музыка және алуан түрлі қоғамдық өнер шаралары үшін тұрақты орын болып табылады. «Жорғалаушы» деп аударылатын «Horse and Bamboo Theatre Company» визуальдық театрға маманданған, көбінесе ерекше қуыршақтар мен маскаларды қолданады және олардың студиялары осы орталықта орналасқан. Долинадағы ірі студияларды құрайтын суретшілер мен өнершілер – Globe Arts, Prospect Studio, Valley Artists – «Бу», Уитакер, Apna Rossendale және жеке суретшілермен бірге жыл сайын Россендейлдегі «Арт-жол» ашық студиялар күндері өз студиялары мен үй-жайларын ашу үшін бірігіп жұмыс істейді. Ирвелл мүсіндер жолының бірінші бөлігі Бакуптың үстіндегі Дирплейден Стаббинске дейін созылады. Актриса Джейн Хоррокс Ростенсталл қаласында, Россендейлде, ал композитор Алан Роусторн Хаслингденде дүниеге келген. Әйгілі сәнгер Бетти Джексон Бакуп қаласының тумасы. 18-19 ғасырларда Дин Ларксы – ерекше жұмысшы музыканттар тобы болды, олардың Гудшоу Фолдтағы баптист шіркеуінде музыка ойнауы жергілікті маңызды оқиғаға айналды. Сонымен қатар, мыс оркестрінің дәстүрі мен әуесқой театр өнері де бар. Бір кезде Россендейл мен төңірегінде 40-тан астам оркестр болған, соның ішінде 19 ғасырдың басында өркендеген Ирвелл Спрингс оркестрі де бар. Қазіргі уақытта Хаслингден және Хельмшор оркестрі, Россендейл Энкор концерттік оркестрі, Гудшоу оркестрі, Стакстедс оркестрі, Су оркестрі, 2-ші Россендейл скаут оркестрі, Уитворт Вейл және Хили оркестрі, Уитворт жастар оркестрі, Хаслингден концерттік оркестрі және Уитворт ардагерлер оркестрі бар. Россендейлде 19 ғасырдың ортасында құрылған, әр жылғы Пасха мерекесінде жергілікті жолдарда дәстүрлі би билейтін «Британия Кокост бишілері» атты бірегей би тобы орналасқан. Россендейлде диалект поэзиясы мен жазудың ұзақ тарихы бар. Жергілікті ақындардың қатарында Эндрю Хьюстон («Россендейл барды»), Уолтер Харгривс («Шепстер») және Клиффорд Хейворт («Билл О'Бус») бар. Эдвин Уоның көптеген өлеңдерін жазған орын – Эденфилд пен Кауптың үстіндегі Уоу құдығы, ол Россендейлдегі танымал саяхатшылардың сүйікті орны, және бұл белсенділік азайып бара жатқан жоқ. «Halo» – бұл 18 метрлік диаметрі бар болат торлы құрылыс, ол Хаслингденді көріп тұратын үш аяқты тұтқада орналасқан, және ол M66 және A56 тас жолдарынан Ланкаширге келе жатқанда анық көрінеді. Бұл туындыны Джон Кеннеди жобалаған, ал 2003 жылы RIBA конкурсы ұйымдастырған дизайн байқауында жеңіске ие болған. Ол қараңғыда жақын маңдағы жел турбинасынан қуат алатын аз энергияны тұтынатын светодиодты шамдармен жарықтандырылады. Бұл Ланкаширдегі төртінші Паноптикон. Ол және оған іргелес «Top o'Slate» көрікті аймағы 2007 жылдың қыркүйегінде көпшілікке ашылды, оны LandLab компаниясының Джон Кеннеди жобалап, Booth King Partnership инженерлік жобалады. Россендейлде «Hard Graft» атты гастрольдік театр тобы да орналасқан. 1999 жылы құрылған «Hard Graft» Ұлыбританияда театр емес орындарда гастрольдеп, танымал болды. Олардың алғашқы гастролі – сыйлық алған «Thick As Thieves» комедиясымен, Ұлыбританияның барлық үйлерінде өтті. Содан кейін олар «Берт н Джойс» қойылымымен 56 дүкенді аралап, әр дүкенді кешке театрға айналдырды.

Спорт және ойын-сауық

Үш Россендейл қаласында Ланкашир лигасының крикет клубтары бар – Бакуп, Хаслингден және Раутенсталл. Сондықтан Лигамен байланысты шетелдік мамандар көбінесе Россендейл аңғарында тұрған. Мысалы, Эвертон Уикс ұзақ жылдар бойы Бакуппен, ал Клайв Ллойд Хаслингденмен байланысты болды. Эденфилд крикет клубы да Ланкашир лигасымен байланысты, бірақ тек лиганың T/20 турниріне қатысады. Россендейл регби клубы көп жыл бойы төменгі лигаларда ойнаған шағын регби одағы клубы болды, бірақ соңғы жылдары клуб екі рет көтеріліп, Солтүстік-Батыс 1-ші лигасына жетті. Қазіргі кезде Дэниел Коллинз, Дейв Вуд және Тим Фурье сияқты белгілі ойыншылар аңғардың жанында ойнайды. Аймақтағы жалғыз жартылай кәсіби футбол командасы – Бакуп Борро Ф.К., олар өз ойындарын Вест-Вьюде өткізеді және Солтүстік-Батыс округтер лигасының бірінші дивизионының мүшесі. Аймақтағы тағы бір маңызды лигадан тыс команда – Россендейл Юнайтед, олар үй ойындарын Раутенсталлдың жанындағы Ньючерчте өткізді, бірақ 2011 жылы таратылды. Россендейл аймағынан шыққан жалғыз жартылай кәсіби команда – Солтүстік Премьер-лигасының бірінші дивизионында ойнайтын Рамсботтм Юнайтед. Бұрын Хаслингден Ф.К. болған, ол 1998 жылы таратылғанша Хаслингденнің шетінде, Эвуд Бриджде ойнаған. Оның алаңы кейін Stand Athletic F.К. клубы тарапынан қысқа мерзімге пайдаланылды, бірақ олар кейін Уайтфилдке, Ұлы Манчестерге көшіп кетті. Россендейл аймағындағы басқа клубтардың барлығы 7-ші деңгейден (11-ші деңгей) және одан төмен, сондықтан олар осы деңгейдегі әртүрлі лигаларда ойнайды – Батыс Ланкашир футбол лигасы (Хаслингден Сент-Мэри), Шығыс Ланкашир лигасы (Стакстедс Сент-Джозеф, Уотер Ф.К.), Ланкашир әуесқойлар лигасы (Россендейл Ф.К., Уитворт Вэлли, Вэлли Юнайтед). Танымал комедиялық сериал «The League of Gentlemen» Россендейлге (немесе әсіресе Бакупқа) негізделген, аймақтың стереотиптерін және шамадан тыс бейнелеуін пайдаланады. Кейін продюсерлер солтүстік қалаларында түсірілімдер жүргізді, олардың бірі – Бакуп, оны жазушы Джереми Дайсон және актер Стив Пембертон «Бакуп – Ланкаширге ең алыс сапар еді. Бакуп біздің сүйікті жеріміз болды, бірақ ол тым қорқынышты болды. Біз келгенде, бізге қолды созып, бөтелкесін шайқап тұрған мас адамды көрдік. Нағыз Бакуп Ройстон Вазеден де жаман болды» деп мәлімдеді. 1990 жылдары Россендейл аңғарындағы әртүрлі қалалар BBC телесериалы «Hetty Wainthropp Investigates» сахналарын түсіру үшін пайдаланылды. 1980 жылдардағы BBC драмалық сериалы «Juliet Bravo» Россендейлде түсірілді, Бакуп полиция бөлімінің сыртқы көрінісі ойдан шығарылған Хартли полиция бөлімі ретінде пайдаланылды. 2008 жылдың күзінде Россендейлдің айналасындағы аудандар BBC телесериалы «Survivors» түсірілімдерінде пайдаланылды, соның ішінде Airtours алаңы және Ротенсталлдағы Хельмшоу және Банк көшесіндегі басқа да орындар. 2012 жылы Россендейл ITV реалити-шоуы «May the Best House Win» бағдарламасында, бұрынғы Россендейл радиосының ди-джейі Си Карвеллмен бірге көрсетілді. Жергілікті радиостанция Россендейл радиосы 2010 жылдан бастап аңғардың барлық айманына хабар таратты, бірақ 2012 жылдың 5 наурызында қаржылық қиындықтарға байланысты жабылды. Ол 2018 жылдың 22 желтоқсанында қайта іске қосылды. Россендейл ерлер хоры 1924 жылы аңғарда құрылды.

Елді мекендер

2001 жылғы халық санағы бойынша Россендейлдің халқы 65 652 адамды құрады, олар Бэкуп, Хаслингден, Уитворт және Роутенсталл қалаларында, сондай-ақ Краушобут, Иденфилд, Хелмшор және Уотерфут ауылдарында, және Британия, Бродклоу, Чаттертон, Клоуфолд, Коуп, Ирвелл Вейл, Лавклоу, Ньючерч, Шоуфорт, Стакстедс, Стаббинс, Терн және Уэйр елді мекендерінде тұрды. 2011 жылғы халық санағы бойынша халық саны 67 922-ге өсті.

Қалалық аумақ

Аймақтың көп бөлігі Аккрингтон/Россендейл қалалық аймағының құрамына кіреді, ол көршілес Хайндберн ауданына дейін созылады. Аккрингтон/Россендейл қалалық аймағы Роутенсталл және Баккуп қалаларынан басталып Аккрингтонға дейін жалғасады, соның ішінде Хайндберн және Россендейл аудандарының бір бөліктерін қамтиды. Бұл қалалық аймақта 125 059 адам тұрады деп тіркелген.