Қызыл бас журавы: Сипаттама және ерекшеліктері

Кіріспе

Шығыс Азиядағы ірі құс түрі.

Қызыл тәжді кран (Grus japonensis), сонымен қатар Маньчжур краны немесе жапон краны (қытай ішіндегі '丹' таңбасы 'қызыл' мағынасын білдіреді, '頂/顶' - 'тәж', ал '鶴/鹤' - 'кран'), әлемдегі ең сирек кран түрлерінің бірі болып саналатын ірі Шығыс Азия краны. Оның ареалындағы кейбір аймақтарда ол бақыт, ұзақ өмір және адалдықтың символы ретінде белгілі.

Сипаттама

Ересек қызыл тақталы журавында жұптасу кезінде жарқырап тұратын, қызыл терінің бір бөлігі болады. Жалпы, олардың түсі қар ақ, қанаттарының екінші қауырсындары қара, олар тұрғанда қара құйрықтай көрінеді, бірақ шын мәнінде құйрық қауырсындары ақ болады. Еркектердің беті, тамағы және мойны қара, ал аналықтардың осы жерлері інжулі сұр түсті. Мұрындығы зәйтүн жасыл немесе жасыл мүйіз түсті, аяқтары – күлгін сұр немесе қара, ал көздің қабықшасы – қоңыр. Жастардың түсі ақ, ішінара сары, қызыл қоңыр, тотыққан немесе сұр түсті болады. Мойынның жағасы сұрғылт-қоңыр, екінші қауырсындары қара және қоңыр, ал тақтасы мен маңдайы сұр және сары қауырсындармен жабылған. Бастапқы қауырсындары ақ, ұштары қара, жоғарғы қауырсын қаптамалары да сондай. Аяқтары мен мұрындығы ересектерге ұқсас, бірақ түсі ашық. Бұл түр – ең ірі және ауыр журавылардың бірі, әдетте биіктігі және ұзындығы (мұрыннан құйрық ұшына дейін) шамамен болады. Қызыл тақталы журавының қанаттарының аралық кеңістігі үлкен, ал дене салмағы шамамен , еркектер аналықтардан сәл ірі және ауыр, ал көшіп кету алдында салмағы артады. Орташа есепте, бұл ең ауыр журавь түрі, бірақ сарус және ваттл журавылары биікке жете алады және осы түрден ұзын болады. Орташа есепте, Хоккайдодағы ересек еркектердің салмағы шамамен , ал ересек аналықтардың салмағы шамамен , ал ресейлік зерттеулер еркектердің салмағы және аналықтардың салмағы екенін көрсеткен; кейбір жағдайларда аналықтар еркектерден сәл ауыр болған. Басқа зерттеулер түрдің орташа салмағын анықтады. Қызыл тақталы журавының ең жоғары салмағы стандартты өлшемдер бойынша қанаттың ені , ашық мұрынның ұзындығы , құйрықтың ұзындығы және тарс ұзындығы болып табылады. Олар көбінесе етқоректі тамақтанады, бірақ күріш қазір Жапонияда қыстауға дайындалып жатқан журавылар үшін өте маңызды, ал шөп тұқымдары да маңызды тамақ көзі. Барлық журавылардың барлық нәрді жейтінін ескерсек, Джонсгардтың айтуынша, бүгінгі таңда ең көп таралған екі журавь түрі (құмдық және кәдімгі журавылар) ең көп өсімдік жейтін түрлердің қатарында, ал ең сирек кездесетін екі түр (қызыл тақталы және ақ журавылар) ең көп ет жейтін түрлер. Хоккайдода Триболодон, Пунгициус, Скульпин және тік мүйізді балықтар ересектердің негізгі азығы болды, ал балапандар көбінесе әртүрлі жәндіктермен қоректенеді. Жалонг табиғат қорығында 10 см-ден кіші балықтар, мысалы, қарапайым сазан, көлдік балық және қытай ұйықтағышы, сондай-ақ көлдік құрттар, құмырсқалар, су құрттары және көп мөлшерде өсімдіктер ауланды. Басқа жерлерде, саздық крабтар Сары өзен дельтасында маңызды тамақ көзі болып табылады. Олар әдетте тамақ іздеу кезінде басын жерге жақын ұстайды және жеуге болатын нәрсе тапқанда, мұрындығын сазға тығады. Балық немесе басқа да сымбатты жемді ұстағанда, олар мойындарын сыртқа қарай созып, жылдам соққы береді, бұл стиль қасқырдың тамақтану стиліне ұқсас. Жануарлардың жемісін тұтас жұтып қоюға болады, бірақ қызыл тақталы журавылар көбінесе ірі жемді тұмсықтарымен ұстап, қатты сілкіп, бөліктерін жұлып жейді. Тамақтану көбінесе ылғалды шалғынды жерлерде, егістіктерде, тереңдігі аз өзендерде немесе көл жағалауында жүзеге асырылады.

Adult red crowned cranes are named for a patch of red bare skin on the crown, which becomes brighter during the mating season. Overall, they are snow white in color with black on the wing secondaries, which can appear almost like a black tail when the birds are standing, but the real tail feathers are actually white. Males are black on the cheeks, throat, and neck, while females are pearly gray in these spots. The bill is olive green to a greenish horn, the legs are slate to grayish black, and the iris is dark brown. Juveniles are a combination of white, partly tawny, cinnamon brown, and rusty or grayish. The neck collar is grayish to coffee brown, the secondaries are dull black and brown, and the crown and forehead are covered with gray and tawny feathers. The primaries are white, tipped with black, as are the upper primary coverts. The legs and bill are similar to those of adults but lighter in color. This species is among the largest and heaviest cranes, typically measuring about tall and in length (from bill to tail tip). Across the large wingspan, the red crowned crane measures Typical body weight can range from , with males being slightly larger and heavier than females and weight ranging higher just prior to migration. On average, it is the heaviest crane species, although both the sarus and wattled crane can grow taller and exceed this species in linear measurements. On average, adult males from Hokkaidō weighed around and adult females there averaged around , while a Russian study found males averaged and females averaged ; in some cases, females could outweigh their mates despite the males' slightly larger average body weight. Another study found the average weight of the species to be The maximum known weight of the red crowned crane is Among standard measurements, the wing chord measures , the exposed culmen measures , tail length is , and the tarsus measures
They seem to prefer a carnivorous diet, although rice is now essential to survival for wintering birds in Japan and grass seeds are another important food source. While all cranes are omnivorous, per Johnsgard, the two most common crane species today (the sandhill and common cranes) are among the most herbivorous species while the two rarest species (the red crowned and whooping cranes) are perhaps the most carnivorous species. In Hokkaido, fish such as Tribolodon, Pungitius, Sculpin and flatfish was major prey of adults, while chicks mostly feed on various insects. In Zhalong Nature Reserve, small fish less than 10cm, such as common carps, pond loach, and Chinese sleeper was mainly taken as well as aquatic invertebreas like pond snails, dragonflies, water beetles and large amount of plant matter. Elsewhere, mudflat crabs are locally important food source in Yellow River Delta. They typically forage by keeping their heads close to the ground, jabbing their beaks into mud when they encounter something edible. When capturing fish or other slippery prey, they strike rapidly by extending their necks outward, a feeding style similar to that of the heron. Although animal prey can be swallowed whole, red crowned cranes more often tear up large prey by grasping with their beaks and shaking it vigorously, eating pieces as they fall apart. Most foraging occurs in wet grasslands, cultivated fields, shallow rivers, or on the shores of lakes.

Өсіру

Қызыл тәжді кран моногамды және ұзақ өмір сүреді, жұптық байланысы жылдар бойы тұрақты сақталады, тіпті жылдар арасында да, және өмір бойы жұптасады деп есептеледі. Жыныстық жетілуі 3–4 жасқа келгенде басталады деп саналады. Жұптасу және жұмыртқа салу көбінесе сәуір және мамыр айының басында ғана жүзеге асады. Қызыл тәжді кран жұбы түрлі жағдайларда дуэт орындайды, бұл жұптық байланысты қалыптастыруға және нығайтуға, сондай-ақ аумақтық белгі беруге және қарсыласу сигналдарын жіберуге көмектеседі. Еркек және әйел екеуі де дуэтті бастау үнімен бастауы мүмкін, бірақ дуеттің басты бөлігі әрқашан еркектің ұзын әнімен басталады. Жұп бір-біріне жақындап, басын кері лақтырып, бір үнмен әуенді шақыруды орындайды, бұл басқа жұптарды да дуэтке итермелейді. Бұл би жыл бойы орындалғандықтан, оның әлеуметтік мағынасы күрделі. Дегенмен, билеу осы түрдің қызығуын білдіреді деп есептеледі. Сонымен қатар, дуэт көрсетілімдерін орындау қолайлы аумақта қалу мүмкіндігін арттырады, бұл дуэт көрсетілімдері үйірдегі бірлескен ресурстарды қорғау сигналы ретінде қызмет етеді деген гипотезаны қолдайды. Ұялау аумақтары әртүрлі, көбінесе жылдан жылға бірдей болады. Көптеген ұялау аумақтары тегіс жерлермен, сулы ортаға қол жеткізілуімен және биік шөптермен сипатталады. Ұя орнын аналықтары таңдайды, бірақ оны екеуі де салады, көбінесе крандар жасаған кішкентай алаңда, ылғалды жерде немесе тереңдігі шамадан аспайтын судың үстінде орналасады. Кейде ұялар судың мұздаған бетіне салынады, себебі ұялау маусымында да суық температура сақталуы мүмкін. Ұя салуға шамамен бір апта уақыт кетеді. Күзде, шайқадан 95 күн өткен соң, жас құстар қанаттандырылады және көші-қон уақытына дейін толыққанды ұша алады. Жақсы ұшса да, жас крандар ата-аналарымен шамамен 9 ай бірге болады. Ересектердің орташа өмір сүру ұзақтығы 30–40 жылды құрайды, ал кейбір мысалдар тұтқындық жағдайында 75 жасқа дейін өмір сүреді. Бұл құстардың ең ұзақ өмір сүретін түрлерінің бірі.

The red crowned crane is monogamous and long lived, with stable pair bonding both within and between years, and believed to mate for life. The breeding maturity is thought to be reached at 3–4 years of age. All mating and egg laying are largely restricted to April and early May. A red crowned crane pair duets in various situations, helping to establish the formation and maintenance of the pair bond, as well as territorial advertisement and agonistic signaling. Both males and females may start a duet with the production of a start call, but the main part of the duet always began with a long male call. The pair moves rhythmically until they are standing close, throwing their heads back and letting out a fluting call in unison, often triggering other pairs to start duetting, as well. As it occurs year round, the social implications of dancing are complex in meaning. However, dancing behavior is generally thought to show excitement in the species. Also, the performance of duet displays increased the probability of staying in a favorable area, supporting the hypothesis that duet displays function as a signal of joint resource defense in the flock. Nesting territories range from and are often the same year after year. Most nesting territories are characterized by flat terrain, access to wetland habitat, and tall grasses. Nest sites are selected by females, but built by both sexes and are frequently in a small clearing made by the cranes, either on wet ground or shallow water over waters no more than deep. Sometimes, nests are built on the frozen surface of water, as frigid temperatures may persist well into nesting season. Nest building takes about a week. By early fall, about 95 days after hatching, the young are fledged and are assured fliers by migration time. Although they can fly well, crane young remain together with their parents for around 9 months. The average adult lifespan is around 30 to 40 years, with some specimens living to 75 years of age in captivity. It is one of the longest living species of bird.

Түрлер арасындағы өзара іс-қимыл

Қызыл тәжді кран – ірі денелі құс, оның қыстау жерінде табиғи жыртқыштар жоқ. Орташа биіктігі 1,5 метр (5 фут) болатын олардың үлкен денесі көптеген жыртқыштарды қорқытады. Сондықтан, қызыл тәжді крандар кішкентай жыртқыш құстар сияқты басқа құстардың жанында болуына көбінесе бейжай қарайды. Қызылқұйрықтар, сұңқарлар, сырғақтар және көбінесе бүркіттер кран ұясының жанында кішкентай аңға аң аулауға рұқсат алады, бұл жағдайда ешкім бір-бірін мазаламайды. Дегенмен, жұмыртқаларды немесе ұяларды жейтін құстар, мысалы, қарғалар, кейбір бүркіттер және түрлі арыстар агрессивті қарсы алынады және олар кранның аумағынан кеткенше қорқытылады. Кішкентай сібір мысығынан (Mustela sibirica) бастап, үлкен қызыл түлкіге (Vulpes vulpes), Азия бадджеріне (Meles leucurus), жалпы ракун итіне (Nyctereutes viverrinus) және үй итіне (Canis familiaris) дейінгі етқоректі сүтқоректілер жұмыртқалар мен балапандарға қауіп тудырады, оларға дереу шабуыл жасалады, содан кейін ата-ана крандар жыртқыштар аумақтан кеткенше оларды қабырғаларына тығып салуға тырысады. Бұл жыртқыштар ересек крандар қасында балапандарға қауіп келтірмейді және кран оларды оңай қуа алады. Агрессивті кран жұптары сұр қасқырлар (Canis lupus) және ірі иттер сияқты үлкен жыртқыштарды да ығыстыра алады. Кейде жоғарыда аталған жыртқыштардың бірі ұяға зиян келтіруі мүмкін. Хоккайдоға әкелінген американдық мысық жұмыртқалар мен балапандарды аулауда ең табысты жыртқыштардың бірі. Сонымен қатар, жетілмеген және салмақтырақ жас немесе тіпті ересек крандар Жапонияда қызыл түлкілермен, ал Оңтүстік Кореяда мысықтармен кездесіп, сирек болса да қаза болуы мүмкін, әсіресе ересектерде. Көбінесе бұл құстар өткір мүңкөздерін пайдаланып жеңіліп, немесе қауіптен қашып кетеді. Кішкентай ақ мойынды крандар көбінесе қызыл тәжді крандарға жақын ұялайды, бірақ екі түрдің де ортақ ұялау аймағында азық үшін бәсекелестік ақ мойынды кранның рационындағы өсімдіктердің көп болуына байланысты азаяды. Ақ және қызыл крандар арасындағы қарым-қатынас агрессивті болған жағдайда, қызыл крандар күштірек болады, себебі олардың денесі айтарлықтай үлкен. Зерттеушілердің хабарлауынша, бұл күшті түрлер адамдар жақындағанда немесе ұстағанда шамалы қауіпті және агрессивті жауап береді, сонымен қатар тепкіш аяқтары мен пышақ тәрізді мүңкөздерімен ауыр жарақаттар келтіруге қабілетті.

The red crowned crane is a big sized bird and there are no natural predators within their wintering ground. With their height averaging 1.5 m (5 ft), their large size deters most predators. As a result, red crowned cranes often react indifferently to the presence of other birds such as small raptors; with harriers, falcons, owls, and usually buzzards being allowed to hunt small prey near a crane nest without any of these parties harassing each other. However, birds more likely to be egg or nest predators, such as corvids, some buzzards, and various eagles, are treated aggressively and are threatened until they leave the crane's territory. Mammalian carnivores, including small Siberian weasels (Mustela sibirica) to large red foxes (Vulpes vulpes), Asian badgers (Meles leucurus), common raccoon dogs (Nyctereutes viverrinus), and domestic dogs (Canis familiaris) which pose a threat to eggs and chicks, are attacked immediately, with the parent cranes attempting to jab them in the flanks until the predators leave the vicinity. These predators generally do not present any danger to chicks in the presence of adults and are chased away by the crane without difficulty. Larger predators such as gray wolves (Canis lupus) and large dogs can be repelled by aggressive crane pairs. Occasionally, losses at the nest occur to some of the above predators. Introduced American mink on Hokkaidō are one of the most successful predators of eggs and nestlings. Also, immature and unwary subadult or even adult cranes may be ambushed killed by red foxes in Japan and leopard cats in South Korea, though this is rare reports, especially with adults. More often, these birds can easily defend themselves by using sharp beak or just fly away from danger. Smaller white naped cranes often nest near red crowned cranes, but competition between these species for food in a common nesting area is lessened due to the greater portion of vegetation in the white naped crane's diet. In cases where interactions turn aggressive between white naped and red crowned cranes, red crowned cranes are dominant, as expected due to their considerably larger size. As reported researchers trying to band or examine the cranes or their nest, this powerful species is considered mildly hazardous and prone to respond quickly with considerable aggression to being approached or handled by humans and are able to inflict painful injuries using both its kicking feet and dagger like beak.

Мәртебе

Қызыл тәжді жұлдыздардың популяциясы Корея, Қытай, Моңғолия және Ресейдегі көшіп-қоныстанушы континенттік популяцияға (барлық құстар Корея мен Қытайда қыстайды) және Хоккайдодағы тұрақты жапондық популяцияға бөлінеді. 2020 жылы қысқы санауда 3800-ден астам қызыл тәжді жұлдыз (ересектер мен жас құстар) тіркелді, оның ішінде Жапонияда – 1900, Кореяда – 1600-нан астам және Қытайда – 350-ге жуық. Бұл жалпы саны шамамен 2300 ересек құстан тұратынын көрсетеді. Әрине, Ресей, Қытай, Жапония және Кореяның халықаралық күш-жігері осы түрдің жойылуына жол бермеу үшін қажет. Ең маңызды қауіп – мекендеу ортасының жойылуы, түрдің ұя салуы үшін табиғи ылғалды жерлердің жетіспеуі. Жапонияда ұя салуға жарамды жерлер өте аз, ал жергілікті көбейту популяциясы қанығуға жақын. Бұл – жойылу қаупі бар бірінші санаттағы түр.

Қытай

Қытайда қызыл тәжді кран мифтер мен аңыздарда жиі кездеседі. Таоизмде қызыл тәжді кран – ұзақ өмір сүру мен өлмеушіліктің символы. Өнер мен әдебиетте өшпес адамдар көбінесе кранға мініп жүргендей бейнеленеді. Өлімсіздікке қол жеткізген адам да осылай кранмен бірге көтеріледі. Осы байланысты көрсететін қызыл тәжді крандар «сяньхэ» деп аталады. Қызыл тәжді кран сондай-ақ асыл тектіліктің символы болып табылады. Кран бейнелері Шан әулетінің қабірлерінде және Чжоу әулетінің салтанатты қола ыдыстарында табылған. Кейінгі қытай өнерінде кең таралған тақырып – бамбук өсіретін және кран бағатын усақ ғалым. Кейбір әдебиетшілер тіпті крандарды өсіріп, оларды гуцинь музыкасымен билеуге үйреткен. Мин және Цин әулеттері қызыл тәжді кранға адалдық, турашылдық және асыл мінез-құлықтың мәдени мағынасын сыйлады. Қызыл тәжді кран мемлекеттік қызметкердің киімдеріне кестеленген. Ол патшалық отбасы қолданатын Лун мен Фэнхуаннан кейінгі маңызды символ саналады. Сондықтан да халық кранды жоғары лауазымды шенеуніктердің символы деп есептейді. Қызыл тәжді кранның бейнесі қытай мәдени мұраларында және өнер туындыларында жиі кездеседі. Қытай мәдениетіндегі маңыздылығына байланысты, Қытайдың Ұлттық Орман шаруашылығы бюросы қызыл тәжді кранды Қытайдың ұлттық жануары атағына үміткер ретінде таңдады. Алайда, қызыл тәжді кранның латынша атауы «жапон кран» деп аударылғандықтан бұл шешім кейінге шегерілді. Роберт Куокқа тиесілі Kerry/Kuok тобы да Гонконг, Сингапур, материктік Қытай және шетелдегі операциялары үшін логотипі ретінде қызыл тәжді кранды пайдаланады.

Жапония

Жапонияда бұл кран "танчозуру" деп аталады және 1000 жылға дейін өмір сүреді деп есептеледі. 1000 иендік D сериялы банкноттың дизайнында (кері жағы) қызыл бас киген крандардың жұбы бейнеленген. Айн тілінде қызыл бас киген кранды "сарурун камуй" немесе "батпақты камуй" деп атайды. Цуруиде олар Жапонияның 100 әдемі дыбыстық ландшафтының бірі саналады. Крандардың құрбандық әрекеттеріне жақсылықпен жауап қайтаратынына сенеді, мысалы, "Цуру но Онгаэши" ("кранның көрсеткен жақсылыққа ризашылығы") аңызында айтылғандай. Оның беделіне байланысты, американдық бренд сарапшысы Джерри Хафф, самурайлардың туларының галереясында оның суретін көргеннен кейін, оны Japan Airlines авиакомпаниясының халықаралық логотипі ретінде ұсынды. Хафф: "Мен оның Japan Air Lines үшін өте лайықты символ екеніне сендім. Кран туралы аңыздың барлығы да жағымды екенін анықтадым – олар өмір бойы бірге болады (имандылық), ал шаршамай, шалқарып ұшады (күш)" деп жазды.

Корея

Кореяда қызыл тәжді кранды дуруми немесе хак деп атайды және ол ұзақ өмір сүру, тазалық және бейбітшілік символы саналады. Кореялық сеонбилер бұл құсты өздерінің адалдығының белгісі деп есептеген. Қызыл тәжді кран Оңтүстік Кореяның 500 вон монетасында бейнеленген және Инчхон қаласының символы болып табылады.