Кіріспе

Лика 925 жылы хорваттардың герцогы Томислав таж киіп, Хорватия патшасы болғанда Хорватия Корольдігінің құрамына енді. Лика атауы көне иллирия тілінен шыққан, "су қоймасы" деген мағына береді; латын тіліндегі liquor ("сұйықтық") және қазіргі албан тіліндегі liqén ("көл") сөздерімен байланысты. Шындығында, Лика аймағының ерекшелігі – өзендер мен көлдер, сондай-ақ көптеген батпақтар мен су тасқынына ұшырайтын жерлер, олардың көп бөлігі 18-20 ғасырларда кептірілген. Бұл атау бастапқыда Лика өзеніне қатысты болса, кейіннен аймақтың өзін атау үшін қолданыла бастады. Ликаның топоним ретінде алғашқы айрылысы 10 ғасырдағы Константин Порфирогениттің "De Administrando Imperio" еңбегінде, хорваттар мен олардың мемлекеттік құрылымына арналған тарауда кездеседі, онда олардың баны "Крбава, Лика және Гацканы басқарады" деп сипатталады. Хорват патшасын сайлау құқығына ие болған он екі ақсүйек хорват тайпасының ішінде Гусич тайпасы Ликадан шыққан.

15 ғасырдан

1493 жылы хорват әскері Ликадағы Удбина маңындағы Крбава алаңындағы шайқаста Осман күштерінен ауыр жеңіліс тапты. Османдықтар Хорватияға енген сайын, аймақтағы хорват халқы елдің немесе шетелдің қауіпсіз аймақтарына көшіп бастады. Ликаның көптеген жергілікті шакавиандары осы аймақты қалдырды, ал олардың орнына негізінен Батыс Гецеговина мен Батыс Босниядан келген Жаңа Штокавиандық икавиандар, сондай-ақ Балқан түбегінің оңтүстік-шығысынан келген православиеліктер (влахтар мен сербтер, Жаңа Штокавиандық ижекавиандар) қоныстанды. 1513 жылы Ликадағы епископтық орын болған Модруш қаласын Османдықтар басып алды. 1527 жылы олар Удбинаны, соның ішінде Удбина қамалын басып алды, нәтижесінде Ликаның көп бөлігі Османдықтардың бақылауына көшті. Аймақ бастапқыда Босния санджағының, кейін Клис санджағының және соңында Крка санджағының құрамына кірді. Лика мен Крбаваның қирауы соншалық болды, олар шамамен жарты ғасыр бойы көбінесе қоныстанбаған болып қалды. 16 ғасырдың соңында Османдықтар аймаққа влахтарды, сондай-ақ халықтың көпшілігін құрайтын үлкен елді мекендерге мұсылмандарды қоныстандыра бастады. Принц Радичты король Рудольф Грацта (1 желтоқсан 1600 ж.) Сенж князі етіп тағайындады. Радичтер Лика аймағынан шыққан ежелгі ақсүйек отбасы; отбасының мүшелері Сенж штаб-пәтеріндегі Ускок әскери басшылары болды. Сенж князі Османдықтарға қарсы белсенді күресті. 1683 жылы Вена шайқасында Османдықтар жеңілгеннен кейін Ликадан 30 000 мұсылман Боснияға қарай көшіп кетті. Бұл мұсылмандардың көпшілігі Босниядан келген, олар бір ғасыр бұрын қоныстанған, ал айтарлық үлесі хорваттардан шыққан. Ликадағы Османдық үкімдігі 1689 жылы Удбинаны қайтарып алумен аяқталды. Алайда, Доньи Лапак аймағы 102 жыл бойы Османдықтардың қолында қалды. Габсбург монархиясы мен Осман империясы арасындағы шекара 1699 жылы Карловиц шартымен, ал соңында 1791 жылы Систова шартымен белгіленді. Лика Хорватия әскери шекарасының Карловац бас қолбасшылығына қосылды. Ол Османдықтар басып алған аймақтардан келген иммигранттармен қайта толықтырылды. Қалалық елді мекендерде католиктер басым болды, ал Ликаның ішкі аймақтарында православиеліктер көптеп кездесті. 1881 жылдың 15 шілдесінде Әскери шекара жойылды, және Лика Хорватия-Славония Корольдігіне қайта қосылды, ол Австро-Венгрияның екі монархиясының венгр бөлігі – Транслейтанияның автономиялық бөлігі болды. Ол Лика-Крбава округінің құрамына кірді, ал округ орталығы Госпич болды. Оның халқы этникалық тұрғыдан әртүрлі болды және 1910 жылы 50,8% сербтер мен 49% хорваттардан тұрды.

Югославия Корольдігі - СФРЯ

Австрия-Венгрияның құлауынан кейін, Ликаның құрамына кіретін Хорватия және Славония 1918 жылдың 29 қазанында словендер, хорваттар және сербтер мемлекетінің құрамына енді. Жаңа құрылған мемлекет 1918 жылдың 1 желтоқсанында Сербия Корольдігімен бірігіп, Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігін құрды, ол 1929 жылы Югославия деп аталды. Лика Хорватияның құрамында қалды, ол Корольдіктің құрамдас провинцияларының бірі болды. Ликаның көп бөлігі Županija Lika Krbava-ға қарасты, астанасы Сенж қаласында орналасты (бұрынғы Госпичтің орнына). Жаңа конституция барлық бұрынғы шекараларды жойды және Лика Приморско-крайішка облысының құрамына енді. 1929 жылы аймақ жаңадан құрылған Югославия Корольдігінің Сава Банатының (Савска бановина) бөлігіне, ал 1939 жылы Хорват Банатының (Хрватска бановина) бөлігіне айналды. 1941 жылы Югославияға Оккупациялық күштер шабуыл жасап, оны бөліп тастады, соның салдарынан Лика Усташа басқарған Оккупациялық күштердің марионеткалық мемлекеті – Хорватия Тәуелсіз Мемлекетінің (НДХ) құрамына кірді. 27 шілдеде Ликада сербтердің көтерілісі басталды, оны югослав партизандары басқарды. 1943 жылдың маусым айында Хорватияның Ұлттық азаттық үшін мемлекеттік антифашистік кеңесінің (ZAVNOH) құрылтай сессиясы партизандар бақылауындағы Ликадағы Оточац қаласында өтті. Соғыс 1945 жылы аяқталып, Хорватия Югославия Социалистік Федеративтік Республикасының социалистік федеративтік бірлігіне айналды.

Хорватияның тәуелсіздік соғысы

1990 жылдың тамызында Хорватияның сербтер қоныстанған аймақтарында "Лог төңкерісі" деп аталатын көтеріліс басталды. Жақында болған азаматтық наразылықтар мен 1991 жылдың маусымында Хорватияның Югославиядан тәуелсіздік жариялауына байланысты, шығыс Ликадағы сербтер көпшілік тұратын елді мекендер Хорватиядағы серб халқымен бірлесіп Серб Крайна Республикасын (СКР) құрып, тәуелсіздігін жариялады. Содан кейін Югослав халық армиясы мен серб жарымәскери күштерінің қолдауымен серб жарымәскери жасақтары құрылды. 1991 жылдың соңында Хорватия полициясымен болған қақтығыстар тез арада толыққанды соғысқа ұласты. Ликадағы ең қызыл шайқас 1991 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Госпич шайқасында болды, нәтижесінде провинция орталығы серб күштері тарапынан ауыр зақымдарға ұшырады. Батыс Лика Хорватияның бақылауында болды, ал шығыс Лика СКР-дың бақылауында болды. Соғыс 1995 жылға дейін жалғасты, осы жылы Хорватия армиясы "Шабуыл" операциясы барысында аймақты басып алып, СКР-дың таратылуына әкелді. Соғыстан кейін аймақтағы бірнеше қалалар мен муниципалитеттер ерекше мемлекеттік қамқорлық аймақтары деп белгіленді.

Экономика

Лика дәстүрлі түрде ауыл шаруашылығы (картоп өсіру) және мал шаруашылығы дамыған ауылдық аймақ болып табылады. Өнеркәсіп шектеулі және көбінесе ағаш өңдеуге бағытталған. Туризм аймақ үшін маңызды, екі ұлттық парк (Плитвице көлдері ұлттық паркі және Солтүстік Велебит) әлемнің түкпір-түкпірінен келушілерді қызықтырады. 2015 жылы Плитвице көлдері ұлттық паркіне 1,2 миллион адам келді.

Мәдениет

Ликаның ерекше мәдениеті бар. Хорват тілінің икавий және штокавий диалектілері Ликаның көп бөлігінде қолданылады, ал чакавий диалекті солтүстікте Бринье қаласының маңында таралған. Ликалық шапанды жергілікті ерлер мен шаруалар үйде күнделікті киеді, сондай-ақ тойларда және мерекелерде ресми түрде киеді.

Халық саны

2011 жылғы халық санағының Лика-Сень округі бойынша деректері 50 927 тұрғын екенін көрсетеді, бұл 2001 жылы саналып алынған 53 677 тұрғыннан азайған (бұл он жыл ішінде шамамен 5,1% төмендеуді білдіреді және Ликадағы ондаған жылдар бойы сақталатын халық азаю тенденциясын жалғастыруда). 2011 жылы тұрғындардың 84,15% хорваттар, ал 13,65% серб ұлтынан болды.