Канададағы қару заңнамасы

Кіріспе

Канададағы қару-жарақ туралы заңдар

Канададағы атыс қарулары Атыс қарулары туралы заң және Қылмыстық кодекстің тиісті тармақтары арқылы федералды деңгейде реттеледі. Регламенттеудің басым бөлігі атыс қаруларын лицензиялау және тіркеуді, соның ішінде ауыздық жылдамдығы және ауыздық энергиясы белгілі бір көрсеткіштен жоғары пневматикалық қаруларды қамтиды. 1934 жылы қол қаруларын тіркеу заңмен бекітілді, ал 1951 жылы автоматты атыс қаруларын тіркеу енгізілді. 1969 жылы заң атыс қаруларын «шектеусіз», «шектелген» және «тыйым салынған» деп жіктеді. 1979 жылдан бастап атыс қаруын сатып алуға ниеттенген адамдар жергілікті полициядан атыс қаруын алуға рұқсат куәлігін (FAC) алуға міндетті болды. 1995 жылдан 2012 жылға дейін барлық қару иелері атыс қаруына лицензияға ие болуы керек еді – иелену және алу лицензиясы (PAL), тек иелену лицензиясы (POL), FAC немесе кәмелетке толмағандарға арналған лицензия, – және барлық атыс қаруларын тіркеу қажет болды. 2012 жылдың сәуір айында Канада Парламенті шектеусіз атыс қаруларын тіркеу талабын жою үшін Ұзын қару тізілімін жою туралы заңды қабылдады. Барлық қару иелерінің жарамды атыс қаруына лицензияға ие болуы талабы күшінде қалды. 1996 жылы жүргізілген зерттеу көрсеткендей, Канаданың атыс қаруына иелік деңгейі басқа сегіз батыс елмен салыстырғанда орташа деңгейде болды. Канадалық үй шаруашылықтарының шамамен 22%-ы кем дегенде бір атыс қаруына ие, оның ішінде 2,3%-ы қол қаруына ие. 2005 жылы Канададағы үй шаруашылықтарының 3%-ы қол қаруына ие болды, ал АҚШ-тағы үй шаруашылықтарының 18%-ы қол қаруына ие болды. Сондай-ақ 2005 жылы Канададағы үй шаруашылықтарының 16%-ы қандай да бір атыс қаруына ие болды. 2020 жылдың 1 мамырында, Нова-Скотиядағы жаппай қырғыннан кейін, Премьер-министр Джастин Трюдо Канада үкіметінің 1500-ге жуық «әскери үлгідегі шабуыл стиліндегі қарудың» үлгілерін, көбінесе мылтықтарды, Қылмыстық кодекстің өкілеттігімен кеңес арқылы дереу тыйым салатынын мәлімдеді. 2022 жылдың мамыр айында Трюдо «әскери стильдегі шабуыл қаруына» иелік етуге міндетті түрде қаруды қайта сатып алу бағдарламасы арқылы тыйым салатын және қол қаруын сатуға, сатып алуға, импорттауға немесе беруге тыйым салатын жаңа заңнаманы жариялады. Заңнама сондай-ақ дүрылдердің сыйымдылығын шектейді және қаруға ұқсайтын ойыншықтарды, мысалы, пневматикалық тапаншаларды тыйымдайды. 2022 жылдың 21 қазанында Канада үкіметі қол қаруы сатуға мораторий енгізіп, қаруды қайта сатып алу бағдарламасын ұсынды. 2024 жылдың сәуір айына қарай «үкіметтік қораптарда» сақталатын «босатылған және қауіпсіз» тыйым салынған қаруларды жинау әлі басталған жоқ, ал Канада Поштасы қызметкерлердің қауіпсіздігі туралы алаңдаушылықтарын үкіметке жеткізген хабарланды.

Firearms in Canada are federally regulated through the Firearms Act and related provisions of the Criminal Code. Regulation is largely about licensing and registration of firearms, including air guns with a muzzle velocity of more than and muzzle energy greater than
Handgun registration became law in 1934, and automatic firearms registration was added in 1951. In 1969, laws classified firearms as "non restricted", "restricted", and "prohibited". Starting in 1979, people who wished to acquire firearms were required to obtain a firearms acquisition certificate (FAC) from their local police agency. From 1995 to 2012, all firearms owners were required to possess a firearms licence—either a possession and acquisition licence (PAL), a possession only licence (POL), a FAC, or a minor's licence—and all firearms were required to be registered. In April 2012, the Parliament of Canada enacted the Ending the Long gun Registry Act to eliminate the requirement to register non restricted firearms. The requirement for all firearms owners to possess a valid firearms licence remained law. A 1996 study showed that Canada was in the mid range of firearm ownership when compared with eight other western nations. Nearly 22% of Canadian households had at least one firearm, including 2.3% of households possessing a handgun. In 2005, almost 3% of households in Canada possessed handguns, compared to 18% of U. S. households that possessed handguns. Also in 2005, almost 16% of households in Canada possessed firearms of some kind. On May 1, 2020, in the wake of a mass killing in Nova Scotia, Prime Minister Justin Trudeau announced that the Government of Canada would immediately ban around 1,500 models of "military grade assault style weapons", mostly rifles, via an order in council under the authority of the Criminal Code. In May 2022, Trudeau announced new legislation that would ban the ownership of "military style assault weapons" in a mandatory gun buyback program, and impose restrictions banning the sale, purchase, importation or transfer of handguns. The legislation would also limit magazine capacity and ban toys – such as airsoft guns – that look like guns. On October 21, 2022, the Government of Canada implemented a freeze on handgun sales and proposed a gun buyback program. As of April 2024, collection of the "unloaded and secured" banned guns in "government issued boxes" has not yet started with Canada Post reportedly informing the government of concerns about employee's security.

Атыс қару заңдарының тарихы

Канадада азаматтық қаруды қолдануды бақылау Конфедерацияның алғашқы күндерінен басталады, онда бейбіт судьялар негізсіз қару алып жүретіндерге жаза тағайындауға құқылы болды. Парламент 1885 жылы Солтүстік-Батыс территорияларында Солтүстік-Батыс бүлікшілігін болдырмау үшін қару-жарақ бақылау жүйесін енгізді. Кез келген атыс қаруын (тұйық сауытты мылтықтан басқа) және оқ-дәрілерді иелену үшін аумақтық үкіметтен жазбаша рұқсат қажет болды. Қажетті рұқсатсыз атыс қаруы немесе оқ-дәрілерді ұстау қылмыс болып саналды және атыс қаруы мен оқ-дәрілерді тәркілеуге әкелуі мүмкін. Бұл ережелер қазіргі Альберта, Саскачеван, Манитобаның кейбір аймақтарына, қазіргі Солтүстік-Батыс аумақтарына, Юконға және Нунавутқа қатысты. 1892 жылы қабылданған Қылмыстық кодексте, егер қару иесінің шабуылдан немесе жарақат алудан қорқатын себебі болмаса, жеке тұлғалардан тапанша ұстауға рұқсат алу талап етілді. 1935 жылға дейін 16 жасқа толмағандарға пистолет сату қылмыс болып саналды. Қолға қару сатқан сатушылар сатып алушының аты-жөнін, сату күнін және қарудың сипаттамасын тіркеуге міндетті болды. 1920 жылдары шетелдіктер сатып алған барлық қару-жараққа рұқсат қажет болды. 1934 жылы қабылданған заң бойынша, жеке қаруды тіркеу кезінде оның иесі, мекенжайы және атыс қаруы туралы мәліметтер көрсетілуі керек болды. Тіркеу куәліктері берілді және деректерді Корольдік Канадалық Атты Полициясының (RCMP) комиссары немесе провинциялық бас прокурорлар тағайындаған басқа полиция күштері жүргізді. 1947 жылы Қылмыстық кодекстегі кісі өлтірудің анықтамасы кеңейтілді, онда адам зорлау, тонау, ұрлық немесе қарумен қаруланған күйінде өрт сөндіру сияқты қылмыстар жасаса, айыпталушының өлімге әкелу ниеті болған-болмағанына қарамастан, өлім жағдайы кісі өлтіруге жатты. Бұл қылмысты 1987 жылы Жоғарғы Сот Р. Вейланкортқа қарсы іс бойынша конституцияға қайшы деп таныды. 1951 жылы автоматты қару тіркеуге жататын қару-жарақ тізіміне қосылды. Тіркеу жүйесі RCMP комиссарының басқаруымен орталықтандырылды. 1969 жылы C 150 заң жобасы «шектеусіз», «шектелген» және «тыйым салынған» атыс қаруларының санаттарын құрды. Полиция қызметкерлеріне, егер жеке тұлғаға тиесілі атыс қаруы қоғамның қауіпсіздігіне қауіп төндіреді деп ойлауға негіз болса, сот ордерімен іздестіру және тәркілеу құқығы берілді. 1977 жылы C 51 заң жобасы кез келген қаруды сатып алу үшін қару-жарақ сатып алу сертификатын (FAC) талап етті және оқ-дәрілерді сатуды бақылауға енгізді. Өтініш берушілер FAC алу алдында қылмыстық тіркелімнің негізгі тексеруінен өтуі керек еді. Толық автоматты қаруларға тыйым салынды, бірақ бұрынғы иелері үшін ерекше жағдай жасалды. 1989 жылы Эколь Политехник мектебіндегі оқиға Канадада PolySeSouvient бастаған қаруды күшейту қозғалысын тудырды. 1991 жылы C 17 заң жобасы енгізілді, ол 1992-1994 жылдар аралығында күшіне енді. Ол FAC өтініш берушілеріне мұқият тексеруден кейін қауіпсіздік курсынан өтуді және FAC берілместен бұрын өтініш бергеннен кейін кемінде 28 күн күтуді талап етті. Сонымен қатар, жаңа Қылмыстық кодекстегі құқық бұзушылықтар, тыйым салынған және шектеу қойылған қару-жарақтардың жаңа анықтамасы және атыс қаруын сатушылар үшін жаңа ережелер жасалды. Ол қарумен жасалатын қылмыстар үшін жазаны күшейтті. Атыс қаруын сақтау, ұстау және тасымалдау ережелері нақты көрсетілді. 1995 жылы C 68 заң жобасы бойынша Атыс қару туралы заң қабылданды, сонымен бірге Қылмыстық кодекске өзгерістер енгізілді. Ол FAC жүйесін алмастыру үшін жаңа орталық лицензия беру жүйесін енгізді. Ол сондай-ақ барлық атыс қаруларын және атыс қаруына лицензия иелерін тіркеуді талап етті; бұрынғы иелері үшін «әжелік ережемен» .25 және .32 калибрлі қолғаптарға тыйым салды, сонымен қатар ұзындығы 105 мм-ден төмен қысқа оқ атушы қолғаптарға тыйым салды; және оқ-дәрі сатып алу үшін лицензия талап етілді. Заң жобасының көптеген ережелері 1998 жылы күшіне енді, ал ұзын қаруды тіркеу 2003 жылы міндетті болды. Заңнаманы Жоғарғы Сот Атыс қару туралы заң жөніндегі мәлімдеме (2000) бойынша бекітті. FAC жүйесі тек иелік етуге арналған лицензиялармен (POL) және иелік ету және сатып алуға арналған лицензиялармен (PAL) алмастырылды. 2001 жылы C 68 заң жобасының тіркеу бөлімі іске асырылды. Үкімет барлық атыс қаруларын, соның ішінде ұзын мылтықтарды (пушкалар мен саптар) тіркеуге тапсырды. 2003 жылы ұзын қаруды тіркеу міндетті болды. Атыс қаруын тіркемеген жағдайда қылмыстық жауапкершілікке тартылады. 2006 жылы, заң әлі де қолданыста болса да, үкімет ұзын қару иелерінен тіркеу ақысын талап етпеді және 2011 жылғы 16 мамырға дейін мерзімді түрде ұзын қаруды тіркемеген лицензия иелерін (немесе 2004 жылғы 1 қаңтардан бері лицензиясы өткендерді) қудалаудан қорғады. 2009 жылдың қарашасында C 391 заң жобасы Өкілдер палатасында 164 дауысқа 137 дауыспен екінші оқылымнан өтті. Егер заң жобасы Палата мен Сенаттың толық парламенттік процесінен өтіп, қабылданса, ол шектеусіз ұзын қаруды тіркеу талабын жоюға тиіс еді. Бұл заң жобасы жеке мүше ұсынған заң болғанымен, ол Консервативтік үкіметтің қолдауын алды. Заң жобасы қосымша шаралар үшін Өкілдер палатасының Қоғамдық қауіпсіздік комитетіне жіберілді. Алайда, бірнеше айлық тыңнан кейін, комитеттегі оппозиция көпшілігі заң жобасын ілгерілету үшін қосымша шаралар қабылдамауды ұсынды. 2010 жылдың қыркүйегінде C 391 заң жобасы үшінші оқылымнан өте алмады. 2011 жылдың 25 қазанында Қоғамдық қауіпсіздік министрі Вик Тоус Қылмыстық кодекске және Атыс қару туралы заңға түзетулер енгізу үшін заң жобасын ұсынды, ұзын қаруды тіркеуді жою және барлық жазбаларды жою мақсатында. 2012 жылдың 15 ақпанында C 19 заң жобасы Өкілдер палатасында үшінші оқылымнан өтті; ұзын қаруды тіркеуді жою туралы ұсыныс 159 дауысқа 130 дауыспен қабылданды және C 19 заң күшіне енді. 2014 жылдың қазанында Қоғамдық қауіпсіздік министрі Стивен Блейни және консерваторлар тағы бір заң жобасын, C 42 заң жобасын, сонымен қатар «Ақылға қонымды атыс қаруға лицензия беру туралы заңды» ұсынды. Бұл заңнама лицензиясы бар атыс қаруының иелері үшін шектеулі атыс қаруларын тасымалдау үшін қажетті құжаттарды азайтады (мысалы, оқ ату полигонына және қару жөндеушілерге немесе қару көрмелеріне тасымалдау). Ол швейцариялық Arms Classic Green Carbine тасқынына тыйым салуды жойды, атыс қаруына лицензияны жаңалау үшін алты айлық «кешірім мерзімін» енгізді, егер адам қылмыстық жауапкершілікке тартылуы мүмкін болса, және тек иелік етуге арналған лицензияны жойды, мұндай лицензия иелеріне PAL иелері сияқты толық сатып алу құқығын берді. Заңнама сондай-ақ барлық алғашқы атыс қаруына лицензия алушылар үшін міндетті оқуды енгізді. Бұл заңнама қабылданды және 2015 жылы күшіне енді, бірақ 2015 жылдың қарашасында құрылған жаңа Либералдық үкімет оның кейбір ережелерін кері қайтаруға уәде берді. 2019 жылдың 21 маусымында C 71 заң жобасы, Атыс қаруларға қатысты белгілі бір заңдар мен ережелерді өзгерту туралы заң, Корольдік келісім алды. Жаңа заңнама өткен тексеру мерзімін бес жылдан өмір бойына ұзартты, бизнеспен сату орнында тіркеуді енгізді, шектеулі және тыйым салынған атыс қаруларын оқ ату полигонына (мысалы, қару жөндеуші, қару көрмесі және т.б.) тасымалдауға рұқсат алуды күшейтілген тасымалдау талаптары арқылы енгізді; және Қылмыстық кодекс негізінде, басқалармен қатар, атыс қаруларын бейтарап классификациялауды сақтау үшін жауапкершілікті техникалық сарапшылардың қолына берді. 2020 жылғы Нова-Скотиядағы шабуылдан кейін Премьер-министр Джастин Трюдо 2020 жылдың 1 мамырында 1500 «шабуыл стиліндегі» қарудың, көбінесе жартылай автоматты қарулардың үлгілерінің дереу тыйым салынғанын жариялады. Алайда, «шабуыл стиліндегі» термині Канада заңдарында анықталмаған. Заң екі жылдық кешірім мерзімін береді және иелеріне жою, тіркеу немесе қайта сатып алу схемасына қатысудың әртүрлі әдістерін ұсынады. Кешірім бұйрығы күшіне енуге алты апта қалғанда, мерзім 2023 жылғы 30 қазанға дейін ұзартылды, шенеуніктер конфискация бағдарламасын жоспарлай алады және иелері мен бизнес заңға сәйкес келуін қамтамасыз етеді.

In Canada, controls on civilian use of firearms date from the early days of Confederation, when justices of the peace could impose penalties for carrying a handgun without reasonable cause. The Parliament instituted a system of gun control in the North West Territories in 1885 to hinder the North West Rebellion. Permission in writing from the territorial government was needed to possess any firearm (other than a smooth bore shotgun), and also ammunition. Possession of a firearm or ammunition without the necessary permit was an offence, and could lead to the forfeiture of the firearm and ammunition. These gun control provisions applied to all of what is now Alberta, Saskatchewan, parts of Manitoba, the current Northwest Territories, Yukon, and Nunavut. The Criminal Code, enacted in 1892, required individuals to have a permit to carry a pistol unless the owner had cause to fear assault or injury. Not until 1935 was it considered an offence to sell a pistol to anyone under 16. Vendors who sold handguns had to keep records, including purchaser's name, the date of sale and a description of the gun. In the 1920s, permits became necessary for all firearms newly acquired by foreigners. Legislation in 1934 required the registration of handguns with records identifying the owner, the owner's address and the firearm. Registration certificates were issued and records kept by the commissioner of the Royal Canadian Mounted Police (RCMP) or by other police forces designated by provincial attorneys general. In 1947, the definition of murder in the Criminal Code was expanded to include situations where an individual committed certain offences such as rape, robbery, burglary, or arson while armed with a weapon, and death ensued, whether or not the accused intended to cause death. This offence was struck down as unconstitutional by the Supreme Court in 1987 in the case of R. v. Vaillancourt. Automatic firearms were added to the category of firearms that had to be registered in 1951. The registry system was centralized under the commissioner of the RCMP. In 1969, Bill C 150 created categories of "non restricted", "restricted" and "prohibited" firearms. Police were also given preventive powers of search and seizure by judicial warrant if they had grounds to believe that firearms that belonged to an individual endangered the safety of society. In 1977, Bill C 51 required firearms acquisition certificates (FACs) to purchase any firearm, and introduced controls on the selling of ammunition. Applicants were required to pass a basic criminal record check before receiving the FAC. Fully automatic firearms were banned, with an exception for current owners. The 1989 École Polytechnique massacre spurred a movement for stronger gun control in Canada, led by PolySeSouvient. In 1991, Bill C 17 was introduced, coming into force between 1992 and 1994. It required FAC applicants to pass a safety course in addition to a thorough background check, and to wait a minimum of 28 days after applying before an FAC could be issued. It also created new Criminal Code offences, new definitions for prohibited and restricted weapons, and new regulations for firearms dealers. It increased penalties for firearm related crimes. It clearly outlined regulations for firearms storage, handling and transportation. In 1995, Bill C 68 enacted the Firearms Act, with related amendments to the Criminal Code. It implemented a new central licensing system to replace the FAC system. It also required registration of all firearms and firearm licence holders; banned short barrelled handguns under 105 mm in length, in addition to banning .25 and .32 calibre handguns with "grandfathering" for previous owners; and required a licence to buy ammunition. Most of the bill's provisions came into force in 1998, and the registration of long guns became mandatory in 2003. The legislation was upheld by the Supreme Court in Reference re Firearms Act (2000). The FAC system was replaced with possession only licences (POLs) and possession and acquisition licences (PALs). In 2001, the registration portion of Bill C 68 was implemented. The government asked for all firearms, including long guns (rifles and shotguns), to be registered. In 2003, the registration of long guns became mandatory. Failure to register a firearm resulted in criminal charges. In 2006, although legislation was still in place, the government no longer asked long gun owners for a registration fee and an amnesty (until May 16, 2011) temporarily protected licensed owners of non restricted firearms (or those whose licences had expired since January 1, 2004) from prosecution for the possession of unregistered long guns. In November 2009, Bill C 391 passed second reading in the House of Commons by a vote of 164 to 137. If passed through the entire parliamentary process by the House and Senate, the bill would have abolished the requirement to register non restricted long guns. While the proposed legislation was a private member's bill, it had the support of the Conservative government. The bill was referred to the House of Commons Committee on Public Safety for further action. However, after several months of hearings, the Opposition majority on the committee recommended that no further action be taken to advance the bill. In September 2010, Bill C 391 failed to pass a third reading. On October 25, 2011, Public Safety Minister Vic Toews introduced a bill to amend the Criminal Code and the Firearms Act, to abolish the long gun registry and destroy all records. On February 15, 2012, Bill C 19 passed third reading in the House of Commons; the motion to abolish the long gun registry passed 159 to 130 and Bill C 19 became law. In October 2014, Public Safety Minister Stephen Blaney and the Conservatives introduced another bill, Bill C 42, also known as the Common Sense Firearms Licensing Act. This legislation reduced required paperwork for the transportation of restricted firearms, held by licensed firearms owners, for certain lawful activities (such as transportation to a shooting range and to gunsmiths or gun shows). It lifted the ban on the Swiss Arms Classic Green Carbine, introduced a six month "grace period" for firearms licence renewals before an individual might otherwise face criminal charges and abolished the possession only licence, permitting holders of such licences to enjoy the same full acquisition privileges as a PAL holders. The legislation also implemented mandatory training for all first time firearms licence applicants. This legislation was passed and enacted in 2015, but the new Liberal government, formed in November 2015, pledged to reverse some of its provisions. On June 21, 2019, Bill C 71, An Act to Amend certain Acts and Regulations in relation to firearms received Royal Assent. The new legislation extended background checks from five years to a lifetime, implemented a point of sale registration by business, required authorization to transport restricted and prohibited firearms to locations other than the range (e. g. gunsmith, gun show, etc.) through strengthened transportation requirements; and, safeguard the impartial classification of firearms by putting the responsibility in the hands of technical experts, who make these determinations based on the Criminal Code, among others. In the wake of the 2020 Nova Scotia attacks, Prime Minister Justin Trudeau announced On May 1, 2020, that 1,500 models of "assault style" weapons, largely semi automatic guns, would be classified as prohibited effective immediately. However, the term "assault style" is not defined in Canadian law. The law grants a two year amnesty period and provides owners with various methods to dispose, register or participate in a buyback scheme. Six weeks before the Amnesty Order was to come into effect the deadline was extended until October 30, 2023, so that officials can plan the confiscation program, and allow owners and businesses to remain in compliance with the law.

Атыс қару иелеріне лицензия беру

+ Жеке қару лицензиялары, 2019 Жүкілеттілік Иелену және сатып алу лицензиялары Халық саны, 2019 100 адамға шаққандағы лицензиялар Канада 2,219,344 37,811,399 5.87 Альберта 326,519 4,384,982 7.45 Британдық Колумбия 310,193 5,130,251 6.05 Манитоба 93,425 1,374,081 6.80 Жаңа Брансуик 70,958 780,631 9.09 Ньюфаундленд және Лабрадор 77,116 523,847 14.72 Солтүстік-Батыс Аймақтар 6,022 45,189 13.33 Нова-Скотия 77,017 976,495 7.89 Нунавут 3,859 38,625 9.99 Онтарио 628,714 14,638,247 4.29 Принц-Эдуард Аралы 6,530 158,778 4.11 Квебек 497,862 8,542,198 5.83 Саскачеван 113,143 1,176,427 9.62 Юкон 7,986 41,648 19.17
Барлық лицензиялау және тіркеу RCMP-нің Канадалық Қару Бағдарламасы (CFP) арқылы, Полициялық қолдау қызметтерінің (PSS) Бас комиссарының басшылығымен жүзеге асырылады. Қарудың және қару лицензияларының үш класы бар: шектеусіз, шектеулі және тыйым салынған. Тыйым салынған қарулар, атауынан көрінетіндей, толығымен тыйым салынбаған, бірақ олардың заңды түрде иеленуі мен сатып алуы олардың тіркеу тарихына және жеке тұлғаның қару лицензиясына байланысты. 1998 жылдың 1 желтоқсанынан бастап тыйым салынған қаруды иелену немесе сатып алу үшін тыйым салынған ереже күшін жойған болуы керек. Тыйым салынған, шектеулі және шектеусіз қарулар туралы толық мәліметтерді төмендегі Қаруларды жіктеу бөлімінен қараңыз. Канадада қару иеленгісі келетін немесе сатып алатын адамдар жарамды иелену-сатып алу немесе тек иелену лицензиясына (PAL/POL) ие болуы керек; осы лицензиялардың кез келгені лицензия иесіне оқ-дәрі сатып алуға мүмкіндік береді. PAL тек RCMP арқылы таратылады және әдетте келесі үш қадамнан өтеді:
Қауіпсіздік оқытуы: PAL алу үшін барлық үміткерлер шектеусіз лицензия үшін Канадалық қару қауіпсіздігі курсын (CFSC) және шектеулі лицензия үшін Канадалық шектеулі қару қауіпсіздігі курсын (CRFSC) сәтті аяқтауы керек; шектеусіз курс шектеулі лицензияның алғышарты болып табылады. Әр провинцияның/аймақтың қару басқару жөніндегі бас офицері осы курстардың орналасқан жері және қолжетімділігі туралы ақпарат жариялайды. Лицензияға өтініш беру: Қазіргі уақытта жаңа өтініш берушілерге тек иелену-сатып алу лицензиясы (PAL) қолжетімді. Адамдар CAFC 921 нысанын толтыру арқылы PAL сұратуы мүмкін. Қауіпсіздік тексеруі: Тексерулер және анықтамалық сұхбаттар жүргізіледі. Барлық өтініш берушілер тексеріледі және бірінші рет өтініш берушілерге міндетті түрде 28 күндік күту мерзімі белгіленеді, бірақ соңғы мақұлдау уақыты ұзақ болуы мүмкін. Лицензиялар әдетте бес жылға жарамды және барлық кластарды сақтау үшін мерзімі біткенге дейін жаңартылуы керек. Лицензия алғаннан кейін, жеке тұлға қаруды беруге және шектеулі қаруды тасымалдауға рұқсат алуға өтініш бере алады. Адамдар Канадада тек шектеусіз қарумен ғана аң аулауға құқылы, бұл үшін қосымша «Қарумен аң аулау» курсын бітіру қажет.

+ Individual firearms licences, 2019 Jurisdiction Possession and acquisition licences Population, 2019 Licences per 100 people Canada 2,219,344 37,811,399 5.87 Alberta 326,519 4,384,982 7.45 British Columbia 310,193 5,130,251 6.05 Manitoba 93,425 1,374,081 6.80 New Brunswick 70,958 780,631 9.09 Newfoundland and Labrador 77,116 523,847 14.72 Northwest Territories 6,022 45,189 13.33 Nova Scotia 77,017 976,495 7.89 Nunavut 3,859 38,625 9.99 Ontario 628,714 14,638,247 4.29 Prince Edward Island 6,530 158,778 4.11 Quebec 497,862 8,542,198 5.83 Saskatchewan 113,143 1,176,427 9.62 Yukon 7,986 41,648 19.17
All licensing and registration is managed by the RCMP's Canadian Firearms Program (CFP), under the Deputy Commissioner Policing Support Services (PSS). There are three classes of firearms and firearm licences: non restricted, restricted, and prohibited. Prohibited firearms are not forbidden outright, as the name might imply, but their legal possession and acquisition are dependent upon their registration history and an individual's firearm licence. As of December 1, 1998, the prohibited clause must be grandfathered to acquire or possess prohibited firearms. See Classification of firearms below for complete details on prohibited, restricted and non restricted firearms. Individuals who wish to possess or acquire firearms in Canada must have a valid possession acquisition, or possession only, licence (PAL/POL); either of these licences allows the licensee to purchase ammunition. The PAL is distributed exclusively by the RCMP and is generally obtained in the following three steps:
Safety training: To be eligible to receive a PAL, all applicants must successfully complete the Canadian Firearms Safety Course (CFSC) for a non restricted licence, and the Canadian Restricted Firearms Safety Course (CRFSC) for a restricted licence; the non restricted class is a prerequisite to the restricted licence. Each province/territory's chief firearms officer publishes information on the locations and availability of these courses. Applying for a licence: Currently only one type of licence is available to new applicants, the possession acquisition licence (PAL). People can request a PAL by filling out Form CAFC 921. Security screening: Background checks and reference interviews are performed. All applicants are screened, and a mandatory 28 day waiting period is imposed on first time applicants, but final approval time may be longer. Licences are typically valid for five years and must be renewed prior to expiry to maintain all classes. Once licensed, an individual can apply for a firearm transfer; and an authorization to transport (ATT) for restricted firearms. People may hunt with firearms in Canada only with non restricted firearms, and this requires an additional "Hunting with Firearms" course.

Тыйым салынған құрылғылар

Репликалық қарулар (яғни, "қаруға нақты немесе дерлік толық ұқсау үшін жасалған немесе мақсатталған кез келген құрылғы, бірақ өзі қару болып табылмайды, сондай-ақ антикалық қаруға нақты немесе дерлік толық ұқсау үшін жасалған немесе мақсатталған құрылғыларды қамтымайды") (яғни, осы ережеде тек алынып тасталатын жиектеріне тыйым салынады; FN PS90, Norinco Type 97 және IWI Tavor сияқты бекітілген жиектері бар қарулар қолданыстан алынбайды).

Тыйым салынған оқ-дәрілер

Дене бронясын тесіп өтуге арналған тапанша оқ-дәрілері; мысалы: KTW және THV оқтары, 5,7 × 28 мм (SS196SR және SS197SR сияқты спорттық оқтарды қоспағанда). Оқ-дәрілердің рұқсат етілген ең жоғары сыйымдылығы, оның қандай қаруға арналғанына немесе жасалғанына байланысты анықталады, ал оны қандай қару қолданғанына емес. Осының салдарынан, рұқсат етілген ең жоғары сыйымдылық, оны қандай қаруда қолданса да бірдей болып қалады. Мысалы: .45 ACP калибрлі Marlin Camp Carbine, M1911 тапаншасы үшін жасалған және шығарылған дүңгіршектерді пайдаланады, сондықтан жеті және сегіз оқтық сыйымдылыққа рұқсат етіледі. Осыған ұқсас мысал – Rock River Arms LAR 15 тапаншасының 10 оқтық дүңгіршегі, ол қандай қаруда қолданылса да бірдей.

Тіркеу

2001 жылдың 1 қаңтарынан бастап Канададағы барлық қару-жарақ Канада қару-жарақ тізілімінде тіркелуге міндетті болды. Басқа шектеулі қарулардан өзгеше, Канадада толық автоматты атыс қаруын заңды түрде иелену үшін ұзын қарудың тіркеуде болуы ғана емес, сонымен қатар 1978 жылға дейін тіркелген болуы қажет. Ұзын қару тізілімін жою Консервативтік партияның ұзақ жылдар бойы сақтап келген сайлауалды уәдесі болды. 2006 жылдың басында Консервативтік партия Халық палатасындағы ең ірі партияға айналып, жаңа үкімет бір жылдық кешірім беру кезеңін (кейін тағы бір жылға ұзартылды) жариялады. Осы кезеңде лицензиясы бар немесе бұрын лицензиясы болған ұзын қару иелері қаруларын тіркемегені үшін жазаланбайтын болды. Заңмен белгіленген тіркеу талабы күшін жойған жоқ; 39-шы Парламент кезінде үкімет ұзын қаруды тіркеу талабын жою туралы заң жобасын ұсынды, бірақ ол дауысқа қойылған жоқ. Оған оппозициялық партиялар қарсы шықты, олар Халық палатасында көпшілік орындарға ие болды. 40-шы Парламентте осыған ұқсас заң жобасы жеке мүшелер ұсынған C-391 заң жобасы түрінде қайтадан ұсынылды, бірақ 22 қыркүйекте аз дауыспен жеңіліске ұшырады. 41-ші Парламентте жаңадан құрылған Консервативтік партия көпшілігі шектеусіз атыс қаруын тіркеу талабын жою және тіркеу дерекқорын жою туралы заң жобасын ұсынды. C-19 заң жобасы, Ұзын қару тізілімін жою туралы заң, Халық палатасы мен Сенаттың екеуінен де өтті және 2012 жылдың 5 сәуірінде патшалық бекітілуді алды. 2012 жылғы заңнамалық өзгерістерден кейін канадалықтардан енді шектеусіз атыс қаруын тіркеу талап етілмейтін болды. Сонымен қатар, Канада қару-жарақ тізілімінде сақталған, шектеусіз атыс қаруларының иелері туралы барлық ақпарат жойылды. Барлық қару иелерінің жарамды қару лицензиясына ие болу талабы күшінде қалды. Ұзын қару тізілімін жою туралы заң бүкіл Канадада қолданылса да, Квебек провинциясы үкімет сот арқылы оны күштен шығаруға талап қойғаннан кейін заңның күшіне енуі уақытша тоқтатылды. 2015 жылы Канада Жоғарғы соты Квебекке қарсы шешім шығарып, шектеусіз тіркеу жазбаларын толығымен жойды. Алайда Квебек үкіметі жойылған федералды қару-жарақ тізілімінің ішінара көшірмесін алды және провинциялық қару-жарақ тізілімін құрды. Квебек үкіметі тұрғындарға 2019 жылдың 29 қаңтарына дейін провинциядағы шектеусіз атыс қаруларын Квебек қару-жарақ тіркеу қызметіне (SIAF) тіркеуге мүмкіндік берді. 2020 жылы Жаңа Шотландиядағы шабуылдардан кейін Джастин Трюдо басқаратын азшылық Либералды үкіметі "әскери үлгідегі қаруларға" және "барлық шабуылдық мылтықтарға" бүкіл ел бойынша тыйым салды. Бұл екі классификацияның ешқайсысы бұрын Канада заңдарында болған емес, бірақ бұл саясат шамамен 1500 түрлі қаруды шектеусіз және шектеулі санаттардан автоматты ұзын қарулармен бірге тыйым салынған санатқа көшірді. Осы қару түрлерін қайта сатып алу бағдарламасы әзірленуде, бірақ ол міндетті болады деп күтілмейді.

As of January 1, 2001, all firearms in Canada were required to be registered with the Canadian Firearms Registry. Unlike other restricted weapons, in order to legally own a fully automatic firearm in Canada the long gun needs to not only have a current registration but must also have been registered prior to 1978. The repeal of the long gun registry had been a long standing campaign promise of the Conservative Party. In early 2006, the Conservative Party became the largest party in the House of Commons, and the new government announced an amnesty period of one year (later extended by a further year) in which licensed or previously licensed long gun owners would not be punished for not registering their long guns. The legal requirement to register as set forth by law was not revoked; legislation to revoke the requirement to register long guns was introduced by the government during the 39th Parliament but was not brought to a vote. It was opposed by the Opposition parties who together had a majority of seats in the House of Commons. Similar legislation was again brought forward in the form of private member's Bill C 391 during the 40th Parliament but was narrowly defeated on September 22, 2010. During the 41st Parliament the newly formed Conservative majority government again introduced legislation to repeal the requirement to register non restricted firearms and to destroy the registry database. Bill C 19, known as the Ending the Long gun Registry Act, passed both the House and Senate and received royal assent on April 5, 2012. Following the 2012 changes to the law, Canadians were no longer required to register non restricted firearms. Further, existing public records kept by the Canadian Firearms Registry with regards to owners of non restricted firearms were purportedly expunged. The requirement for all firearms owners to possess a valid firearms licence remained law. Though the Ending the Long gun Registry Act applied across Canada, implementation of the law was temporarily delayed in Quebec, after the provincial government challenged the repeal in the courts. In 2015, the Supreme Court of Canada ruled against Quebec, entirely eliminating non restricted registry records. However, the government of Quebec received a partial copy of the deleted federal firearms registry, and created a provincial firearms registry. The government of Quebec gave residents until January 29, 2019, to register non restricted firearms within the province with the Quebec Firearms Registration Service (SIAF). Following the 2020 Nova Scotia attacks, the minority Liberal government under Justin Trudeau, announced a nationwide ban on "military style weapons" and "all assault rifles". Neither of these two classifications had existed previously under Canadian law, but the policy effectively moved around 1500 types of firearms from the restricted and non restricted categories to the prohibited column alongside automatic long guns. Though a buyback program is being formulated for these types of weapons, it is not currently expected to be mandatory.

Өзін-өзі қорғаудың заңдылығы

Канадада атыс қаруын қолданып өзін-өзі қорғаудың заңдылығы мәселесі даулы болып келген. Өзін-өзі қорғау заңмен рұқсат етілгенімен, ол қатаң шектеулерге ие. Қылмыстық кодекс атыс қаруын өзін-өзі қорғау үшін пайдалануды мойындайды. 1995 жылғы «Атыс қару туралы» заң, полиция қорғауы жеткіліксіз деп саналған жағдайда, жеке тұлғаның шектеулі немесе (белгілі бір түрдегі) тыйым салынған атыс қаруын сатып алуына, иеленуіне және алып жүруіне арналған заңдық аясты белгілейді. Мұндай жағдай өте сирек кездеседі: RCMP-ның қару алып жүруге рұқсат алу өтініші көбінесе құнды заттарды немесе қауіпті жануарларды тасымалдаумен байланысты жұмыс кезінде өмірді қорғауға қатысты. Өзін-өзі қорғау PAL алудың жиі кездесетін заңдық себебі емес, бірақ егер айыпталушы өміріне қауіп төнгенін дәлелдей алса, атыс қаруын қолдану заңды болып саналады. Қылмыстық кодекстің 34 және 35-баптары үйге заңсыз кіргендерге қарсы күш қолданудың заңдық негізін анықтайды.

Жіктеу

Лицензиялар сияқты, қару-жарақ та Қылмыстық кодекстің ІІІ бөлімінде белгіленген тыйым салынған, шектеулі және еркін айналымдағы санаттарға жіктеледі.

Зорлық-зомбылық, суицидтер мен апаттар

1976 жылы Канадада қару-жарақ лицензиялау енгізілгеннен кейін, жалпы адам өлтіру көрсеткіші айтарлықтай төмендемеді. Атудан басқа тәсілдермен жасалған кісі өлтірулердің саны артты, бірақ мұндай кісі өлтірулерде бірнеше құрбан болған жағдайлар сирек кездесті. 1977 жылдан 2003 жылға дейін Канадада қару-жарақпен жасалған адам өлтіру көрсеткіші 100 мың адамға шаққанда 1,15-тен 0,5-ке дейін төмендеді, ал басқа тәсілдермен жасалғандар 100 мың адамға шаққанда 1,85-тен 1,23-ке дейін азайды. Қару-жарақ бақылау заңнамасын жан-жақты қарау нәтижесінде 1977 жылғы C 51 және 1995 жылғы C 68 заңдарының қару-жарақпен жасалған адам өлтіру көрсеткішіне тигізген әсері туралы зерттеулер әртүрлі нәтижелерге келді, бірақ көбінесе 1991 жылғы C 17 заңы қару-жарақпен жасалған адам өлтірудің жалпы төмендеуімен байланысты емес деп табылған. 2011 жылғы зерттеу 1974 жылдан 2008 жылға дейінгі кезеңде қабылданған қару-жарақ заңдары мен қару-жарақпен жасалған адам өлтіру көрсеткіштері арасында маңызды байланыс жоқ екенін көрсетті. 1981-2016 жылдар аралығында қабылданған заңдарды зерттеген 2020 жылғы зерттеуде заңнамадағы өзгерістерден кейін жалпы адам өлтіру немесе өзін-өзі өлтіру көрсеткіштерінде елеулі өзгерістер байқалған жоқ. Бұған қоса, провинциялар бойынша қару-жарақ иелігі мен жалпы өзін-өзі өлтіру көрсеткіштері арасында байланыс жоқ екені анықталды. 2010 жылы Канадада адам өлтірудің ең көп таралған екі түрі – ату және пышақтау болды, олардың әрқайсысы кісі өлтірудің шамамен үштен бір бөлігін құрады. Канададағы өзін-өзі өлтіру көрсеткіші 1978 жылы 100 мың адамға шаққанда 14,5-ке жеткен, ал 2004 жылы 22%-ға төмендеп (100 мың адамға шаққанда 11,3-ке дейін) жетті. Бірнеше зерттеу 1977 жылғы C 51 заңының Канададағы өзін-өзі өлтіру және қару-жарақпен жасалған өзін-өзі өлтіру көрсеткіштерінің төмендеуімен байланысты екенін көрсетті. Ленаарс пен Лестердің 1969-1985 жылдарға қатысты ұлттық деректерді пайдаланған екі зерттеуі C 51 заңының қару-жарақтан болған жазатайым өлім-жітімнің азаюымен байланысты екенін анықтады.