Кіріспе
Жарты арал және Виктория аймағы, Австралия – географиялық құрылым.
the geographical landform
Морнингтон жарты аралы – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласының оңтүстігінде орналасқан жарты арал. Ол батысында Порт-Филипп, шығысында Батыс Порт және оңтүстігінде Басс бұғазымен қоршалған, ал солтүстігінде материкке жалғасқан. Географиялық тұрғыдан алғанда, жарты арал Пирседейл және Фрэнкстонның солтүстігіндегі аймақтан бастау алады. Бұл аймақ бұрын Майон булук және Бунвурунг Балук руларының мекені болған, және еуропалықтар қоныстанғанға дейін Бунвурунг ұлтының аумағының бір бөлігін құраған. Жарты аралдың көп бөлігі ауыл шаруашылығы және елді мекендер үшін тазартылған. Дегенмен, түбектің оңтүстігінде және батысындағы жергілікті флора мен фаунаның шағын аумақтары сақталған, олардың бір бөлігі Морнингтон жарты аралы ұлттық паркімен қорғалады. 2002 жылы жарты аралда және оның маңында шамамен 180 000 адам тұрды, олардың көпшілігі кейде Үлкен Мельбурнның шеткі елді мекендері саналатын батыс жағалауындағы қалаларда шоғырланған; маусымдық халқы шамамен 270 000 адамды құрайды. 2017 жылдың 30 маусымында Морнингтон жарты аралының халқы 163 847 адамды құрады. Алайда, жаздың ең ыстық кезінде халық саны жыл сайын 225 000 – 250 000 адамға дейін өседі, осылайша ол Викториядағы ең көп халқы бар жағажай демалыс аймағына айналады, оның халқы Хобарттан көп. Жарты арал негізінен жергілікті туристік аймақ болып табылады, онда әртүрлі жағажайлар (жабық және ашық теңіз) сияқты табиғи көрікті жерлер мен көптеген әдемі көріністер бар. Басқа да танымал орындарға түрлі шарап заводтары, лабиринттер және Порт-Филипп пен Батыс Порттың әртүрлі жағажайлары мен тыныш суларының арқасында қол жетімді су спортының алуан түрлері жатады. Жарты аралға келетін көптеген туристер Мельбурн тұрғындары, олар кемпинг жасап, виллаларды жалдап, үйлерді бөліседі немесе жеке жағажай үйлерінде тұрады.
Тарих
Жарты арал мұздық кезең аяқталғаннан кейін, шамамен б.з.д. 10000 жылы Порт-Филлип шығанағының суға батуы нәтижесінде пайда болды. Ол әр түрлі уақытта Порт-Филлипке дейін созылған болуы мүмкін, соңғы рет 800 жылдан б.з.д. мен 1000 жылдары аралығында Порт-Филлип шығанағының құрғап қалған кезде. Майон булук және Бунвурунг балук тайпаларының австралиялық аборигендері еуропалықтар қоныстанғанға дейін, Бунвурунг халқының аумағының бір бөлігі ретінде жарты аралда өмір сүрді. Бұл аумақта Верриби өзенінен бастап Батыс Порт шығанағы мен Уилсонс үстіртін қамтитын Виктория жағалауында алты ру өмір сүрді. Еуропалықтар келгенге дейін жарты аралда 100-ден 500-ға дейін адам тұрған болуы мүмкін. Морнингтон түбегіндегі алғашқы еуропалық қоныс, сонымен қатар Викториядағы алғашқы қоныс, қазіргі Сорренто қаласының орнында салынды. 1803 жылы, Мельбурн қаласының құрылымына дейін 30 жыл бұрын, подполковник Дэвид Коллинз (1753–1810) құрған Салливан шығанағындағы қоныс, қысқа мерзімді жазалау ошағы болды. 1803 жылы еуропалықтар қоныстанған кезде Морнингтон түбегінің көп бөлігі қара емен ормандарымен жабылған еді. Бұл ормандар тез арада кесіліп, өсіп келе жатқан Мельбурн қаласына отын үшін пайдаланылды, содан кейін түбектің көп бөлігі жеміс бақтарымен жабылған. Дегенмен, табиғи өсімдіктердің көп бөлігі әлі де сақталған, әсіресе оңтүстіктегі Гринс Буш деп аталатын орманды аймақта, сондай-ақ Бас бұғазы мен Батыс Порт шығанағының жағалау бойында. Орманды аймақтардың көп бөлігі қазір Морнингтон түбегі ұлттық паркінің құрамына кіреді. Ауылшаруашылығының маңыздылығы төмендегеннен кейін, түбектің көп бөлігін эстетикалық және табиғи ортаға қызығушылық танытқан хобби-шаруалар иеленді. Бұл жеке меншіктегі табиғи орманды кеңейтуге әкелді, сонымен қатар коала сияқты көптеген жергілікті түрлердің саны артуда. Жергілікті әкімшілік те тұрақты даму саясатын қолдайды.
Гарольд Холттың жоғалуы
1967 жылы 17 желтоқсанда премьер-министр Харольд Холт қазіргі Пойнт-Непиан ұлттық паркі аумағындағы Шевиот жағажайында жүзуге кетті. Бірақ сол кезде бұл аймақ шектеулі болған. 59 жастағы Холт, жақында иығын жарақаттаған болатын, толқындарға ойсырап кірді. Ол көзден жоғалды және қайтадан көрінбеді. Жоғары дәрежеде іздеу жұмыстары жүргізілгеніне қарамастан, оның денесі табылған жоқ. 1967 жылы 19 желтоқсанда ол ресми түрде қайтыс болды деп жарияланды.
Демография
2016 жылы Морнингтон түбегіндегі халықтың 17,8%-ы шетелде туған. Аймақтың барлық халқының 8,9%-ы Ұлыбританияда туған, бұл аймақтағы ең көп санымен келген мигранттар тобы.
География
Жарты арал Пирседейл мен Фрэнкстон аралығында оңтүстік-батыс бағытта шамамен енімен созылады, содан кейін шамамен батыс/солтүстік-батыс бағытта созыла бастайды және Непеан нүктесінде аяқталар алдында ені шамамен дейін төмендейді. Топографияның көп бөлігі солтүстікте жазық, онда ол материкке қосылады, бірақ оңтүстік-батысқа қарай жылғанда, ол тез арада төбелі болып келеді, оның ең биік нүктелері Бонео, Мейн Ридж, Ред Хилл, Тюэронг және Муродуктың төбелі ландшафтарын құрайды. Ең биік нүктесі – Артур орындығы, теңіз деңгейінен жоғары, жағалауға ерекше жақын орналасқан. Жарты аралдың шамамен жағалауы бар. Оның шығыс жағалауы Батыс Порт суларында көптеген мангрлер мен лайлы жазықтармен кездеседі, содан кейін Крипп-Пойнт, Стони-Пойнт және Сэнди-Пойнт түзіліп, түбектің ең оңтүстік-шығыс нүктесін құрайды. Оңтүстік-шығыста Сэнди-Пойнт пен Вест-Хед арасында лайлы жазықтар құмды жағажайларға ауысады, олар оңтүстікке қарай тастырақ бола түседі. Оңтүстікте жарты арал Басс бұғазымен шектеседі және Вест-Хед пен Кейп Шенк арасындағы жағалау өте жартасты болады. Кейп Шенк пен Непеан нүктесі арасындағы жағалау ашық теңіздегі серфингке қолайымсыз ұзақ қисық жағажайлардан тұрады. Оның батыс жағалауы Порт-Филипптің қорғалған суларында әртүрлі шығанақтар мен бұхталарды құрайды, онда көптеген таяз және қауіпсіз жағажайлар бар. Порт-Филипке қараған батыс жағалау сызығы тар шығанақтың кіреберісінен басталады, The Heads немесе The Rip, және шағын тас жартастармен бөлінген бірнеше иілген бұхталар ретінде жалғасады. Мұхиттық тұрғыдан қарағанда, Морнингтон түбегі Белларин түбегімен бірге Порт-Филипп суларын Басс бұғазынан бөліп тұрады, екі түбекті де бөліп тұратын The Rip деп аталатын кішкентай саңылауды есептемегенде. Сондай-ақ, түбек Порт-Филипп пен Батыс Порт суларын да бөліп тұрады. Морнингтон түбегі көптеген сейсмикалық белсенді жарылымдар, моноклиндер, синклиналдар және антиклиналдармен кесіліп өтеді; олардың ең үлкені – 100 км ұзындықтағы Селвин жарылымы, ол шамамен 7,5 магнитудалы жер сілкінісін тудыруға қабілетті. Түбек жыл сайын көптеген ұсақ жер сілкінісін бастан өткереді, бірақ олардың көпшілігі сезілмейді. Түбекті қозғалтқан соңғы күшті жер сілкінісі 5,0 магнитудасын құрады және 1971 жылдың 7 шілдесінде сағат 7:55-те (AEST) Тиабб жарылымының оңтүстік ұшындағы Флиндерс маңында болды.
Саяси география
Морнингтон түбегі Мельбурннан оңтүстік-шығысқа қарай 40 шақырымнан астам жерде орналасқан. 2016 жылғы мәлімет бойынша, оның халқы 154 999 адамды құрайды, ал жаз айларында 250 000-ға дейін жетеді. Морнингтон түбегінің көп бөлігі Морнингтон түбегі округінің жергілікті басқару органымен басқарылады, ал іргелес Франкстон қаласы мен Кейси қаласының оңтүстік аймақтары аймақтың солтүстік шекарасын құрайды.
Гуннаматта канализациялық тұнба
Боаг Рок жанындағы кәріз шығару орны, Гуннаматта серфинг жағажайынан шамамен бірнеше километр жоғарыда, тазартылған ағын суларды мұхитқа құяды, бұл су тасқынының белгілі бір жағдайларында Гуннаматтада жүзушілерге және серфингшілерге жетеді.
"Крибб Пойнт" жобасы
2021 жылдың наурыз айында Виктория штатының үкіметі AGL энергетикалық компаниясының Крип Пойнтта газ импорттау терминалын салу жобасын тоқтатты. Бұл жоба көп дау тудырған болатын.
Ауыл шаруашылығы
Морнингтон түбегі шарап өндіретін ерекше аймақ болып табылады, онда 60-қа жуық шарап зауыты жоғары сапалы шарап өндіреді. Көптеген сорттар өсіріледі, бірақ түбектегі салқын, теңіз климаты әсіресе пино нуар үшін танымал. Көптеген шарап зауыттары жұртшылыққа дегустацияға ашық, ал кейбіреулерінде сапалы мейрамханалар бар. Бірнеше буын бойы алма түбектің негізгі өнімі болды, оны қала мен порттарға пойызбен тасыды. Жеміс бақшаларының саны күрт азайды, алайда түбекте жидектер, шие және басқа жемістерді, сондай-ақ базарлық бақшаларды өндіретін көптеген басқа да өндірушілер бар. Органикалық өнімге қызығушылық артып келеді, тіпті органикалық сиыр етін өндіретін шаруалар да бар. Түбек тек таза өнімдерді ғана емес, сонымен қатар сыр, шоколад, шұжық, джем және зәйтүн майы сияқты арнайы өнімдерді өндіретін шағын өндіріс орындарын да ұсынады. Жергілікті өнімдерді Ред-Хиллдегі ай сайынғы базар сияқты түбек бойынша өтетін базарларда табуға болады. Mornington Peninsula Gourmet атты жергілікті ұйым түбектегі көптеген шағын өндірушілерді қолдау үшін құрылды.
Көлік
Жарым арал негізінен жол желісі арқылы қызмет көрсетеді. Қоғамдық көлік батыс жағалаудағы қалалық аймақтарға және жарты аралдың шығыс аймақтарына қатынайтын автобус және пойыз қызметімен шектеледі. Жарты аралдың әртүрлі аймақтарына жету үшін келесі көлік түрлері қолжетімді:
Road: The Peninsula is easily reached from Melbourne via a number of roads. The Mornington Peninsula Freeway, which begins in Dingley Village and connects to the EastLink tollway in Carrum Downs is the primary road to the Mornington Peninsula from Melbourne and experiences the most traffic in holiday months. The Nepean Highway, which extends from Central Melbourne and roughly follows the coast of Port Phillip Bay is another alternative non freeway route. From Safety Beach onwards, Nepean Highway is known as Point Nepean Road and serves as the main arterial along the northern coast of the Peninsula, collector roads connect this road to the southern sections of the Mornington Peninsula Freeway. The Frankston Freeway and the Moorooduc Highway were previously the primary road route to the Peninsula prior to the completion of the missing sections of the Mornington Peninsula Freeway, today these roads act as another alternative route to the Peninsula travelling via Frankston. The Western Port Highway, which connects to Melbourne via the Monash Freeway and South Gippsland Freeway is another route, primarily serving the eastern side of the Peninsula. Bus: A bus service runs along the entire length of the peninsula to Portsea, departing from Frankston railway station in metropolitan Melbourne. A number of bus services run partway down the peninsula from Frankston Railway Station along the Nepean Highway. These run to various destinations such as Mount Martha and Mornington, via Mount Eliza. Train: The Stony Point railway line runs from Frankston to Hastings and Stony Point, from where a ferry can be taken to French and Phillip Islands. A bus service also runs to Flinders on the south coast. Railway lines at one time also extended to Mornington and to Red Hill but these have now been closed. Ferry: The Searoad Ferry Service operates two vehicle and passenger ferries on an hourly service between the Mornington and Bellarine Peninsulas, departing from Queenscliff on the Bellarine and arriving at Sorrento on the Mornington.
Жол: Жарты аралға Мельбурн қаласынан бірнеше жол арқылы оңай жетуге болады. Морнингтон түбегі тас жолы Дингли ауылынан басталып, Каррум Даунстағы EastLink ақылы жолымен жалғасады. Бұл Мельбурннан Морнингтон түбегіне барудың негізгі жолы және демалыс айларында ең көп трафик тіркеледі. Непиан тас жолы, Орталық Мельбурннан басталып, Порт-Филлип шығанағының жағалауын шамамен бойлай өтеді. Сейфти Бичтен бастап Непиан тас жолы Пойнт Непиан жолы деп аталады және жарты аралдың солтүстік жағалауындағы маңызды магистраль болып табылады. Қосымша жолдар бұл жолды Морнингтон түбегі тас жолының оңтүстік бөліктерімен байланыстырады. Фрэнкстон тас жолы мен Мурродук тас жолы бұрын Морнингтон түбегі тас жолының толыққанша аяқталуына дейін түбекке барудың негізгі бағыты болған, қазір бұл жолдар Фрэнкстон арқылы түбекке барудың тағы бір балама жолы болып табылады. Батыс Порт тас жолы, Монаш және Оңтүстік Гиппленд тас жолдары арқылы Мельбурнмен байланысады және негізінен жарты аралдың шығыс жағына қызмет көрсетеді.
Road: The Peninsula is easily reached from Melbourne via a number of roads. The Mornington Peninsula Freeway, which begins in Dingley Village and connects to the EastLink tollway in Carrum Downs is the primary road to the Mornington Peninsula from Melbourne and experiences the most traffic in holiday months. The Nepean Highway, which extends from Central Melbourne and roughly follows the coast of Port Phillip Bay is another alternative non freeway route. From Safety Beach onwards, Nepean Highway is known as Point Nepean Road and serves as the main arterial along the northern coast of the Peninsula, collector roads connect this road to the southern sections of the Mornington Peninsula Freeway. The Frankston Freeway and the Moorooduc Highway were previously the primary road route to the Peninsula prior to the completion of the missing sections of the Mornington Peninsula Freeway, today these roads act as another alternative route to the Peninsula travelling via Frankston. The Western Port Highway, which connects to Melbourne via the Monash Freeway and South Gippsland Freeway is another route, primarily serving the eastern side of the Peninsula. Bus: A bus service runs along the entire length of the peninsula to Portsea, departing from Frankston railway station in metropolitan Melbourne. A number of bus services run partway down the peninsula from Frankston Railway Station along the Nepean Highway. These run to various destinations such as Mount Martha and Mornington, via Mount Eliza. Train: The Stony Point railway line runs from Frankston to Hastings and Stony Point, from where a ferry can be taken to French and Phillip Islands. A bus service also runs to Flinders on the south coast. Railway lines at one time also extended to Mornington and to Red Hill but these have now been closed. Ferry: The Searoad Ferry Service operates two vehicle and passenger ferries on an hourly service between the Mornington and Bellarine Peninsulas, departing from Queenscliff on the Bellarine and arriving at Sorrento on the Mornington.
Автобус: Автобус қызметі жарты аралдың барлық бойымен Портсиге дейін жүреді, бастапқы аялдамасы Мельбурн қаласының Франкстон теміржол станциясы. Франкстон теміржол станциясынан Непиан тас жолы бойымен жарты аралға қарай бірнеше автобус бағыттары бар. Олар Маунт Элиза арқылы Маунт Марта және Морнингтон сияқты түрлі бағыттарға қатынайды.
Road: The Peninsula is easily reached from Melbourne via a number of roads. The Mornington Peninsula Freeway, which begins in Dingley Village and connects to the EastLink tollway in Carrum Downs is the primary road to the Mornington Peninsula from Melbourne and experiences the most traffic in holiday months. The Nepean Highway, which extends from Central Melbourne and roughly follows the coast of Port Phillip Bay is another alternative non freeway route. From Safety Beach onwards, Nepean Highway is known as Point Nepean Road and serves as the main arterial along the northern coast of the Peninsula, collector roads connect this road to the southern sections of the Mornington Peninsula Freeway. The Frankston Freeway and the Moorooduc Highway were previously the primary road route to the Peninsula prior to the completion of the missing sections of the Mornington Peninsula Freeway, today these roads act as another alternative route to the Peninsula travelling via Frankston. The Western Port Highway, which connects to Melbourne via the Monash Freeway and South Gippsland Freeway is another route, primarily serving the eastern side of the Peninsula. Bus: A bus service runs along the entire length of the peninsula to Portsea, departing from Frankston railway station in metropolitan Melbourne. A number of bus services run partway down the peninsula from Frankston Railway Station along the Nepean Highway. These run to various destinations such as Mount Martha and Mornington, via Mount Eliza. Train: The Stony Point railway line runs from Frankston to Hastings and Stony Point, from where a ferry can be taken to French and Phillip Islands. A bus service also runs to Flinders on the south coast. Railway lines at one time also extended to Mornington and to Red Hill but these have now been closed. Ferry: The Searoad Ferry Service operates two vehicle and passenger ferries on an hourly service between the Mornington and Bellarine Peninsulas, departing from Queenscliff on the Bellarine and arriving at Sorrento on the Mornington.
Пойыз: Стони Пойнт теміржол желісі Франкстоннан Гастингс және Стони Пойнтқа дейін жүреді, онда Френш және Филипп аралдарына пароммен өтуге болады. Оңтүстік жағалаудағы Флиндерске де автобус қызметі бар. Бұрын теміржол желілері Морнингтон және Ред-Хиллге дейін созылған, бірақ қазір олар жабылып қалды.
Road: The Peninsula is easily reached from Melbourne via a number of roads. The Mornington Peninsula Freeway, which begins in Dingley Village and connects to the EastLink tollway in Carrum Downs is the primary road to the Mornington Peninsula from Melbourne and experiences the most traffic in holiday months. The Nepean Highway, which extends from Central Melbourne and roughly follows the coast of Port Phillip Bay is another alternative non freeway route. From Safety Beach onwards, Nepean Highway is known as Point Nepean Road and serves as the main arterial along the northern coast of the Peninsula, collector roads connect this road to the southern sections of the Mornington Peninsula Freeway. The Frankston Freeway and the Moorooduc Highway were previously the primary road route to the Peninsula prior to the completion of the missing sections of the Mornington Peninsula Freeway, today these roads act as another alternative route to the Peninsula travelling via Frankston. The Western Port Highway, which connects to Melbourne via the Monash Freeway and South Gippsland Freeway is another route, primarily serving the eastern side of the Peninsula. Bus: A bus service runs along the entire length of the peninsula to Portsea, departing from Frankston railway station in metropolitan Melbourne. A number of bus services run partway down the peninsula from Frankston Railway Station along the Nepean Highway. These run to various destinations such as Mount Martha and Mornington, via Mount Eliza. Train: The Stony Point railway line runs from Frankston to Hastings and Stony Point, from where a ferry can be taken to French and Phillip Islands. A bus service also runs to Flinders on the south coast. Railway lines at one time also extended to Mornington and to Red Hill but these have now been closed. Ferry: The Searoad Ferry Service operates two vehicle and passenger ferries on an hourly service between the Mornington and Bellarine Peninsulas, departing from Queenscliff on the Bellarine and arriving at Sorrento on the Mornington.
Паром: Searoad Ferry Service компаниясы Морнингтон және Белларин түбектері арасында сағатына екі рет жолаушылар мен көлік тасымалдайтын паромдарды іске қосады. Паромдар Беллариндегі Куинсклиффтен шығып, Морнингтондағы Соррентоға жетеді.
Road: The Peninsula is easily reached from Melbourne via a number of roads. The Mornington Peninsula Freeway, which begins in Dingley Village and connects to the EastLink tollway in Carrum Downs is the primary road to the Mornington Peninsula from Melbourne and experiences the most traffic in holiday months. The Nepean Highway, which extends from Central Melbourne and roughly follows the coast of Port Phillip Bay is another alternative non freeway route. From Safety Beach onwards, Nepean Highway is known as Point Nepean Road and serves as the main arterial along the northern coast of the Peninsula, collector roads connect this road to the southern sections of the Mornington Peninsula Freeway. The Frankston Freeway and the Moorooduc Highway were previously the primary road route to the Peninsula prior to the completion of the missing sections of the Mornington Peninsula Freeway, today these roads act as another alternative route to the Peninsula travelling via Frankston. The Western Port Highway, which connects to Melbourne via the Monash Freeway and South Gippsland Freeway is another route, primarily serving the eastern side of the Peninsula. Bus: A bus service runs along the entire length of the peninsula to Portsea, departing from Frankston railway station in metropolitan Melbourne. A number of bus services run partway down the peninsula from Frankston Railway Station along the Nepean Highway. These run to various destinations such as Mount Martha and Mornington, via Mount Eliza. Train: The Stony Point railway line runs from Frankston to Hastings and Stony Point, from where a ferry can be taken to French and Phillip Islands. A bus service also runs to Flinders on the south coast. Railway lines at one time also extended to Mornington and to Red Hill but these have now been closed. Ferry: The Searoad Ferry Service operates two vehicle and passenger ferries on an hourly service between the Mornington and Bellarine Peninsulas, departing from Queenscliff on the Bellarine and arriving at Sorrento on the Mornington.