Кіріспе

Бангладештің Чаттограм облысындағы Кокс-Базар ауданы (, Кокс-Базар Джела, сондай-ақ Кокс-Базар Зила) – Бангладештің Читтагонг облысындағы аудан. Ол Кокс-Базар қаласының атымен аталған. Читтагонгтың оңтүстігінде орналасқан. Кокс-Базар Панова ("сары гүл") деген атпен де белгілі. Ескі атауы Палонги. Қазіргі Кокс-Базар атауын Британдық Үндістанда қызмет еткен капитан Хирам Кокс (1799 жылы қайтыс болған) әскери шенеунігінің құрметіне алған. Бұл Бангладештің балық аулау порттарының бірі. Кокс-Базарда әлемдегі ең ұзын табиғи теңіз жағалауларының бірі орналасқан (сазды жазықтарды қоса алғанда).

География

Көбінесе әлемдегі ең ұзын жағажай деп аталатын Кокс-Базар Бангладештің маңызды туристік орны болып табылады. Кокс-Базар ауданының аумағы 74,5 км² құрайды. Ол солтүстік жағынан Читтагонг ауданымен, оңтүстігінде Бенгал шығанағымен, шығысында Бандарбан ауданымен және батысында Бенгал шығанағымен шектеседі. Матамухури, Бахали, Режу Хал, Наф өзені, Махешхали арнасы және Кутубдия арнасы – аймақтың негізгі өзендері. Кокс-Базар қаласының аумағы көрсетілмеген.

Тарих

Кокс-Базардың тарихы Моғол дәуірінен басталады. Араканға жол тартқанда, моғол ханзадасы Шах Шужа (1616–1660 жж.) қазіргі Кокс-Базардың төбелі аймағынан өтіп, аймақтың көркем табиғатына тәнті болды. Ол әскерлеріне сол жерде лагерь құруға бұйрық берді. Аймақта әлі күнге дейін сақталған Дулахазара деген жер, "мың паланкин" деген мағынаны білдіреді. Моғолдардан кейін бұл жерді Типра тайпасы мен Аракандықтар, одан соң португалдықтар, ал түріктер биледі. Кокс-Базардың аты Шығыс Үндістан компаниясының офицері капитан Хирам Кокстың құрметіне қойылған, оған қазіргі Кокс-Базар және оған жақын жерлердің басқаруы тапсырылған еді. Кокс-Базар қаласы 1799 жылы капитан Кокстың құрметіне базар қаласы ретінде құрылды. 1854 жылы Кокс-Базар Британдық Үндістанның Бенгал президенттігіндегі Читтагонг ауданының ішкі бөлімшесінің орталық кеңсесіне айналды. 1947 жылы британдық үкімет құлағаннан кейін Кокс-Базар 1971 жылға дейін Шығыс Пәкістанның бір бөлігі болып қала берді. Капитан-адвокат Фазлул Кәрім британдықтардан тәуелсіздік алғаннан кейін Кокс-Базар муниципалитетінің алғашқы төрағасы болды. Ол қалаға туристерді тарту және жағалауды толқындардан қорғау үшін жағажай бойында Тамариск орманын отырғызды. Ол көптеген жерлерін, сондай-ақ әкесінің күйеуінің және өзінің жерлерін қоғамдық кітапхана мен қалалық әкімдік құру үшін сыйлады. 1971 жылы кемежай Пәкістан Әскери-теңіз күштерінің канонерлік қайықтары үшін теңіз порты ретінде пайдаланылды. Бұл және жақын маңдағы Пәкістан Әуе күштерінің әуежайы 1971 жылғы Бангладеш Азаттық соғысы кезінде Үндістан Әскери-теңіз күштерінің қарқынды оқ жаудыруына ұшырады. 1984 жылы Кокс-Базар Читтагонг облысының ішкі бөлімшесінен ауданға дейін көтерілді. 2017 жылдан бастап, көршілес Мьянманың Рахин штатынан Рохинджа мұсылман азшылық тобының "жаппай көші-қоны" Кокс-Базарда келесі жылы "әлемдегі ең ірі босқындар лагерінің" құрылуына әкелді. Бірінші жылы БҰҰ-ның Босқындар агенттігінің (UNHCR) бағалауынша, 725 000 босқын Бангладеште қауіпсіздік іздеді.

Климат

Кокс-Базардың жылдық орташа температурасы 32,8 °C (91 °F) және ең төменгі температурасы 16,1 °C (61 °F) құрайды. Климат жыл бойы ыстық және ылғалды, бірақ кейбір маусымдарда қоңыл температура болады. Жауын-шашынның орташа мөлшері .