Кіріспе

Буриганга – Бангладештің астанасы Дакка қаласының оңтүстік-батыс жақтан өтетін өзен. Оның орташа тереңдігі 25 фут (8 метр), ал ең терең жері 58 фут (18 метр) құрайды. Бұл өзен елдегі ең лас өзендердің бірі болып саналады.

Далешвари өзені

Р.С.Мажумдардың пікірінше, ежелгі заманда Ганг өзенінің бір саласы Далешвари өзені арқылы Бенгал шығанағына жеткен болуы мүмкін. Буриганга өзені Дакаға жақын Савардың оңтүстігіндегі Далешвариден бастау алады. 20 ғасырда өзеннің су деңгейі мен өзен өзен жағалауындағы бұзылған ғимараттардан шыққан полиэтилендер мен басқа да зиянды заттармен ластанды. Буриганга Дака үшін экономикалық тұрғыдан өте маңызды. Катерлер мен елдік қайықтар Бангладештің басқа аймақтарымен байланыс құралуына мүмкіндік береді, Бангладеш көбінесе өзендерге толы ел. 1610 жылы моғолдар Даканы астана еткен кезде, Буриганганың жағалауы бұдан бұрын-ақ сауда үшін маңызды орын болып келген. Сондай-ақ, бұл өзен қаланың басты ауыз су көзі болды.

Ластану

Бүгінде Буриганга өзені ластанудан зардап шегеді. Буриганганың көптеген ластаушыларының бірі – фабрикалар мен зауыттардың химиялық қалдықтары, тұрмыстық қалдықтар, медициналық қалдықтар, кәріз сулар, өлген жануарлар, пластик және мұнай. Дака қаласы күн сайын шамамен 4500 тонна қатты қалдық шығарады, оның басым бөлігі Буригангаға түседі. Бангладештің қоршаған ортаны қорғау департаментінің мәліметінше, күн сайын былғары зауыттары өзенге улы қалдықтар шығарады. Сарапшылар елорданың ішінде және айналасында 9 өнеркәсіптік аймақты өзенді ластайтын негізгі көздер ретінде анықтады: Тонги, Тежгаун, Хазарибаг, Тарабо, Нараяндж, Савар, Газипур, Дака экспорттық өңдеу аймағы және Горашаль. Бұл аймақтардағы өнеркәсіптік құрылымдардың көпшілігінде өздерінің кәріз суларды тазарту немесе ағынды суларды тазарту қондырғылары жоқ. Күн сайын Даканың негізгі су айдындарына 400 мыңнан астам токсикалық қалдықтар, соның ішінде мата бояу, басып шығару, жуу және фармацевтикалық заттар шығарылады. Дака су және кәріз басқармасының (WASA) мәліметінше, Тежгаун, Бадда және Мохахали өнеркәсіп аймақтарынан көліне күн сайын шамамен 500 тонна тазаланбаған қалдықтар ағызып шығарылады. Қалдықтар көбінесе киім жуу және бояу зауыттарынан шығады. Текстиль өнеркәсібі жылына 56 миллион тонна қалдықтар мен 0,5 миллион тонна шламды шығарады. Кәріз сулар да Буригангаға құйылады. 2004 жылғы газет мақаласында Даканың 80%-ға жуық кәріз сулары тазаланбаған екені айтылған. Даканың тауарлар, соның ішінде азық-түлік үшін өзен көлігіне қатты тәуелді болғандықтан, Буриганда әсіресе көп мөлшерде азық-түлік қалдықтары түседі, өйткені жемістердің, көкөністердің және балықтың пайдасыз немесе шіріп бара жатқан бөліктері өзенге лақтырылады. Қаланың 4,0 миллионға жуық тұрғыны судың ластануының салдарынан күн сайын зардап шегеді.