Кіріспе
Монтана территориясы – 1864 жылдың 26 мамырынан 1889 жылдың 8 қарашасына дейін АҚШ-тың ұйымдастырылған, құрамына енген территориясы болды. 1889 жылдың 8 қарашасында ол Одақтың 41-ші штаты – Монтана штаты ретінде қабылданды.
The Territory of Montana was an organized incorporated territory of the United States that existed from May 26, 1864, until November 8, 1889, when it was admitted as the 41st state in the Union as the state of Montana.
Бастапқы шекаралары
Монтана территориясы Конгресс актісі бойынша қазіргі Айдахо территориясынан құрылды және президент Авраам Линкольн 1864 жылғы 26 мамырда оған заң ретінде қол қойды. Континенттік бөліністің шығысындағы аймақтар бұрын Небраска және Дакота территорияларының құрамына кірген және Луизиананы сатып алу кезінде АҚШ-қа өткен. Аумаққа сондай-ақ Континенттік бөліністің батысындағы Айдахо территориясының бір бөлігі және Орегон келісімінде АҚШ-қа өткен, ал бастапқыда Орегон территориясына кірген Биттеррут жотасының шығысы да кірді. Орегон территориясының Монтанаға қосылған бөлігі Вашингтон территориясының бөлігі ретінде бөлініп алынды. Вашингтон және Дакота территориялары арасындағы шекара Континенттік бөлініс болды (1861 жылғы картада көрсетілгендей); алайда, Айдахо және Монтана территориялары арасындағы шекара 46°30′ солтүстік ендігінде Биттеррут жотасын ұстанды (1864 жылғы картада көрсетілгендей). Бұл өзгеріс 1863 жылы Айдахо территориясын құру арқылы аймақты біріктірген Конгресске, сондай-ақ Монтананың алғашқы аумақтық губернаторы Сидни Эджертонның және Конгресстегі оның одақтастарының саяси маневрлеріне байланысты болды. Олар Флэтхед және Биттерут аңғарларын Монтана территориясы үшін жеңіп алған шекаралық өзгерісті сәтті жүзеге асырды. Монтана территориясының негізгі заңы шекараны Монтана, Айдахо және Вайоминг штаттарының қазіргі қиылысынан бастап: солтүстік ендіктің қырық төртінші градусы мен отыз минуты; одан батысқа қарай солтүстік ендіктің қырық төртінші градусы мен отыз минуты бойымен Роки тауларының қыртысымен қиылысатын нүктеге дейін; одан Роки тауларының қыртысын солтүстікке қарай Биттеррут тауларымен қиылысатын жерге дейін; одан Биттеррут тауларының қыртысымен солтүстікке қарай Вашингтондан батысқа қарай отыз тоғызыншы бойлықпен қиылысатын жерге дейін; одан солтүстікке қарай отыз тоғызыншы бойлық бойымен Британ иеліктерінің шекарасына дейін деп белгілейді. 1868 жылы Вайоминг территориясы құрылғаннан кейін, Дакота территориясының «Жоғалған Дакота» деп белгіленген анклавы кездейсоқ пайда болды. Бұл қателік федералды үкімет тарапынан 1873 жылға дейін байқалмады, содан кейін ол Монтана штатының Галлатин округіне қосылды. Монтана территориясы 1889 жылғы 8 қарашада Монтана штаты ретінде Одаққа қабылданды.
The forty fourth degree and thirty minutes of north latitude; thence due west along said forty fourth degree and thirty minutes of north latitude to a point formed by its intersection with the crest of the Rocky Mountains; thence following the crest of the Rocky Mountains northward till its intersection with the Bitter Root Mountains; thence northward along the crest of the Bitter Root Mountains to its intersection with the thirty ninth degree of longitude west from Washington; thence along said thirty ninth degree of longitude northward to the boundary line of British possessions. Upon the establishment of the Wyoming Territory in 1868, an enclave of Dakota Territory known as Lost Dakota was accidentally created. This error was overlooked by the federal government until 1873, when it was annexed and thereby incorporated into Gallatin County, Montana. The Montana Territory was admitted to the Union as the State of Montana on November 8, 1889.
Үкімет
1864 жылы Монтананы құру туралы Конгресс актісі, Органикалық акт деп аталады, Монтананың аумақтық үкіметі үшін шамалы стандартты ұйымды белгіледі. Ол атқарушы, сот және заң шығарушы билік тармақтарын құрды, бірақ федералдық үкімет жаңа аумақты басқаруда үстем рөл атқарды. Атап айтқанда, Конгресс азаматтар сайлаған аумақтық заң шығарушы жиналыстың қабылдаған барлық заңдарын жою құқығын өзінде сақтап қалды. АҚШ Президенті, АҚШ Сенатының кеңесі мен келісімімен, аумақтың ең жоғары лауазымдарын – губернаторды, аумақтың хатшысын және аумақтық жоғарғы соттың үш мүшесін тағайындады. Аумақтың азаматтары Кеңес пен Өкілдер палатасынан тұратын заң шығарушы жиналысты сайлады, олар бірлесіп аумақ үшін заңдар жасады. Азаматтар сондай-ақ АҚШ Өкілдер палатасына кеңесші ретінде бір ғана делегатты сайлады; аумақтық делегатқа дауыс беруге рұқсат берілмеді. Аумақтық үкімет болашақта штатқа айналуға дайындық үшін жаттығу алаңы болуы тиіс еді, бұл аймақтың институттарының қалыптасуына және халық санының өсуіне мүмкіндік берді.