Кіріспе
1854 жылғы органикалық акт
1854 жылғы Канзас-Небраска актісі – Канзас және Небраска аумақтарын құрған аумақтық органикалық акт. Оны демократ сенаторы Стивен А. Дуглас әзірледі, АҚШ-тың 33-ші Конгресі қабылдады және президент Франклин Пирс заңға қол қойды. Дуглас жаңа жерлерді дамытуға ашу және трансконтиненталдық теміржол құрылысын жеңілдету мақсатымен бұл заң жобасын ұсынды. Алайда, Канзас-Небраска актісі 1820 жылғы Миссури келісімін күштен шығарып, құлдық мәселесінде ұлттық шиеленісті күшейтіп, «Қанды Канзас» деп аталған қарулы қақтығыстарға себеп болды. АҚШ 1803 жылғы Луизиананы сатып алу арқылы кең аумақтарға ие болды, ал 1840 жылдардан бері Дуглас Луизиана сатып алынған жерлердің әлі де ұйымдастырылмаған бөлігінде аумақтық үкімет құруға тырысып келді. Дугластың күш-жігерін Миссури сенаторы Дэвид Райс Атчисон және басқа оңтүстік көшбасшылары құлдыққа тыйым салатын аумақтар құруға рұқсат бермей тоқтатты, өйткені Миссури келісімі солтүстік ендігі 36°30′-тан солтүстікке қарайғы аумақта құлдықты тыйым салған. Атчисон сияқты оңтүстік өкілдерінің қолдауын алу үшін Пирс пен Дуглас Миссури келісімін жоюға келісті, ал құлдықтың мәртебесі «халық егемендігі» қағидасы бойынша шешілді. «Халық егемендігі» бойынша, әр аумақтың азаматтары құлдыққа рұқсат беру туралы шешімді Конгресс емес, өздері қабылдайды. Дугластың Миссури келісімін жою және Канзас және Небраска аумақтарын ұйымдастыру туралы заң жобасы Сенатта үлкен қолдауға ие болды, бірақ Өкілдер палатасында күшті қарсылыққа тап болды. Солтүстік вигтері заң жобасына қарсы болғанымен, ол оңтүстік өкілдерінің басым көпшілігі мен бірқатар солтүстік демократтарының қолдауымен палатада қабылданды. Заң қабылданғаннан кейін, құлдыққа қарсы және құлдық жақтастары Канзасқа құлдыққа қарсы немесе оны қолдайтын халықты құру үшін ағылып келді, нәтижесінде «Қанды Канзас» деп аталған қарулы қақтығыстар тізбегі пайда болды. Дуглас пен Пирс «халық егемендігі» құлдық мәселесіндегі ұлттық пікірталасты аяқтауға көмектеседі деп үміттенді, бірақ Канзас-Небраска актісі солтүстік тұрғындарын ашуландырды. Актінің құлдық жақтастары мен қарсыластары арасындағы бөлініс әлсіреген виг партиясының өліміне себеп болды, ол актіден кейін тарап кетті. Оның солтүстік қалдықтары құлдыққа қарсы Республикалық партияның құрылуына әкелді. Акт және оның салдарынан туған құлдық мәселесіндегі шиеленіс Американ азамат соғысына әкелген маңызды оқиғалардың бірі болды.
Өмірбаян
1853 жылғы ашылу сөзінде президент Франклин Пирс 1850 жылғы келісім территориялардағы құлдық мәселесі бойынша дауды шешкеніне үміттенгенін білдірді. Бұл келісім Юта және Нью-Мексико территорияларында құлдыққа рұқсат берді, олар Мексика-Америка соғысы нәтижесінде алынған еді. Луизиана сатып алынуы кезінде алынған басқа АҚШ территориялары үшін, соның ішінде «Небраска» деп аталатын кең аумақты ұйымдастырылмаған жер үшін 36°30′ параллелінің солтүстігінде құлдыққа тыйым салған Миссури келісімі күшінде қалды. Қоныс аударушылар ұйымдастырылмаған территорияға ағылып келгенде және аймақ арқылы трансконтиненталдық теміржол салуға коммерциялық және саяси мүдделер талап еткенде, ұйымдастырылмаған территорияның шығыс бөліктерін ұйымдастыруға қысым күшейді. Аумақты ұйымдастыру аймақты дамыту үшін қажет болғанымен, ұйымдастыру туралы заң жобасы Мексика-Америка соғысы кезінде және одан кейін болған территориялардағы құлдық туралы даулы пікірталастарды қайта қозғау қаупін тудырды. Трансконтиненталдық теміржол мәселесі 1840 жылдардан бері талқыланып келеді. Нақты мәселелер, әсіресе қандай бағытты таңдау керектігі туралы пікірталастар болғанымен, мұндай теміржол жеке мүдделермен салынып, мемлекеттік жерлерді беру арқылы қаржыландырылуы керек деген жалпы пікір қалыптасқан. 1845 жылы Стивен А. Дуглас, сол кезде АҚШ Өкілдер палатасындағы бірінші мерзімінде қызмет етіп, Небраска территориясын ресми түрде ұйымдастыру жоспарын ұсынды, бұл Чикагодағы шығыс терминалы бар теміржол құрылысының алғашқы қадамы болды. Теміржол жобалары Конгрестің барлық келесі сессияларында талқыланды, Чикаго, Сент-Луис, Куинси, Мемфис және Нью-Орлеан қалалары құрылыстың басталу орны болу үшін бәсекелесті. 1852 жылдың соңы мен 1853 жылдың басындағы бірнеше ұсыныстар күшті қолдауға ие болды, бірақ теміржолдың солтүстік немесе оңтүстік бағытты таңдауы туралы дауларға байланысты сәтсіз аяқталды. 1853 жылдың басында Өкілдер палатасы Айова мен Миссуридің батысындағы Небраска территориясын ұйымдастыру туралы 107-49 дауыспен заң жобасын қабылдады. Наурыз айында заң жобасы Дуглас басқарған Сенаттың Аумақтар комитетіне жіберілді. Миссури штатының сенаторы Дэвид Атчисон Небраска ұсынысын құлдыққа рұқсат берілген жағдайда ғана қолдайтынын мәлімдеді. Заң жобасында бұл мәселе тікелей айтылмағанмен, Миссури келісіміне сәйкес 36°30′ ендіктің солтүстігінде және Миссисипи өзенінің батысындағы территорияда құлдыққа тыйым салынар еді. Басқа оңтүстік сенаторлары да Атчисон сияқты келісімге келмейтін болды. 23-17 дауыспен Сенат ұсынысты қарауды кейінге қалдырды, Миссуридің оңтүстігіндегі штаттардың барлық сенаторлары қолдады. Сенаттың отырысы тоқтаған кезде теміржол және Миссури келісімін жою мәселелері Миссури саясатына араласты, өйткені Атчисон Томас Харт Бентонның күштеріне қарсы қайта сайлау науқанын жүргізді. Атчисонды штаттың теміржол мүдделері мен құл иелері арасында таңдау жасауға мәжбүр етті. Ақырында ол Небрасканың «тозаққа батуын» еркін жерлеушілердің басып алуына жол бермеуді қалағанын айтты. Кейіннен өкілдер заң шығарушылық міндеттерін орындау үшін ел астанасына келгенде әдетте пансиондарда тұратын. Атчисон Конгресстегі оңтүстік штаттың жетекші өкілдерімен бірге F көшесіндегі үйде тұрды. Ол Сенаттың уақытша төрағасы болды. Оның үйлесіп тұрғандарына Роберт Т. Хантер (Вирджиниядан, Қаржы комитетінің төрағасы), Джеймс Мейсон (Вирджиниядан, Сыртқы істер комитетінің төрағасы) және Эндрю П. Батлер (Оңтүстік Каролинадан, Әділет комитетінің төрағасы) кірді. Конгресс 1853 жылдың 5 желтоқсанында қайта жиналғанда, F Street Mess деп аталған топ Вирджиниялық Уильям О. Гудпен бірге Небраскада құл иелерінің теңдігін талап ететін ядроны құрады. Дуглас топтың пікірлері мен күшін жақсы білді және олардың алаңдаушылықтарын шешу қажет екенін түсінді. Дуглас сондай-ақ халық егемендігіне берілген адам болды - бұл территорияның сайлаушыларына, негізінен ақ нәсілді еркектерге, құлдық болуын немесе болмауын шешуге мүмкіндік беру саясаты. Айова сенаторы Август С. Додж бұрынғы сессияда тоқтап қалған Небрасканы ұйымдастыру туралы заң жобасын дереу қайта енгізді; ол 14 желтоқсанда Дугластың комитетіне жіберілді. Оңтүстік штаттардың қолдауын күткен Дуглас 1850 жылғы келісімде орнатылған принциптер Небраскаға да қолданылуы керек екенін жариялады. 1850 жылғы келісім бойынша Юта және Нью-Мексико территориялары құлдыққа ешқандай шектеулерсіз ұйымдастырылды, ал Дугластың көптеген жақтастары келісім Миссури келісімін күштен шығарғанын айтты. Алайда, территорияларға мемлекет ретінде еркін немесе құл штат ретінде құруға өтініш білдіруге қашан ниеттенетіндіктеріне қарамастан, өздері шешім қабылдау құқығы берілді. Алайда, екі территория да, Небраскадан айырмашылығы, Луизиана сатып алуының бөлігі болған жоқ және Миссури келісіміне ешқашан бағынбаған болуы мүмкін.
Небраска заң жобасын енгізу
Заң жобасы Сенаттың негізгі құрамына 1854 жылдың 4 қаңтарында ұсынылды. Оны Нью-Мексико және Юта аумақтары туралы заңдардың авторы болған Дуглас өзгертті, бұл өзгерістер 1850 жылғы келісімнің мәтінімен үйлесімді болды. Заң жобасында Канзастан солтүстікке қарай 49-паралельге дейін, АҚШ-Канада шекарасына дейін созылатын үлкен жаңа Небраска аумағы құрылды. Небраска аумағының көп бөлігі кейін Дакота аумағына (1861 ж.) бөлінді, ал шағын бөліктері Колорадо аумағына (1861 ж.) және Айдахо аумағына (1863 ж.) қосылды, ал қалған бөлігі 1867 жылы Небраска штаты болды. Бұдан әрі, жаңа жерлердегі құлдық мәселесі штат ретінде қабылданар кезде шешілетін болды: "аталған аумақ немесе оның бір бөлігі олардың конституцияларында белгіленгендей, құлдықпен немесе құлдықсыз Одаққа қабылданады". Заң жобасына қоса берілген есепте Дугластың комитеті Юта және Нью-Мексико актілерінің Мексика аумағын қосып алудан туындаған қиындықтарды ғана емес, одан әрі, тұрақты түрде шешуге бағытталғанын жазды. Олар белгілі бір қағидаларды орнатуды көздеді, бұл қағидалар қазіргі кемшіліктерді жоюға ғана емес, сонымен қатар болашақта ұқсас дауларды болдырмау үшін құлдық мәселесін Конгресс пен саяси аренадан алып тастап, оны тікелей мүдделі және оның салдарына жауапты адамдардың қарауына тапсыруды мақсат етті. Есепте Нью-Мексико мен Ютадағы жағдай Небраскадағы жағдаймен салыстырылды. Бірінші жағдайда көптеген адамдар құлдыққа бұрын Мексика заңдарымен тыйым салынғанын, Миссури келісімі бойынша Небраскадағыдай, айтты. Нью-Мексико мен Юта аумақтарын құру Мексика заңдарының күшін жойламағандықтан, Небраска заң жобасы да "Миссури актісін растамайды да, жоймайды". Яғни, халықтық егемендік Миссури келісімінің тудырған мәселені шешудің орнына, оны елемеу арқылы орнатылды. Дугластың Миссури келісімін айналып өту әрекеті сәтті болмады. Кентукки вигі Арчибальд Диксон Миссури келісімі толыққанды күшін жоймаса, құл иелері жаңа аумаққа көшпеуі мүмкін екенін, себебі құлдыққа рұқсат берілгенше олар көшпеуі мүмкін екенін сендірді, ал аумақ тұрғындары құлдыққа қарсы болар еді. 16 қаңтарда Диксон Дугласты 36°30' параллельдің солтүстігінде құлдыққа тыйым салатын Миссури келісімінің бөлімін жоятын түзету ұсынып таң қалдырды. Дуглас Диксонмен жеке кездесіп, соңында солтүстік реакциясына қарамастан, Диксонның аргументтерімен келісуге мәжбүр болды. Ұқсас түзетуді Алабамадан келген Филип Филипс Палатада да ұсынды. "F Street Mess" тобының ықпалымен Дуглас олармен және Филипспен кездесіп, заң жобасын қабылдауға қолдауды сақтап қалуға тырысты. Олар бұл мәселені Демократиялық партия ішінде партиялық адалдықтың сынағы деп жариялау үшін президент Франклин Пирспен кездесуді ұйымдастырды.
Пирспен кездесу
Пирс Миссури келісімін жоюдың салдарына онша құштарлық танытпады және бір ай бұрын, 1853 жылдың 5 желтоқсанында, Өзінің Мемлекеттік хабарында Небраска туралы тізгін де шекпеді. Оның жақын кеңесшілері – Мичиган штатының сенаторы Льюис Касс, 1848 жылдан бастап Уилмот шартына балама ретінде халық егемендігін қолдаған, және Мемлекеттік хатшы Уильям Л. Марси екеуі де Пирсті күшін жою саяси қиындықтар тудыратыны туралы ескертті. Толық кабинет отырысқа жиналды, және тек соғыс министрі Джефферсон Дэвис пен Әскери-теңіз күштері министрі Джеймс С. Доббин ғана күшін жоюды қолдады. Оның орнына президент пен кабинет Дугласқа Миссури келісімінің конституциялықтығына қатысты сот шешімін іздейтін балама жоспар ұсынды. Пирс пен Бас прокурор Кейлеб Кушинг екеуі де Жоғарғы Соттың оны конституцияға қайшы деп табатынына сенді. Дугластың комитеті сол түні жиналды. Дуглас ұсынысқа келісті, бірақ Атчисон тобы келіспеді. 23 қаңтарда Конгреске күшін жою туралы ұсыныс беруге бекінген, бірақ Пирстің қолдауысыз әрекет етуге тартынған Дуглас, 22 қаңтарда Пирспен кездесуді Дэвис арқылы ұйымдастырды, тіпті ол күн жексенбі болғанымен, Пирс әдетте қандай да бір іспен айналыспайтын. Кездесуге Дугласпен бірге Атчисон, Хантер, Филлипс және Кентукки штатынан Джон К. Брекинридж қатысты. Дуглас пен Атчисон бүкіл топ жиналғанға дейін Пирспен жеке кездесті. Пирс күшін жоюды қолдауға көндірілді, және Дугластың талабы бойынша, Пирс Миссури келісімінің 1850 жылғы келісім қағидаларымен күшін жойғанын мәлімдеген жазбаша жоба ұсынды. Пирс кейіннен кабинетіне хабарлап, бағыттың өзгергеніне келісім білдірді. Әкімшіліктің ресми органы – «Вашингтон одағы» газеті 24 қаңтарда заң жобасын қолдау «демократиялық ортодоксияның сынағы» болады деп жазды.
Сенатта талқылау
23 қаңтарда Сенатта Миссури келісімін жойған және ұйымдастырылмаған жерді екі жаңа аумаққа – Канзас пен Небраскаға бөлген түзетілген заң жобасы ұсынылды. Бұл бөлініс Небраскадағы қоныс аударушылардың, сондай-ақ Айова сенаторларының алаңдаушылығынан туындады. Олар мұндай үлкен аумақ құрылған жағдайда территорияның үкімет орыны қайда орналасады деген мәселеге қатысты алаңдады. Жаңа территорияда АҚШ-тың барлық заңдарының қолданылуын бекітетін бұрынғы тіл, Пирспен келісілген тілмен толықтырылды: «1820 жылғы 6 наурызда бекітілген, Миссуриді Одаққа қабылдауға дайындық туралы актінің сегізінші тармағынан басқа, [Миссури келісімі], ол 1850 жылғы заңнамамен күшін жойды, бұл әдетте 1850 жылғы келісім шаралары [1850 жылғы келісім] деп аталады және қолданыссыз деп жарияланады». Ұзақ өтпей осыған ұқсас заң жобасы Палатаға енгізілді. Тарихшы Аллан Невинс сол кезде елде құлдық мәселесі бойынша екі байланысты шайқас болғанын және осы шайқастар елді дүрліктіргенін жазды. Конгресте құлдық мәселесі бойынша саяси күрес жүріп жатты. Сонымен қатар, моральдық тартыс та болды. Оңтүстік штатының өкілдері құлдықтың пайдалы екенін, оны Киелі кітап қолдайтынын және оның кеңеюін қолдау қажет екенін мәлімдеді. Құлдыққа қарсылардың жарияланымдары мен сөздері солтүстік штатының халқына құлдықтың пайдасы туралы айтылғандардың Оңтүстік штатының өтірігі екенін, адамды құлдыққа салу христиандыққа қайшы екенін және оған қарсы күресу қажетті қорқынышты күнә екенін жеткізді. Екі шайқаста да «Уилмот ережесі кезінде тіпті танылмаған қайсарлық, қатігездік және ашкөздікпен күресті». Құлдыққа қарсылар Конгресте айқын артықшылыққа ие болған жоқ. Демократтар екі палатада да көпшілікті құрады, ал Дуглас, «қайратты күрескер, Конгресс бұрын-соңды көрмеген ең қатал, мейірімсіз және адал емес саясаткер» қатаң тәртіпті партияны басқарды. Жалпы алғанда, Небраскаға қарсылар моральдық жеңіске жете алады деп үміттенді. Бұрын Пирсті қолдаған «Нью-Йорк Таймс» газеті солтүстікте құлдықты қолдаушылардың соңғы тамшысы осы болады деп болжады және бұл «институтқа деген терең, қарқынды және жойылмайтын жек көруді тудырады, ол оның саяси билігін кез келген құнмен және кез келген бағамен құлатады». Заң жобасы қайта ұсынылған күнінен кейін Огайодан екі өкіл, Джошуа Гиддингс және сенатор Салмон П. Чейс «Конгресстегі тәуелсіз демократтардың АҚШ халқына үндеуі» атты құлдыққа қарсы жауап жариялады: Дуглас үндеуді жеке қабылдады және 30 қаңтарда толық палата мен толған галереяның алдында пікірталас басталғанда Конгресте жауап берді. Дугластың өмірбаяуын жазған Роберт В. Йоханссен сөйлеудің бір бөлігін былай сипаттады: Пікірталас төрт ай бойы жалғасты, солтүстікте Небраскаға қарсы көптеген саяси митингілер өтті. Дуглас заң жобасының басты жақтаушысы болды, ал Чейз, Нью-Йорктің Уильям Сьюард және Массачусетстің Чарльз Самнер қарсылық көрсетті. «Нью-Йорк Трибьюн» 2 наурызда жазды: Сенаттағы пікірталас 1854 жылғы 4 наурызда аяқталды, Дуглас 3 наурыздың түн ортасынан бастап бес жарым сағаттық сөз сөйледі. Қолдау дауысы 37-14 болды. Еркін штаттардың сенаторлары 14-12 дауыспен, ал құлдар ұстайтын штаттардың сенаторлары 23-2 дауыспен заң жобасын қолдады.
Douglas took the appeal personally and responded in Congress, when the debate was opened on January 30 before a full House and packed gallery. Douglas biographer Robert W. Johanssen described part of the speech:
The debate would continue for four months, as many Anti Nebraska political rallies were held across the north. Douglas remained the main advocate for the bill while Chase, William Seward, of New York, and Charles Sumner, of Massachusetts, led the opposition. The New York Tribune wrote on March 2:
The debate in the Senate concluded on March 4, 1854, when Douglas, beginning near midnight on March 3, made a five and a half hour speech. The final vote in favor of passage was 37 to 14. Free state senators voted 14 to 12 in favor, and slave state senators supported the bill 23 to 2.
Өкілдер палатасындағы талқылау
1854 жылғы 21 наурызда Өкілдер палатасында заң жобасын кейінге шегеру мақсатымен 110 дауысқа 95 дауыспен Жалпы комитетке жіберілді, онда ол күн тәртібіндегі соңғы мәселе болды. Дауыс беру нәтижесінен заңның қабылдануы қиынға түсетінін түсінген Пирс әкімшілігі барлық демократтарға заңның қабылдануы партия үшін өте маңызды екенін және федералдық қамқорлық мәселесі қалай шешілетінін анықтайтынын жеткізді. Массачусетстен келген Дэвис пен Кушинг, сондай-ақ Дуглас партизандық күш-жігерді жетекшілік етті. Сәуірдің соңында Дуглас заң жобасын қабылдау үшін жеткілікті дауыс жиналғанына сенді. Палата басшылығы Канзас-Небраска заңын қараудан бұрынғы заңдарды пікірталассыз қарауды және дауыс беруді бастады. Томас Харт Бентон осы шараға қарсы сөз сөйлегендердің бірі болды. 25 сәуірде биограф Уильям Нисбет Чемберс «ұзақ, құштар, тарихи және [және] polemical» деп сипаттаған палатадағы сөйлеген сөзінде Бентон «отыз жылдан астам уақыт бойы тұрған және қажет болса жалғыз және жалғыз тұруға ниеттенген, бірақ серіктерді артық көретін» Миссури келісімін сынады. Бұл сөз кейіннен Конгресс қабырғаларынан тыс жерде қарсылық күшейген кезде памфлет ретінде таратылды. Палатадағы пікірталас 8 мамырда басталды. Пікірталас Сенаттағыдан да қызу болды. Заң жобасының қабылдануы шартты болғанымен, қарсыластары оған қарсы күресті. Тарихшы Майкл Моррисон былай деп жазды: «Бұл дүрбелең мен зымиянның себебі неде? Бізге құлдықтың мәселесін Конгрестен тыс ұстау үшін деп айтылды! Әй, Құдай! Ол Конгрестен толық және мәңгілік үшін шығарылған еді, егер Конгресс оны құрған қасиетті заңдарды бұзып, қайтадан енгізбегенде!». Пікірталасты Джорджиядан келген Александр Стивенс жүргізді, ол Миссури келісімі ешқашан нағыз келісім болмағанын, Оңтүстікке таңылғанын мәлімдеді. Ол мәселенің «әрбір жеке қоғамдастықтың немесе штатының азаматтары өздерінің ішкі мәселелерін өздері қалағандай басқару құқығына ие болуы керек» деген республикалық принциптерге байланысты екенін атап өтті. Заң жобасын қолдау үшін палатадағы соңғы дауыс 113-ке 100 болды. Солтүстік демократтары 44-ке 42 дауыспен заң жобасын қолдады, бірақ 45 солтүстік вигінің барлығы қарсы дауыс берді. Оңтүстік демократтары 57-ге 2 дауыспен, ал оңтүстік вигтары 12-ге 7 дауыспен қолдады.
[[File: Thomas Hart Benton (senator) 2. jpg|thumb|Thomas Hart Benton of Missouri – "What is the excuse for all this turmoil and mischief? We are told it is to keep the question of slavery out of Congress! Great God! It was out of Congress, completely, entirely, and forever out of Congress, unless Congress dragged it in by breaking down the sacred laws which settled it!" The floor debate was handled by Alexander Stephens, of Georgia, who insisted that the Missouri Compromise had never been a true compromise but had been imposed on the South. He argued that the issue was whether republican principles, "that the citizens of every distinct community or State should have the right to govern themselves in their domestic matters as they please", would be honored. The final House vote in favor of the bill was 113 to 100. Northern Democrats supported the bill 44 to 42, but all 45 northern Whigs opposed it. Southern Democrats voted in favor by 57 to 2, and southern Whigs supported it by 12 to 7.
Қабылдау
Президент Франклин Пирс 1854 жылдың 30 мамырында Канзас-Небраска заңына қол қойып, оны заң күшіне енгізді.
Салдары
Айтпақшы, Чарльз Самнер Дуглас туралы былай деді: «Ах, өкінішті! Солтүстік мінезін дәйектілікке, ерекшелікке және нысанға келтіретін қағидалар жиі тартылып алынады, оны берік, күшті және теңізге лайықты етеді, оны темірмен байланыстырғандай, бірте-бірте нашар жасалған кеменің бұрандалары тартылып алынады, ал бақытсыз, босаңсыған сынықтардан солтүстік адамының оңтүстік принциптерін ұстанған ерекше бір жаратылысы пайда болады. Мырза, мұндай адам Солтүстік үшін сөйлей алмайды». Канзас-Небраска заңына жасалған алғашқы реакциялар екі топқа бөлінді. Дугластың қолдаушылары, бұл реакция аз болды, заң «құлдық мәселесін Конгресс залдарынан және саяси аренадан алып, оны тікелей мүдделі және оның салдарына жалғыз жауапты адамдардың қарауына тапсырады» деп сенді. Басқаша айтқанда, олар заңның құлдыққа рұқсат беру туралы шешімді федералды үкіметке емес, халыққа қалдыратынын ойлады. Көптеген адамдар Дугластың әрекеттерін «Ескі әлемнен келген көшпендерді және біздің штаттардан келген еркін жұмысшыларды алып тастау және оны деспотияның қараңғы аймағына айналдыру, онда қожайындар мен құлдар тұрады» деген қатыгез жоспардың бір бөлігі деп түсіндірді. Әсіресе солтүстік тұрғындары үшін Канзас-Небраска заңы – шабуыл және еркін штаттардың билігі мен сенімдеріне қарсы агрессия болды. Бұл жауаптың нәтижесінде Оңтүстікке қарсы қоғамдық шараларға шақырулар жасалды, солтүстік штаттарында заңның болжамдары туралы ашық талқылау үшін жиналыстарды жариялаған үнқағаздар кеңінен таралды. Дуглас және бұрынғы Иллинойс штатының өкілі Авраам Линкольн 1854 жылдың қыркүйек және қазан айларында Канзас-Небраска заңына қатысты пікір алмасып, жеті қоғамдық сөз сөйледі. Линкольн 16 қазанда Пейриядағы сөйлеуінде құлдыққа және заңның ережелеріне қарсы ең толық аргументтерін келтірді. Дуглас пен Линкольн екеуі де көпшілік алдында сөйледі, алдымен Дуглас, екі сағаттан кейін Линкольн жауап берді. Линкольннің үш сағаттық сөйлеуінде құлдыққа қарсы моральдық, құқықтық және экономикалық аргументтер келтірілді және Линкольннің саяси беделі алғаш рет көтерілді. Бұл сөздер төрт жылдан кейін Линкольнның Дугластың сенат мандатын талап еткен Линкольн-Дуглас дебаттарына жол ашты.
Қанды Канзас
thumb|right|upright=1.1|Бұл 1856 жылғы картада құлдар бар штаттар (сұр), еркін штаттар (қызғылт), АҚШ территориялары (жасыл) және Канзас (ақ) көрсетілген.
Қанды Канзас, Қанды Канзас немесе Шекара соғысы – 1854 жылдан 1861 жылға дейін АҚШ-та құлдыққа қарсы "еркін штаттар" және құлдықты қолдайтын "шекара қарақшылары" немесе "оңтүстік" элементтері арасындағы қақтығыстар сериясы. Конфликттің мәні Канзастың құлдыққа рұқсат беруі немесе тыйым салуы және осылайша одаққа құл штат немесе еркін штат ретінде кіруі болды. Құлдыққа жақтас қоныс аударушылар Канзасқа негізінен көршілес Миссуриден келді. Олардың аумақтық сайлаудағы ықпалын тек дауыс беру үшін Канзасқа келген Миссури тұрғындары күшейтті. Олар "Көк ложалар" сияқты топтар құрды және оларды қарсылас және аболиционист Гораций Грили атайтын "шекара қарақшылары" деп атады. "Джейхокерлер" деп белгілі аболиционист қоныс аударушылар Канзасты еркін штат ету үшін шығыстан көшіп келді. Екі тараптың қақтығысы сөзсіз болды. Әдетте құлдыққа көзқарасы оң болатын аумақтық губернаторлар бейбітшілікті сақтауға тырысты. Көптеген наразылықтардың нысаны болған Лекомптон аумақтық астанасы еркін штаттар үшін жаушыл ортаға айналды, сондықтан олар Топекада өздерінің бейресми заң шығару органындарын құрды. Джон Браун және оның ұлдары Поттаватоми қырғынында бес құлдыққа жақтас фермерді кең қылышпен өлтіру арқылы құлдыққа қарсы күресте танымал болды. Браун сондай-ақ Осаватомиде бірнеше ондаған еркін штат жақтастарын бірнеше жүз ашулы құлдық жақтастарынан қорғауға көмектесті.
Американың түпкүлкі тайпаларына әсері
1854 жылы Канзас-Небраска аумағы құрылғанға дейін Канзас және Небраска аумақтары Үндістан аумағының бір бөлігі ретінде біріктірілді. 1830 жылдары үндістердің ірікөлденуі кең ауқымда жүзеге асты, көптеген оңтүстік-шығыс тайпалары қазіргі Оклахомаға көшірілді, бұл процесс 1830 жылғы Үндістерді көшіру туралы заңмен жүргізілді және "Көз жасының жолы" деп аталды. Олардың арасында шоуни, Делавэр, Кикапу, Каскаскиа және Пеория, Айовай және Майами тайпалары болды. Канзас-Небраска заңының қабылдануы көшірулермен тікелей қайшылыққа келді. Солтүстіктен еркін топырақ жақтастары мен оңтүстіктен құлдықты жақтаған ақ американдық қоныс аударушылар Канзас пен Небрасканың АҚШ құрамына енгеннен кейін құлдыққа қатысты дауыс беруге әсер етуді үміттеніп, Солтүстік Үндістан аумағына ағылып келді. Резервацияларды орналастыру мәселесін болдырмау және/немесе жеңілдету үшін Канзас және Небраска тайпаларымен қосымша келісімдер жасауға тырысты. 1854 жылы АҚШ Канзаста немесе Небраскада Кикапу, Делавэр, Омаха, Шоуни, Ото және Миссури, Майами, Каскаскиа және Пеория сияқты бірнеше тайпалардан жер сатып алуға келісті. Жерлерін беру үшін тайпалар көбінесе Оклахома немесе кейбір жағдайларда Канзастағы шағын резервацияларды алды. 1854 жылдан кейін Канзаста қалған тайпалар үшін Канзас-Небраска заңы көптеген проблемаларды тудырды. 1855 жылы ақ "қоныс аударушылар" Делавэрдің немесе АҚШ үкіметінің келісімінсіз Делавэр резервациясында Ливенуорт қаласын салған. Үндістер ісі жөніндегі комиссар Джордж Манипенни оларды резервациядан шығару үшін әскери қолдау көрсетуді бұйырғанда, әскерилер де, қоныс аударушылар да бұған бағынбады, бұл федералды билікті және Делавэрмен жасалған келісімдерді әлсіретті. Келісімдерді бұзудан басқа, басқа да уәделер орындалмады. Мысалы, барлық келісімдерге қатысты құрылыс және инфрақұрылымды жақсарту жобалары күтілгеннен әлдеқайда ұзаққа созылды. Бірақ ең зияндысы, ақ американдық қоныс аударушылардың үндістерге және олардың мүліктеріне қатысты қатыгездігі болды. Жеке адамдарға жасалған зорлық-зомбылық, мүлікті ұрлау және орманды жою туралы мәлімделді. Сонымен қатар, Канзас аумағына қоныс аударушылардың ерте және заңсыз қоныстануы жердің құнын және оларда тұратын үнді тайпаларының болашағын қауіпке тікелей ұшыратты. Келісімдер жерді беру және сатып алу болғандықтан, федералды үкіметке берілген жердің құны берілген үнді тайпасы алған төлем үшін маңызды болды. Орманды жою, мүлікке келтірілген зиян және басқа да жалпы зиян Канзас аумағының тайпалары берген аумақтардың құнын төмендетті. 1856 жылы Манипеннидің "Үндістер ісі жөніндегі есебінде" ақ қоныс аударушылар Канзасқа әкелген аурулардың үнді халқына тигізген зиянды әсері түсіндірілді. Статистика ұсынбаса да, аймақтағы Үндістер ісі жөніндегі бастығы полковник Альфред Камминг аймақтағы көптеген тайпаларда туғаннан гөрі өлгендердің көп екенін хабарлады. Алкоголизмнің өлімнің басты себебі екенін атап өткенімен, Камминг холера, шешек және қызылша ауруларын атады, олардың ешқайсысын үндістер емдей алмады. Апатты эпидемиялар Осаге халқының мысалында көрінді, олар 1852 және 1856 жылдар аралығында скорбуттан, қызылшадан, шешек пен скрофуладан шамамен 1300 адамның өмірін жоғалтты, бұл 1850 жылы 8000-нан 1860 жылы 3500-ға дейін халықтың күрт төмендеуіне әсер етті. Осагелер бұрыннан эпидемияларға тап болған. 1830 жылдардағы алғашқы көшіру актілері ақ американдық қоныс аударушылар мен шетелдік үнді тайпаларын Ұлы жазықтарға әкеліп, Осаге халқымен байланысқа түсті. 1829 және 1843 жылдар аралығында тұмау, холера және шешек 1242 Осаге үндісінің өліміне себеп болды. Алайда, Азамат соғысына дейінгі ондаған жылдар бойына американдық партиялық жүйеге Вигтер мен Демократтар басып отырды. Бірақ Виг партиясының ішкі бөліністерінің көбеюі оны 1850 жылдары жат одақтастардың партиясына айналдырды. Құлшылыққа қарсы күшейіп келе жатқан қанат дәстүрлі және құлдықты жақтаған оңтүстік қанатымен қақтығысты. Бұл бөліністер 1852 жылғы сайлауда, Виг үміткері Винфилд Скотты Франклин Пирс жеңген кезде, шешіміне келді. Бұрынғы Виг президенті Закари Тейлорды қолдаған оңтүстік Вигтер Тейлордың қолына түсіп, басқа Вигті қолдауға дайын болмады. Тейлор құл иесі болғанына қарамастан, бұл мәселеде бейтараптық сақтағанына қарамастан, құлдыққа қарсы екенін көрсетті. Оңтүстік Вигтердің қолдауын жоғалтып, Солтүстіктегі дауыстарды еркін топырақ партиясына жоғалтқаннан кейін Вигтердің тағдыры шешілді. Олар енді президенттік сайлауға қатыспады. Канзас-Небраска заңы Вигтердің табынына соңғы шеге болды. Бұл сонымен қатар Республикалық партияның басталуына себеп болды, ол Вигтер мен еркін топырақ жақтастарын (Фремонт сияқты солтүстік демократтармен бірге) Виг партиясы толтыра алмаған құлдыққа қарсы бос орынды толтыру үшін қабылдады. Заңдағы өзгерістер құлдық иесі оңтүстік тарапынан агрессивті, экспансионистік маневр ретінде қарастырылды. Заңға қарсылар ынталандырылып, жаңа партия құруға кірісті. Партия Закария Чандлер сияқты құлдыққа қарсы саналы Вигтер мен Салмон П. Чейс сияқты еркін топырақ жақтастарының коалициясы ретінде басталды. "Республикалық" атауы жаңа құлдыққа қарсы партия үшін ұсынылған алғашқы жергілікті жиын 1854 жылдың 20 наурызында Висконсин штатының Рипон қаласындағы мектепте өтті. Республикалық атауымен платформа құрып, үміткерлерді ұсынған алғашқы штатық съезд 1854 жылдың 6 шілдесінде Мичиган штатының Джексон қаласының жанында өтті. Съезде партия жаңа аумақтарға құлдықтың таралуына қарсы болды және штатық үміткерлер тізімін таңдады. Орта Батыс штаттық Республикалық партия тізімдерін құруда жетекшілік етті; Сент-Луис пен еркін штаттарға жақын аудандардан басқа, оңтүстік штаттарда партияны ұйымдастыруға тырысқандар болған жоқ. Осылай туды Республикалық партия — шекарадағы "еркін топырақ" мәселесін насихаттап, алты жылдан кейін Ақ үйді бағындырды.
The American party system had been dominated by Whigs and Democrats for decades leading up to the Civil War. But the Whig party's increasing internal divisions had made it a party of strange bedfellows by the 1850s. An ascendant anti slavery wing clashed with a traditionalist and increasingly pro slavery southern wing. These divisions came to a head in the 1852 election, where Whig candidate Winfield Scott was trounced by Franklin Pierce. Southern Whigs, who had supported the prior Whig president Zachary Taylor, had been burned by Taylor and were unwilling to support another Whig. Taylor, who despite being a slave owner, had proved notably anti slave despite campaigning neutrally on the issue. With the loss of Southern Whig support and the loss of votes in the North to the Free Soil Party, Whigs seemed doomed. So they were, as they would never again contest a presidential election. The Kansas–Nebraska Act was the final nail in the Whig coffin. It was also the spark that began the Republican Party, which would take in both Whigs and Free Soilers (as well as sympathetic northern Democrats like Frémont) to fill the anti slavery void that the Whig Party had never seemed willing to fill. The changes in the act were viewed by anti slavery Northerners as an aggressive, expansionist maneuver by the slave owning South. Opponents of the Act were intensely motivated and began forming a new party. The party began as a coalition of anti slavery Conscience Whigs such as Zachariah Chandler and Free Soilers such as Salmon P. Chase. The first anti Nebraska local meeting where "Republican" was suggested as a name for a new anti slavery party was held in a Ripon, Wisconsin schoolhouse on March 20, 1854. The first statewide convention that formed a platform and nominated candidates under the Republican name was held near Jackson, Michigan, on July 6, 1854. At that convention, the party opposed the expansion of slavery into new territories and selected a statewide slate of candidates. The Midwest took the lead in forming state Republican Party tickets; apart from St. Louis and a few areas adjacent to free states, there were no efforts to organize the Party in the southern states. So was born the Republican Party—campaigning on the popular, emotional issue of "free soil" in the frontier—which would capture the White House just six years later.
Кейінгі дамуы
Канзас-Небраска заңдары елді екіге бөлді және оны азамат соғысына бастады. 1854 жылғы аралық сайлаулардағы конгресс демократтары ауыр жеңіліске ұшырады, себебі сайлаушылар демократтарға және Канзас-Небраска заңына қарсы жаңа партиялардың кең спектріне қолдау көрсетті. Пирс жаңа Республикалық партияны оңтүстікке қарсы және құлдыққа қарсы көзқарасы үшін сынады. Солтүстік тұрғындары үшін президенттің оңтүстікке бейімділігі жағдайды жақсартпады, тіпті аболиционистердің наразылығын күшейтті. Көп жағдайда Канзас-Небраска заңының танымалдығына байланысты Пирс 1856 жылғы Демократиялық ұлттық конвентте Джеймс Бьюкененге қарсы қайта сайлану мүмкіндігінен айырылды. Пирс қайта сайлануға белсенді түрде тырысқан, бірақ екінші мерзімге партиясының ұсынуын алмаған жалғыз сайланған президент болып қала береді. Республикашылдар 1856 жылғы президенттік сайлауда Джон С. Фремонтты ұсынды және «Қанды Канзас» және Канзас-Небраска заңының танымалдығын пайдаланды. Бьюкенен сайлауда жеңіске жетті, бірақ Фремонт еркін штаттардың көп бөлігінен қолдау алды. Бьюкененнің қызметке кірісуінен екі күн өткен соң, Бас судья Роджер Тэни Дред Скотт ісі бойынша шешім шығарды, онда Конгресс территорияларда құлдықты шектеуге конституциялық құқығы жоқ екені жарияланды. Дуглас халық егемендігі доктринасын қолдауын жалғастырды, бірақ Бьюкенен демократтардың Дред Скотт шешімін құрметтеуін және территориялардағы құлдыққа федералдық араласуды жоққа шығаруын талап етті. Канзастағы партизандық соғыс Бьюкененнің президенттік мерзімінде және 1860 жылдарға дейін жалғасты. Бьюкенен Канзасты құлдыққа жақтас Лекомптон конституциясы бойынша штат ретінде қабылдауға тырысты, бірақ Канзас сайлаушылары 1858 жылдың тамызында өткен референдумда осы конституцияны қабылдаудан бас тартты. 1859 жылғы Канзас конституциялық конвентіне сайлауда құлдыққа қарсы делегаттар көпшілік дауыс алды, ал Канзас президент Бьюкененнің қызметінің соңғы айларында құлдыққа қарсы Вайандот конституциясы бойынша еркін штат ретінде қабылданды.