Кіріспе
Неббиоло – итальяндық қызыл шараптың сұрыпты түрі, негізінен туған Пьемонт аймағымен байланысты. Онда Barolo, Barbaresco, Gattinara, Ghemme және Roero DOCG шараптары, сондай-ақ көптеген DOC шараптары жасалады. «Неббиоло» атауының итальян тіліндегі «nebbia» немесе Пьемонт тіліндегі «nebia» сөздерінен шыққандығы айтылады, олардың мағынасы – «тұман». Жүзімнің жиналу кезінде, әдетте қазан айының соңында, Неббиоло өсірілетін Ланге аймағында тығыз тұман пайда болады. Басқа түсіндірмелерге сәйкес, атау піскен жидектердің үстінде пайда болатын тұманға ұқсас көгілдір қабықтан немесе итальян тіліндегі «nobile» – «асыл» деген сөзден шыққан болуы мүмкін. Неббиолодан жасалған қызыл шараптар ашық түсті болып келеді және жас кезінде жоғары танинділікке ие, олардың иісінде шайыр мен раушан гүлдері сезіледі. Ескірген сайын шараптың шеттері кірпіш-қызғылт түске ие болады және одан әрі боялған биіктер, шайыр, жабайы шөптер, шие, растопқа, құрғақ темекі және жалбыз сияқты хош иістер мен дәмдер ашылады. Неббиоло шараптарының таниндерін басқа сипаттамалармен үйлестіру үшін көп жылдық пісу қажет болуы мүмкін.
Nebbiolo (,/n//ɛ//b//i/'/oʊ//l//oʊ/, nebˈbjɔːlo; ) is an Italian red wine grape variety predominantly associated with its native Piedmont region, where it makes the Denominazione di Origine Controllata e Garantita (DOCG) wines of Barolo, Barbaresco, Gattinara, Ghemme, and Roero, together with numerous DOC wines. Nebbiolo is thought to derive its name from the Italian nebbia or Piedmontese nebia, meaning "fog". During harvest, which generally takes place late in October, a deep, intense fog sets into the Langhe region where many Nebbiolo vineyards are located. Alternative explanations refer to the fog like glaucous veil that forms over the berries as they reach maturity, or that perhaps the name is derived instead from the Italian word nobile, meaning noble. Nebbiolo produces lightly colored red wines which can be highly tannic in youth with scents of tar and roses. As they age, the wines take on a characteristic brick orange hue at the rim of the glass and mature to reveal other aromas and flavours such as violets, tar, wild herbs, cherries, raspberries, truffles, tobacco, and prunes. Nebbiolo wines can require years of ageing to balance the tannins with other characteristics.
Тарих
Ампелографтар Неббиоло Пьемонт аймағының тумасы екенін айтады, бірақ ДНК деректерінің кейбірі оның солтүстік Ломбардияның Вальтеллина аймағында, шығысқа қарай пайда болғанын көрсетеді. Біздің заманымыздың 1-ші ғасырында Плиний Ескірген қазіргі Бароло DOCG аймағының солтүстік-батысында орналасқан Полентия аймағында өндірілген шараптың ерекше сапасын атап өткен. Плиний Pollenzo шараптары үшін жауапты жүзімді нақты атамаса да, оның шарап сипаттамасы кейінірек Неббиолодан жасалған шараптардың сипаттамаларымен ұқсас келеді, бұл Пьемонт аймағында Неббиолодан жасалған шараптың ең алғашқы тіркелмесі болуы мүмкін. Неббиоло туралы алғашқы нақты айтылған дерек 1268 жылға дейін барады, онда "нибиол" деп аталатын шарап Туринге жақын Риволиде өсетіні сипатталған. 1303 жылы Роэро ауданындағы өндірушінің "небиоло" (sic) атты шарапқа толы баррелі болғаны туралы мәлімет келтірілген. 1304 жылғы "Liber Ruralium Commodorum" трактатында итальяндық заңгер Пьетро Кресценци "нубиоладан" жасалған шараптың сапасының жоғары екенін айтқан. 15-ғасырда Ла-Мора аймағындағы (қазіргі Бароло аймағы) ережелер Неббиоло жүзім бұтасына берілген құрметті көрсеткен. Осы заңдарға сәйкес, Неббиоло жүзім бұтасын кесіп тастағандарға ауыр айыппұл салынып, оң қолы кесілуі немесе қайталап жасағандар үшін өлім жазасы қарастырылған. Бұл зерттеулер Неббиоло мен бірнеше итальяндық жүзімдер арасындағы ата-тектік байланысты көрсетеді, олардың ішінде Фрейза, Буббиераско, Неббиоло Розе және Пьемонт аймағындағы Весполина, сондай-ақ Ломбардия жүзімдері Неграра және Россола нера бар.
Жүзім шаруашылығы
Пьемонттың басқа жүзім сорттарының жылдық өсу циклымен салыстырғанда, Неббиоло бүршік жару кезеңінде алғашқы сорттардың бірі және пісу кезеңінде соңғы сорттардың бірі болып есептеледі, орақ қазан айының ортасынан соңына дейін жиналады. Кейбір жылдары өндірушілер Барбера мен Дольчетто егістерін Неббиоло жинақталғанға дейін жинап, ашыту процесін аяқтай алады. Лампия штаммы әртүрлі топырақ түрлеріне ең жақсы бейімделеді. Неббиолоның тегіндегі туыстық ішкі көбею салдарынан, жүзім вирустарға шақырғыш келеді. Лампия генотипінің вирустық жұқтыруы бастапқыда Мишет фенотипіне әкелді (дегенмен, қазір өсірілетін Мишет клондары вирустан таза). Мишет әртүрлі топырақ түрлеріне Лампиядай оңай бейімделмесе де, оның кішкентай шоғырлары мен төменгі өнімділігі жоғары концентрацияланған шараптарға мүмкіндік береді. Бүгінде Бароло мен Барбареско DOCG ережелері шараптың 100% Неббиоло сортынан жасалуын талап етеді. 1998 жылы Барбареско аймағының өндірушілері шарапқа басқа жүзім сорттарының 10-15% қосу туралы ұсыныс жасады, бірақ итальяндық шарап сыншыларының жағымсыз пікірлері осы жоспардың қабылдануына кедері келтірді. Оз Кларк сияқты сыншылардың пікірінше, кейбір өндірушілер Барло шараптарының түсі мен хош иісін күшейту үшін Барбера, тіпті Сира және Каберне Совиньон қолдануы мүмкін, бірақ мұның нақты дәлелі жоқ. Неббиолодан жасалған шараптың жоғары беделіне қарамастан, Пьемонтта ең көп өсірілетін жүзім ол емес. 2010 жылы Неббиолодан жасалған шарап Пьемонттың жалпы өндірісінің 3%-дан сәл астам бөлігін құрады. Ал Барбера егістері осы аймақта 15 есе көп. Пьемонттан тыс жерлерде ол Вал-д'Аоста аймағының Доназ және Валтеллина, сондай-ақ Ломбардиядағы Франсиакорта сияқты көршілес аймақтарда кездеседі. Венетода кейбір өндірушілер шарап жасау үшін шамалы мөлшерде Неббиоло қолданады. Италиядан тыс жерлерде АҚШ-тағы өндірушілер Калифорния, Вашингтон, Орегон және тіпті Вирджинияда егістіктерді тәжірибелік түрде отырғызуда. Мексиканың Баха-Калифорния штатының солтүстік аймағында Неббиоло сортының өндірісіне қолдау көрсетіледі. Аргентинада Сан-Хуан провинциясында және Австралияның Виктория штатындағы Кинг-Вэлли аймағындағы өндірушілер Неббиоло егістерінде белгілі бір табысқа жетті. Нормальді бөтелкелер үшін еменде 3 жыл және жалпы ескіру мерзімі, резерв үшін 62 ай. Екі аймақ үшін де алкогольдің ең төменгі деңгейі сәл өзгеше: Барбареско үшін кемінде 12,5%, ал Бароло үшін 13%.
Австралия
Австралияда шарап жасаушылар Неббиолодан бастапқыда көп табыс таппады, себебі алғашқы егістердің көп бөлігі ішкі аймақтарда орналасқан еді, олар жүзім үшін тым ыстық және құрғақ болып шықты. Салқын климат аймақтарын зерттеу нәтижесінде Викторияның Кинг аңғары мен салқын Аделаида тауларының шеткі климатынан жақсы үлгілер пайда болды. Тағы да зерттеулер көрсетті, Морнингтон түбегі мен Маргарет өзені аймақтарындағы жауын-шашын мөлшері, салыстырмалы ылғалдылық және күн сәулесінің ұзақтығы Пьемонттың Ланге аймағымен ұқсас. Бендиго, Клэр аңғары және Маджиде де Неббиолоның әлеуеті зерттелуде. Австралиялық стильдегі шараптар өте жеңіл, тіпті мөлдірден бастап, қараңғы, бай шараптарға дейін болуы мүмкін. Неббиоло көп жылдар бойы Австралияның бірқатар жауапкершілікті өсірушілері мен өндірушілерін қызықтырды және олар осы жүзімнің өте жақсы үлгілерін жасады. Көп жағдайда, Австралияда бұл сорт жақсы өсетін аймақтар күз және қыс айларында ішкі және биік жерлерде жиі кездесетін тұманды аймақтар болып табылады.
Басқа өңірлер
Мексиканың Энсенада қаласында өндірушілер (Л. А. Сетто) АҚШ шекарасына жақын Баха-Калифорнияда Неббиоло өсімдігін сынақтан өткізіп жатыр, нәтижелері үміттендіріп тұр. Төмен өнім беретін өсімдіктерден жасалған 100% Неббиоло шараптары өте жақсы түс пен сапаға ие, мысалы, Arcilla шарабы сияқты. Оңтүстік Америкада Чилидегі алғашқы тәжірибелер жоғары қышқылдыққа және нашар түске ие шараптар берді, шарапшылар өз климатына ең қолайлы клондарды іздеп жатыр. Аргентиналық Неббиолоның дамуы тым жоғары өнімділікпен шектелген. Еуропада Австрияның Миттельбургенланд аймағында да Неббиоло егілген.
Шараптар
Неббиолодан жасалған шараптардың айрықша ерекшелігі – жоғары қышқылдық және таниннің көп мөлшері. Көптеген мысалдар ұзақ сақтауға арналған шараптар, ал ең жоғары сапалы жылдардағы шараптар көптеген шарап ішушілерге ұнайтын дәміне жетуі және бөтелкеде 30 жылдан астам уақыт бойы жетіліп, жақсаруы үшін кем дегенде он жыл немесе одан да көп уақытқа ие болуы керек. Неббиоло ескірген сайын, оның букеті күрделене түседі және ең көп кездесетін екі нотасы – дегьран мен раушан гүлдің хош иісі болып табылады. Неббиолоға тән басқа да хош иістерге кептірілген жемістер, слива, былғары, құрғақ мұнай, шөптесін, дәмдеуіштер, сондай-ақ кептірілген және жаңа шөптер жатады. Бароло мен Барбареско көбінесе ауыррақ болып, ұзақ сақтауды қажет етеді, бірақ модернистік стильде жасалған шараптар жас кезінде де ішуге қолайлы бола бастады. Карема, Ланге және Гаттинарадан шыққан жеңіл шараптар бірнеше жылдың ішінде ішуге дайын болады. Калифорния мен Австралиядағы Неббиоло шараптары өндірушіге және жүзімдіктің сапасына байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Вал-д'Аоста аймағында және Карема төңірегінде Пикутенер деп, ал Валтеллина аймағында Чиавеннаска деп аталады.