Кіріспе

Британ армиясының генерал-майоры (1720–1806)

Джеймс Грант, Баллиндалохтың 4-ші графы (1720–1806) – американдық Тәуелсіздік соғысы кезінде генерал-майор дәрежесінде қызмет еткен британдық армия офицері. Ол 1763 жылдан 1771 жылға дейін Шығыс Флориданың губернаторы болды, ал 1773 жылдан 1802 жылға дейін Халықтар палатасында депутат болды.

Ерте мансап

Грант Шотландияның солтүстік-шығысындағы Банффширдегі Баллиндалоч отбасылық есімінде дүниеге келді. Ол 1744 жылғы 24 қазанда Корольдік шотланд полкінде капитандық шенін сатып алып, әскери мансабын бастады. Полк Еуропаға жіберілді және Грант Австрия мұрагерлік соғысы кезінде Фонтеной шайқасында олармен бірге шайқасты.

Француздар мен үндістер соғысы

1757 жылы Грант британдық Он үш колониядағы француз және үнді соғысында соғысқан 77-ші жаяу полкінің (Монтгомеридің жоғарғы таулы жауынгерлері) майоры болды. 1758 жылы ол полктің бір бөлігін генерал Джон Форбс басқарған экспедицияға жетекшілік етті. Осы экспедицияда ол Америка Тәуелсіздік соғысында маңызды рөл атқаратын Джордж Вашингтон, Фрэнсис Марион және Хью Мерсер сияқты адамдармен танысты. Сондай-ақ ол отаршылдық немесе жасақ әскерлеріне деген жек көру сезімін қалыптастырды, ол оның кейінгі көзқарастарына әсер етті. Қыркүйек айында Грантқа Форт-Дюкендегі (болашақтағы Питтсбург) француз күштерін анықтау үшін шамамен 800 адамнан тұратын алдыңғы қатарлы топты басқару міндеті жүктелді. Бұл күш көбінесе жасақтан құралған, бірақ ол колониялық әскерлерге құрмет көрсетпегендіктен, тұрақты әскерден бірнеше офицерді алып жүрді. Ол француздардың шабуылын күтіп, оларды күтпеген жерден шабуылдап, жеңіске жетемін деп ойлап, күшін бөлуге шешім берді. Оның далалық тәжірибесі болмағандықтан, 1758 жылдың 14 қыркүйегінде үндістер мен француздардың шабуылына ұшырады. Осы шайқаста, Форт-Дюкен шайқасында, британдық күш 342 адамды өлтіп, жаралап немесе тұтқынға алып, кері шегінді. Тұтқындардың арасында майор Грант пен оның 18 серігі болды. Ол көп ұзамай босатылып, жеңілісін отаршылдық жасақтың бұйрықтарды орындамауына байланыстыруға тырысты. 1761 жылы Грант ағылшын-черки соғысы кезінде чероки тайпасына қарсы экспедицияға басшылық етті. Тикондерога фортында қысқа уақыт болғаннан кейін, оның полкі Жеті жылдық соғыстың Кариб аймағына ауыстырылды. Олар Кубадағы Гавана қаласын қоршауға қатысты, қала испандықтар бақылауында болды, нәтижесінде қала британдықтарға берілді. Соғыс аяқталғаннан кейін, 1763 жылы полк Америкада таратылды.

Флориданың губернаторы

Париж келісімінің нәтижесінде Ұлыбритания Флориданы испандықтардан иеленді. Олар оны екі колонияға бөлді және 1764 жылы Джеймс Грант Шығыс Флориданың губернаторы болып тағайындалды. Ол Шығыс Флориданың астанасы Сент-Огастинге көшіп, Губернатор үйінде тұра бастады. Грант Форт Пиколата шарты арқылы американдық үндістер мен Флорида отаршылдары арасындағы бейбіт қарым-қатынасты сақтауға, сондай-ақ болашақ иммигранттарды өз колониясына тартуға тырысты. 1759–1761 жылдардағы Англо-Чероки соғысы кезінде Грант Оңтүстік-Шығыс үндістерінің сыйлық алмасу және өзара жақсылық жасау жүйелерімен танысқан болатын, осы жүйелерді Флоридада қолдануға ұмтылды. Грант Флорида мен Джорджия арасындағы шекараны да белгіледі. Гранттың кәсіптерінің нәтижесінде пайда болды, бірақ көптеген әрекеттер сәтсіз аяқталды. Ол жаңа егіс шаруашылығын дамытуға ынталандырып, мақта, индиго, ағаш және кошениль тауарларын саудаға шығарды. Ол жеке өзі бірнеше плантацияларды иелігіне алып, дамытты. 1771 жылы ауруға шалдыққандықтан Шотландияға қайта оралуға мәжбүр болды. Гранттың орнына ағылшын саудагері және плантатор Фрэнсис Леветтің жекжаттысы генерал Патрик Тонин губернатор болып тағайындалды. Грант өзінің бақылаушысы Александр Скиннерді құлдары мен Грант вилласы плантациясын басқаруға қалдырды, ол Сент-Огастиннен солтүстікке қарай жеті шақырым жерде орналасқан. Скиннер 1771 жылдың сәуірінен 1779 жылдың наурыз айында қайтыс болғанға дейін плантациядағы жағдай туралы Грантке көптеген хаттар жіберді. Скиннер қайтыс болғаннан кейін Грант Шығыс Флорида колониясының хатшысы доктор Дэвид Йейтсті өзінің плантацияларын басқару үшін агент етіп тағайындады. Скиннердің хаттары сияқты, Йейтстің Грантке жазған хаттары да Флорида тарихшыларының қызығушылығын тудырды. Йейтс ұлына Грант Дэвид Йейтс деген есім қойды. Грант Д. Йейтс (1773–1836) белгілі ағылшын дәрігері, жазушы және Бедфорд қаласының мэрі болды. Шотландияға оралған Грант 1773 жылы Тайн-Бургс округінен парламент депутаты болып сайланды.

Американың Тәуелсіздік соғысы

1775 жылдың жазында Грант полковник шенімен қайтадан қызметке кірісті. Оған Солтүстік Америкаға оралуға бұйрық берілді. Ол 30 шілдеде Бостон, Массачусетс қаласына келді. Бункер-Хилл шайқасынан кейін ол генерал Гейджге британдық әскерлерді Нью-Йорк қаласына көшіруді ұсынды, осылайша олар маневр жасауға кеңірек мүмкіндік алады. Оның кеңесіне сол кезде назар аударылмады. Грант желтоқсан айына дейін артық сандар тізімінде болды, содан кейін 55-ші жаяу полкінің полковнигі және командирі болып тағайындалды. Ол 1791 жылға дейін бұл қызметте болды. Бостонды ұстап тұру мүмкін емес деген оның болжамы келесі көктемде расталды. 17 наурыз 1776 жылы ол британдық әскерлердің Галифаксқа (Жаңа Шотландия) жалпы түрде шегінуіне қатысты. 1776 жылдың жазында генерал Уильям Хоу Гейджті командир ретінде алмастырды және Гранттың Нью-Йоркті қорғау туралы кеңесін қабылдады. Грант генерал-майор шеніне уақытша жол берілді және Хоудың әрекеттерінде бірнеше маңызды рөлдер атқарды. Америкалықтар үшін сәттілікке қарай, Хоу Гранттан кеңес алудан бас тартты, ол Бостон, Массачусетс штатындағы Марблхед, Нью-Йорк және Филадельфияны өртеп жіберуді ұсынған еді.

Нью-Йорк үшін шайқас

Британдықтар Нью-Йорк науқанында маңызды порты бар қаланы бақылауға тырысқанда Грант Хоудың басты жоспарлаушысы болды. Ол екі жоспар жасады, олардың әрқайсысы аумақты бақылауға алу және Континенттік армияға ауыр немесе өлімді соққы беру мақсатында болды. Бұл Бруклин шайқасына және Уайт-Плейнс шайқасына әкелді. Екі шайқаста да, жалпы науқан сияқты, британдықтар жеңіске жетті, бірақ генерал Вашингтон әскерлеріне өлім жазасынан құтылуға әрқашан үміткер болды. 26 және 27 тамыздағы Лонг-Айленд шайқасында генерал-майор Грант сол қанатқа түскен дивизияны басқарды. Оның міндеті – американдық оң жақпен шайқасып, Хоудың негізгі күштерімен жасаған қанаттық маневрінен назарды аудару болды. Оның әскерлерінің алдыңғы жасағы американдықтарды «Қызыл Арыстан» тавернасында кездестірді, бұл шайқастың алғашқы қақтығысы болды. Грант өзінің міндетін орындап, генерал Уильям Александрдың дивизиясын күшпен жеңді. Оқиғадан кейін Грант кейбір адамдар тарапынан осы күштердің көп бөлігінің қашуына рұқсат бергені үшін теріс сынға ұшырады. Оның 10 полкінде 7 мыңға жуық сарбазы болды, олар Александрдың 1600 континенталдық әскеріне қарсы тұрды, бірақ әскер санынан басқа да факторлар болды. Біріншіден, Грант британдық жоспарға сәйкес алға жылжуын тоқтатты, Хоудың американдықтардың артқы жағына шабуыл жасауын күтті, американдықтар Бруклин биіктіктерінде бекініп алғанда оларға шабуыл жасаудың орнына. Екіншіден, оның оқ-дәрісі азайып барады. Кемелер мен логистикалық қолдау оң жақтағы гессендік бөлімшелерді және Бруклиндегі Грейвсендке түсуге дайын тұрған негізгі күшті тасымалдаумен және жабдықтаумен айналысты. Грант батальонын тездетіп Уайт-Плейнс шайқасына жеткізді, бірақ ол кешігіп келді. 1777 жылы Грант Брэндивайн сағасы шайқасының жоспарын жасады.

Филадельфия мен Батыс Үнді

Грант 1778 жылғы 20 мамырда Баррен-Хилл шайқасында Гилберт дю Мотье, Лафайет маркізін тұтқындауға қол жеткізбеді. Лафайет 2200 әскерімен және бес зеңбірекпен Скуилкиль өзені бойындағы бекіністі ұстап тұрды. Оның алдыңғы қатарында 150 жеңіл жаяу әскері және 50 Онейда үндісі Ален Маклейн басшылығында, ал сол жағында Джеймс Поттер мен 600 Пенсильвания ополченеші орналасқан. Оның жасағының көп бөлігін Энох Пур басқаратын тәжірибелі бригада құрады. Сэр Уильям Хоу Грантты 6000 әскерімен және 15 зеңбірекпен Лафайеттің күштерін айналып өтуге, артынан шабуылдауға жіберді, ал өзі 4000 сарбазымен алдыңғы жақтан шабуыл жасады. Чарльз Грейге 2000 британдық және гессен гранадерлерімен американдықтардың сол қанатын шабуылдауға бұйрық берілді. Маневр Грант колоннасының алдында Поттердің жасағының шашырауымен сәтті басталды. Бірақ Грейдің екі сарбазын тұтқындау Лафайеттің қауіптен хабардар етті. Сосын Грант әскерін Грейдің пайда болуын күту үшін тоқтатты, бұл американдықтарға Матсон Фордына қарай жылжуға мүмкіндік берді. Грант соңынан алға жылжығанда, Лафайет Пурдың әскерінен бір бөлігін алдап алға жіберді. Грант алданып, екінші рет жылжуын тоқтатты. Ол не болып жатқанын түсінген кезде, американдықтардың көп бөлігі британдықтар білмейтін жолмен оның қолынан қашып кетті. Грант әскерін қуып жетуге жіберді, бірақ олар қате бағытты таңдады және Лафайеттің соңғы сарбаздары Матсон Фордынан өтіп бара жатқанын көруге ғана үлкерді. Соңында Грантты Батыс Индияға жіберді. 1778 жылғы 27 қазанда ол француздық Вест-Индия аралы Сент-Люсияны басып алу үшін сәтті экспедициялық күшке басшылық етті. 28 желтоқсанда Ла-Виж шайқасында француз гарнизоны капитуляциялады. 1779 жылғы 1 сәуірде Лорд Жермен Грантқа Батыс Индияда шағын гарнизондар құруды тапсырды. Грант Герменнің бұйрығына бағынбай, оны орындаудан бас тартты. 8 және 17 шілдедегі хаттарында ол Америка Мемлекеттік хатшысына теңіздегі басымдықтың маңызды екенін және әрбір аралдағы кішкентай жасақтардың тиімсіз екенін атап көрсетті. Оның орнына ол Батыс Индиядағы гарнизондарды маңызды теңіз базаларын қорғауға орналастырды. Ол Сент-Китсте 15-ші, 28-ші және 55-ші жаяу әскер полктерін және 1500 зеңбірекшіні орналастырды. 27-ші, 35-ші және 49-шы жаяу әскер полктері мен 1600 зеңбірекші Сент-Люсияны қорғады. Ал Антигуадағы корольдік кемежай 40-шы және 60-шы жаяу әскер полктерінің 800 сарбазымен қоршалды. Грант сондай-ақ флотты 925 сарбазбен нығайтты. Ол 1779 жылғы 1 тамызда Англияға қайтты, бірақ оның жасағандары соғыстың соңғы жылдарында Кариб бассейніндегі британдық жеңістерге негіз болды.

Кейінгі мансап

1780 жылы парламент сайлауында жеңіліске ұшырады. 1782 жылы генерал-лейтенант қызметіне тағайындалды. 1787 жылы ол парламентке қайта сайланды, бұл жолы Сазерленд округінен. Ол 1802 жылға дейін осы мандатты сақтап тұрды.