Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
АҚШ-тың көптеген президенттік праймериз күні
Day with many US presidential primary elections
Супер сейсенбі – ақпан немесе наурыз айларында АҚШ-тың көптеген штаттарында президенттік праймериз бен кокус өткізілетін күн. Супер сейсенбіде президенттік номинациялық съездерге барлық делегаттардың шамамен үштен бір бөлігін жеңіп алуға болады, бұл көрсеткіш кез келген басқа күннен артық. Сондықтан да, Супер сейсенбідегі нәтижелер әрбір саяси партияның президенттікке үміткері кім болатынын анықтау үшін маңызды көрсеткіш болып табылады. Супер сейсенбіде праймериз өткізетін штаттар жылдан жылға өзгереді, себебі әр штат өз сайлау күнін дербес анықтайды. Сейсенбі күні АҚШ-та сайлаулардың дәстүрлі күні саналады. "Супер сейсенбі" термині кем дегенде 1976 жылдан бері президенттік праймериздерге қатысты қолданылып келеді. Бұл журналистер мен саяси сарапшылар қолдайтын ресми емес атау.
Super Tuesday is the United States presidential primary election day in February or March when the greatest number of U. S. states hold primary elections and caucuses. Approximately one third of all delegates to the presidential nominating conventions can be won on Super Tuesday, more than on any other day. The results on Super Tuesday are therefore a strong indicator of the likely eventual presidential nominee of each political party. The particular states holding primaries on Super Tuesday have varied from year to year because each state selects its election day separate from one another. Tuesday is the traditional day for elections in the United States. The phrase Super Tuesday has been used to refer to presidential primary elections since at least 1976. It is an unofficial term used by journalists and political pundits.
Өмірбаян
АҚШ саясаты екі ірі саяси партия – Демократиялық партия мен Республикалық партияның басымдығымен сипатталады. Бұл партиялар штаттардан келген делегаттар қатысатын ұсыну конвенцияларында президенттік кандидаттарды іріктеп алады. Әр штаттың заңнамасы әр партияның делегаттарын бастапқы сайлау немесе партия ішіндегі жиын арқылы қалай сайлайтынын және бұл жарыстарды қай күні өткізетінін анықтайды. Штат үкіметтері немесе партия ұйымдары өз штаттарының бастапқы сайлауы немесе жиыны үшін қалаған күнді өздері таңдайды. 1968 жылы Чикагода өткен Демократиялық ұлттық конвенциядағы хаостан кейін қазіргі президенттік бастапқы сайлау жүйесі кеңінен қолданыла бастады, содан бері штаттар кандидаттарды іріктеу процесіне өздерінің ықпалын арттыруға тырысып келеді. Олардың бір тактикасы – кандидаттарды белгілі бір аймақта көбірек уақыт өткізуге ынталандыру үшін географиялық топтар құру. «Супер сейсенбі» күнінің құрылуының бір себебі – қазіргі бастапқы сайлау жүйесіне қатысты сын мен реформа ұсыныстары. Көптеген ұсыныстарда Ұлттық бастапқы сайлау немесе аймақтық бастапқы сайлау жүйесін құру туралы айтылады, мысалы, 1999 жылы Мемлекеттік хатшылардың ұлттық қауымдастығы қабылдаған Айналмалы аймақтық бастапқы сайлау жүйесі және тағы да басқа ұсыныстар бар.
United States politics are dominated by two major political parties, the Democratic Party and Republican Party, which choose their presidential candidates in nominating conventions attended by delegates from states. State law determines how each party's delegates are chosen in each state by either a primary election or a caucus and on what date those contests are held. State governments or state party organizations choose the date they want for their states' primary or caucus. With the broadened use of the modern presidential primary system, following the chaotic 1968 Democratic National Convention in Chicago, states have tried to increase their influence in the nomination process. One tactic has been to create geographic blocs to encourage candidates to spend time in a region. One motivation for the creation of Super Tuesday has been criticism and reform proposals of the current primary system, many of which argue for creating a National Primary or a regional primary, such as the Rotating Regional Primary System adopted by the National Association of Secretaries of State in 1999, among other proposals.
1984: Супер сейсенбі басталды
1984 жылғы алғашқы сайлау маусымында үш "Супер сейсенбі" болды. "Супер сейсенбі III" күні бес штаттың делегаттары бойынша шешім қабылданды: Оңтүстік Дакота, Нью-Мексико, Батыс Вирджиния, Калифорния және Нью-Джерси. Делегаттарды іріктеудің пропорционалдық қағидасы бойынша Уолтер Мондейл сол күні 1984 жылғы Демократиялық ұлттық конвенцияда кандидаттыққа ие болу үшін жеткілікті делегаттарды жинауы мүмкін еді, қай штаттарда жеңіске жеткенінің маңызы жоқ. Гари Харт бұрын Мондейлді қолдаған, бірақ міндеттеме бермеген суперделегаттар, егер ол "Супер сейсенбі III" алғашқы сайлауында жеңіске жетсе, оның жағына бұратынын айтты. Харт Нью-Джерсиді кемсітіп, қателік жасады. Калифорнияда сайлауалды науқан жүргізіп жатқанда, ол "нашар жаңалық" ретінде әйелі Лимен бірге науқан жүргізе алмағанын, ал "жақсы жаңалық" ретінде оның Калифорнияда, ал өзінің Нью-Джерсиде науқан жүргізгенін атап өтті. Әйелі "мен коала аюын ұстадым" десе, Харт: "Мен не ұстағанымды айтпаймын: улы қалдықтар полигонынан алынған сынамалар" деп жауап берді.
The 1984 primary season had three "Super Tuesdays". Decided on "Super Tuesday III" were delegates from five states: South Dakota, New Mexico, West Virginia, California and New Jersey. The proportional nature of delegate selection meant that Walter Mondale was likely to obtain enough delegates on that day to win the nomination at the 1984 Democratic National Convention, no matter who actually won the states contested. Gary Hart maintained that unpledged superdelegates that had previously announced support for Mondale would shift to his side if he swept the Super Tuesday III primary. Hart committed a faux pas, insulting New Jersey shortly before the primary day. Campaigning in California, he remarked that while the "bad news" was that he and his wife Lee had to campaign separately, "[t]he good news for her is that she campaigns in California while I campaign in New Jersey." When his wife interjected that she "got to hold a koala bear", Hart replied that "I won't tell you what I got to hold: samples from a toxic waste dump."
1996 жыл
1996 жылы «Супер сейсенбі» наурыздың 12-сі күні болды. Боб Доул 1996 жылғы республикалық президенттік номинациясын алу жолында «Супер сейсенбіде» сәтті өнер көрсетті. Алғашқы сайлауда қолданыстағы президент Клинтон 1996 жылғы Демократиялық партияның барлық делегаттарын жеңіп алды.
In 1996, Super Tuesday was on March 12. Bob Dole swept Super Tuesday en route to his bid for the 1996 Republican presidential nomination. Clinton, the incumbent president, secured all the delegates in the 1996 Democratic primaries.
2000 жыл
2000 жылы Супер сейсенбі 7 наурызда болды. Супер сейсенбіде он алты штат алдын ала сайлау өткізді, сол кезге дейін АҚШ тарихындағы ең ірі президенттік алдын ала сайлау күні болды. Номинацияны қамтамасыз ету үшін қажетті демократтардың делегаттарының шамамен 81% және республикашылдардың делегаттарының 18% дауырына бәсеке болды. Демократ Аль Гор және республикашыл Джордж Буш Супер сейсенбіде жеңіске жетіп, өз партияларының президенттік номинациясын жеңіп алды. 2000 жылғы республикалық алдын ала сайлау Джордж Буш Джон Маккейн Супер сейсенбіде жеңілген штаттар саны 9 4
In 2000, Super Tuesday was on March 7. Sixteen states held primaries on Super Tuesday, the largest presidential primary election day in U. S. history up to that point. Approximately 81% of Democratic delegates and 18% of Republican delegates needed to secure nomination were up for grabs. Democrat Al Gore and Republican George W. Bush cemented their nomination bids with Super Tuesday victories, and both went on to win their parties' presidential nominations. 2000 Republican primaries George W. Bush John McCain Number of states won on Super Tuesday 9 4
2012 жыл
2012 жылғы «Супер сейсенбі» 2012 жылдың 6 наурызында өтті, республикалық праймеризде 10 штатта барлығы 419 делегат (жалпы санының 18,3%) қатысты. Демократиялық праймериз көбінесе бәсекесіз өтті, өйткені қолданыстағы президент Барак Обаманың кандидаттығына көз жеткізілген еді. Митт Ромнидің «Супер сейсенбіге» дейінгі көзді жарқырата жеңістері «Супер сейсенбінің» әсерін азайтты. Кошбасшы Ромни алты штатта жеңіске жетіп, делегаттардың жартысынан астамын жеңіп алды, осылайша өзінің үстемдігін едәуір арттырды. Санторумның үш жеңісі және Огайо штатындағы шамалы айырмамен жеңіліске ұшырауы оған тағы бір ай бойы үміткер ретінде қалуға мүмкіндік берді. Республикалық праймериз Митт Ромни Рик Санторум Ньют Гингрич Рон Пол «Супер сейсенбіде» жеңген штаттар саны 6 3 1 0 «Супер сейсенбіде» жеңген делегаттар саны (Огайо штатында 4 делегат бөлінбеген) 225 89 80 21
Super Tuesday in 2012 took place on March 6, 2012, totaling 419 delegates (18.3% of the total) in 10 states in the Republican primaries. The Democratic primaries were mostly uncontested as incumbent President Barack Obama was the assured nominee. The impact of Super Tuesday was lessened by Mitt Romney's convincing victories preceding Super Tuesday. Frontrunner Romney was able to increase his lead significantly, with wins in six states and won over half the delegates at stake. Santorum's three wins, and a near win in Ohio, allowed him to carry on as a candidate for another month. Republican primaries Mitt Romney Rick Santorum Newt Gingrich Ron Paul Number of states won on Super Tuesday 6 3 1 0 Number of delegates won on Super Tuesday (OH 4 unalloc.) 225 89 80 21