Кіріспе
АҚШ президенттік сайлауындағы адам түрі АҚШ президенттік сайлауында міндеттеме бермеген сайлаушы – сайлаушы ретінде ұсынылған, бірақ ешқандай президенттік немесе вице-президенттік үміткерді қолдауға міндеттеме бермеген және сайлаушылар алқасының мүшесі болып сайланған жағдайда кез келген үміткерге дауыс беруге еркін адам. Президенттік сайлаулар тікелей емес, әр штаттың сайлаушылары қарашадағы сайлау күні сайлаушыларды таңдайды, ал осы сайлаушылар желтоқсанда АҚШ президенті мен вице-президентін таңдайды. Іс жүзінде, 19-шы ғасырдан бері сайлаушылар көбінесе алдын ала белгілі бір үміткерге дауыс беруге келіседі, яғни олар сол үміткерге уәде берген болып саналады. Алайда, 20-шы ғасырдың бірнеше сайлауларында президенттікке үміткерлерге сайлау алдында ешқандай уәде бермеген үміткерлердің бәсекелестік науқандары жүргізілді. Бұл ерекшеліктер көбінесе азаматтық құқықтар және сегрегация мәселелеріне байланысты Демократиялық партия ішіндегі жіктерден туындады. 1964 жылдан бері ешбір штатта міндеттеме бермеген сайлаушыларды сайлау үшін күшті жалпы сайлау науқаны жүргізілмеді. Міндеттеме бермеген сайлаушы, сайлау алдында белгілі бір үміткерге дауыс беруге уәде беріп, бірақ соңында басқа біреуге дауыс берген немесе мүлдем дауыс бермеген адал емес сайлаушыдан өзгеше. Олар сонымен қатар әр штаттың сайлаушыларын таңдау әдісін сол штаттың заң шығарушы органының қалауынша қалдырды. Конституция сайлаушылардың президент және вице-президент болып қызмет етуге конституциялық жарамды кандидаттарға дауыс беруі күтілетінінен басқа, олардың мінез-құлқына ешқандай шектеу қоймайды және әрқайсысы тәуелсіз агент деп санайды. Бұл жүйе алғашқы екі президенттік сайлауда көп даусыз жұмыс істеді, онда Джордж Вашингтон президенттікке бірауыздан сайланды, ал сайлаушылардың пікірлері тек вице-президентті таңдау туралы ғана ерекшеленді, ол маңызды емес лауазым деп есептелді. Вашингтон ешқандай саяси партияның мүшесі болған жоқ және олардың құрылмауына үміттенеді. Дегенмен, «Федералисттер» және «Антифедералисттер» фракциялары тез арада АҚШ Конгресінде бірікті. Вашингтон екінші президенттік мерзімінен кейін зейнетке шығу ниеті туралы мәлімдегеннен кейін АҚШ саясатында саяси партиялардың күшті ұйымдары тез арада басымдық алды. Осы ерекше даму болмаса да, шындығында сайлаушылардың жалғыз конституциялық міндеті – президент пен вице-президентті сайлау болды, сонымен бірге федералды лауазымға ұмтылмау, өйткені федералды лауазымды адамдарға сайлаушылар ретінде қызмет етуге конституциялық тыйым салынған. Бірнеше штаттарда заң шығарушы органдар сайлаушыларды таңдады. Сайлаушыларды халықтық дауыспен таңдаған штаттар арасында әртүрлі сайлау жүйелері болды. Кейбіреулері барлық сайлаушылар үшін штаттық дауыс беруді тиімді өткізді – бұл қазіргі 50 штаттың 48-інде қолданылатын жүйеге ұқсас, бірақ бұл уақытта сайлаушыларды нақты «тақта» үшін дауыс беруге мәжбүр ететін сайлау механизмі әлі қарастырылмаған. Кейбір штаттар штаттық дауыс беруде екі сайлаушыны және әр конгресс округінде біреуін сайлады (қазіргі Мэн және Небраскада қолданылатын жүйе) және бірнеше штат президенттік сайлаушыларды Конгресс округінен ерекшеленген арнайы округтерде таңдаумен тәжірибе жүргізді. Жалпы алғанда, сайлау құқығы (яғни ересек еркек тұрғындардың арасынан кімге мемлекеттік және федералды заң шығарушыларға және қажет болған жағдайда президенттік сайлаушыларға дауыс беруге рұқсат етілетінін анықтайтын біліктілік) штаттар арасында әр түрлі болды. Алайда, сайлаушылар үшін кімге дауыс беруге рұқсат етілсе де және олар қалай таңдалса да, кез-келген болашақ сайлаушының жауап беруі керек болатын жалғыз маңызды мәселе – олар президентке (және 1804 жылдан бастап вице-президентке) кімге дауыс беретіндігі және сайлаушыларды таңдаған адамдар үшін маңызды мәселе, олар кімді президент және вице-президент болуға шақыратынын шешкеннен басқа, сайлаушылар алқасында өздерін білдіретін адамды немесе адамдарды өз сөздерін ұстауға бола ма деген сұрақ болды. Осылайша, сайлаушылар алқасына сайлану үшін, оларды сайлағандардың атынан белгілі бір үміткерлерге дауыс беруге сенімді «келісім» жасамайынша, кез-келген адамның сайлануы тез арада шындыққа қайшы келеді. 1830-шы жылдары штаттардың көпшілігі сайлаушыларды халықтық дауыспен таңдады. Бұл кезде жеке сайлаушылар үшін дауыс беру әлі де қалыпты жағдай болған, бірақ бұл уақытта бюллетеньдерде пайда болған сайлаушылар ұлттық партиялардың штаттық бөлімдерімен ұсынылды, олар сайланған жағдайда өз партиясының үміткеріне дауыс беретінін түсіндірді. Сондай-ақ, бұл уақытқа қарай саяси партиялар көптеген штаттарды әрбір сайлаушыға штат бөліп берген дауысқа бір дауыс беруге рұқсат ету үшін сәтті лоббиледі. Бұл жүйенің басты себебі президенттік бюллетеньдерді таратуды қатты жеңілдету болды. Жасырын дауыс беру енгізілгенге дейін саяси партиялар өз бюллетеньдерін басып, таратуға жауапты болды, сондықтан штаттың сайлаушыларының санына дейін дауыс беруге рұқсат ету партияға әр штат үшін бірдей үміткерлердің тізімін қамтитын стандартталған бюллетеньді басып шығаруға мүмкіндік берді. Сонымен қатар, мақсатты салдар болса да, бұл жүйе көптеген штаттарда президенттік сайлаушыларды бөлудің де-факто (бірақ де-юре емес) жеңіске жеткендеріне әкелді. Ақырында, бұл келісім президенттік сайлауларда осылай болды, осылайша штаттар бюллетеньдерді басып, таратуды өздеріне жүктеген кезде (1880-ші жылдардағы жасырын дауыс беруді енгізуге байланысты дамыған жағдай) көптеген штаттар бюллетеньдерде сайлаушылардың есімдерін жазбады, оның орнына оларға уәде берілген үміткерлердің есімдерін жазды. Осылайша, олар АҚШ президенттік сайлау жүйесінде осы уақытқа дейін бекітілген президенттік сайлаушыларды таңдаудың жеңіске жеткендерінің әдісін заңмен бекітті. Алайда, мысалы, төменде сипатталған Алабама сияқты кейбір ерекшеліктер болды.
In United States presidential elections, an unpledged elector is a person nominated to stand as an elector but who has not pledged to support any particular presidential or vice presidential candidate, and is free to vote for any candidate when elected a member of the Electoral College. Presidential elections are indirect, with voters in each state choosing electors on Election Day in November, and these electors choosing the president and vice president of the United States in December. Electors in practice have since the 19th century almost always agreed in advance to vote for a particular candidate — that is, they are said to have been pledged to that candidate. In several elections in the 20th century, however, competitive campaigns were mounted by candidates who made no pledge to any presidential nominee before the election. These anomalies largely arose from fissures within the Democratic Party over the issues of civil rights and segregation. No serious general election campaign has been mounted to elect unpledged electors in any state since 1964. An unpledged elector is distinct from a faithless elector who pledges their vote for a particular candidate before the election but ultimately votes for someone else or fails to vote at all. They also left the method for selecting the electors for each state to the discretion of that state's legislature. Other than the implied expectation that the electors vote for candidates who are constitutionally qualified to serve as president and vice president, the Constitution otherwise places no restriction on the behavior of the electors, and assumes that each is an independent agent. The system worked without much controversy for the first two presidential elections in which George Washington was the unanimous choice for president and electors' opinions diverged only on the choice for vice president, which was widely seen to be an unimportant post. Washington was not a member of any political party, and had hoped they would not be formed. Nevertheless, "Federalist" and "Anti Federalist" factions quickly coalesced in the United States Congress. Once Washington announced his intention to retire after his second presidential term, U. S. politics very quickly became dominated by strong political party organizations. Even without this particular development, the reality was that electors had only one constitutional duty – electing the president and vice president, while at the same time seeking no other federal office since federal officials are constitutionally barred from serving as electors. In several states, legislatures chose electors. Among the states that selected electors by popular vote, different electoral systems were in place. Some effectively held a statewide vote for all electors – essentially the system most similar to that used in 48 of 50 states today although at this time an electoral mechanism that could effectively compel voters to vote for any particular "slate" of presidential electors had not yet been contemplated. Some states elected two electors in a statewide vote and one in each congressional district (essentially, the system used today in Maine and Nebraska) and a few states experimented with selecting presidential electors in special districts distinct from its congressional districts. More broadly, the franchise (that is, the qualifications that determined who among the adult male population was allowed to vote for state and federal legislators and, where applicable, for presidential electors) varied widely from state to state. However, no matter who was allowed to vote for electors and no matter how they were selected, the only meaningful question any prospective elector had to answer was for whom they would vote for president (and, from 1804 onward, for vice president) and the only real issues of importance to those selecting electors, beyond deciding who they wanted to become president and vice president, was perhaps whether the person or people they selected to represent them in the Electoral College could be trusted to keep their word. Thus, it rapidly became increasingly unrealistic for anyone to be elected to the Electoral College without making a trustworthy "pledge" to vote for particular candidates on behalf of those electing them. By the 1830s, most states chose their electors by popular vote. While voting for individual electors was still the norm at this point, by this time the electors who appeared on ballots were nominated by the state chapters of national parties with the understanding that they would cast their votes for their party's candidate if elected. Also by this time, political parties had successfully lobbied most states to allow voters to cast one vote for every elector that state had apportioned to it. The main rationale of this system was to greatly simplify the distribution of presidential ballots. Prior to the introduction of the secret ballot, political parties were responsible for printing and distributing their own ballots, thus, allowing voters to cast as many votes as the state had electors meant a party could print a standardized ballot containing the same slate of the party's presidential electors for each state. Also, whether an intended consequence or not, this system resulted in most states having a de facto (but not de jure) winner take all method of allocating presidential electors. Eventually, this arrangement became such a given in presidential elections that when the time came for the states to take over the printing and distribution of ballots (a development necessitated by the introduction of the secret ballot in the 1880s) most states did not bother to list the names of the electors on ballots, instead listing the candidates to whom those electors were pledged. In doing so, they also ensured that the winner take all method of selecting presidential electors that had become so firmly entrenched in the U. S. presidential electoral system by that point would become established by law in most states. There were some exceptions, however, such as Alabama, described below.
Өмірбаян
Америка Азамат соғысы мен одан кейінгі қайта құру кезеңінен соң, Демократиялық партия АҚШ-тың оңтүстігінде бұрынғыдан бекем үстемдікке ие болды, ал Ыбырайым Линкольнмен және Одақ мүдделерімен байланысты республикашылар онда сайлану мүмкіндігіне ие болмады. 20-ғасырдың басында жалпыұлттық Демократиялық партия көбірек либералды бағытқа бет бұрды, бұл Франклин Д. Рузвельт сайланғаннан кейін одан да жеделдеді. Керісінше, Оңтүстік Демократиялық партиясының басшылары «Жаңа саясаттың» (New Deal) кейбір шараларын және басқа да либералды Демократиялық экономикалық саясатты қолдағанмен, көптеген жағдайларда консервативті көзқарасты ұстанды. Атап айтқанда, олар сегрегацияны қырағылықпен қорғады және афроамерикалықтардың құқықтарына қатысты күшті қарсылық танытты. 20-ғасырдың ортасындағы бірнеше сайлауда Оңтүстік штаттарында партиялық уәде бермеген Демократиялық сайлаушылар сайлау бюллетендерінде пайда болды; кейбір жағдайларда олар жалпыұлттық Демократиялық партияның кандидаттарына уәде берген сайлаушыларға қарсы шықты, ал басқаларында бюллетеньдегі жалғыз Демократиялық сайлаушылар болды. Осы сайлаушылардың мақсаты, тартысты сайлауда шешуші роль атқарып, өз дауыстарын консервативті оңтүстік демократтарына тиімді жеңілдіктер алу үшін пайдалану болды.
1944 жыл
Алғашқы заманауи еркін сайлаушылар тізімдері 1944 жылғы сайлауда президент Франклин Д. Рузвельттің «Жаңа саясатының» кейбір шараларына наразылық білдіру және сегрегацияны жоюды қолдау мақсатымен ұсынылды. Техас штатында демократтардың «Техас тұрақтылары» деп белгілі бір топтары кандидаттардың біріне де міндеттеме бермейтін сайлаушылар тізімін ұсынды; ұқсас тізімдер Оңтүстік Каролина және Миссисипи штаттарында да болды. Олар бірнеше округте жеңіске жетіп немесе екінші орынды алғанмен, ешбір топ көп табысқа жете алмады.
1956 жыл
1956 жылы Алабама штатында (20 150 дауыс, дауыс берудің 4,1%), Луизиана штатында (44 520 дауыс, дауыс берудің 7,2% және олар төрт округті жеңді), Миссисипи штатында (42 266 дауыс, дауыс берудің 17,3% және олар жеті округті жеңді) және Оңтүстік Каролина штатында (88 509 дауыс, дауыс берудің 29,5% және 21 округ) сайлау бюллетенінде тіркелмеген кандидаттар болды.
1960 жыл
1960 жылғы сайлау – сайлаушылар алқасына уәде бермеген сайлаушылар сайланған жалғыз сайлау болды. Сол жылы Миссисипиде сегіз сайлаушыдан тұратын топ көпшілік дауыс жинады (116,248 дауыс, немесе жалпы дауыс санының 39%). Луизианадағы халықтың басым бөлігі Кеннеди мен Джонсонға уәде берген сайлаушыларға берілді, бірақ ондағы дауыс бюллетеніндегі уәде бермеген сайлаушылардың тізімі 169,572 дауыс (дауыс берушілердің 21%) алды. Джорджияда штат заңнамасы штат заңдарына сәйкес, уәде бермеген сайлаушылардың жеке тобына рұқсат бергенімен, Кеннедидің бюллетенде уәде берген сайлаушылар болуы керек пе, әлде оның сайлаушыларын уәде бермеген сайлаушылармен алмастыру керек пе, деп анықтау үшін халықтан міндетті емес пікір білдіруді сұрады. Дауыс берушілер «Уәдесіз» сайлаушыларды басым көпшілікпен қолдады, бірақ заңнама осы шешімді заңға айналдырмауға шешім қабылдады; барлық сайлаушылар заңды түрде уәде берді және ақырында Кеннедиге дауыс беретін болды, олар уәделерінен бас тартып, адал емес сайлаушылар болады деген алаңдауларға қарамастан. Алабама штатында дауыс президенттікке үміткерлерге емес, жеке сайлаушыларға берілді, әрбір 11 сайлаушының өз жеке сайлауы болды. Алабама штатының Демократиялық алға сайлауының нәтижесінде Демократиялық партияның 11 сайлаушысының бесеуі Джон Ф. Кеннеди мен Линдон Б. Джонсонға, ал алтауы уәде бермеді. Демократиялық партияның барлық он бір сайлаушысы сайланғанымен, бұл ерекше жағдай Кеннедиге және уәде бермеген сайлаушыларға арналған халықтық дауыстарды есептеудің дұрыс тәсілі туралы түсініксіздікке әкелді. Көбінесе Кеннедиге ең көп дауыс берген сайлаушының дауыстарын беру және уәде бермеген сайлаушыларға олардың халықтық дауыстарын ең көп дауыс берген уәде бермеген сайлаушының дауыстарын ең көп дауыс берген Кеннедидің сайлаушысының дауыстарынан шегеру арқылы есептеу қабылданды; уәде бермеген сайлаушылар үшін бұл ерекше есептеу Алабама штатының президенттік сайлауына қатысқан адамдардың жалпы санына сәйкес болу үшін жасалды (нақты саны белгісіз болғанымен, дауыс берушілер 11 сайлаушының сайлауына қатысудан бас тартуға құқылы). Алайда, Кеннеди мен Уәде бермеген сайлаушылар арасындағы сайлаушылық бөлініс ең көп дауыс берген Демократиялық сайлаушының дауыстарын Кеннеди мен Уәде бермеген сайлаушылар арасында пропорционалды түрде бөлудің сирек қолданылатын тәсілін дәлелдеу үшін пайдаланылды; кейбіреулер осы дауыс бөлінуін пайдаланып, Кеннеди Алабамадағы және, нәтижесінде, ұлттық халықтық дауыста Никсонға жеңіліп қалғанын айтты. Тіпті ең көп дауыс жинаған Демократиялық сайлаушының дауыстарын пропорционалды түрде бөлуді ескермеген кезде, Кеннеди мен Никсонның көптеген сайлаушылардан алған дауыстарын жинап, оларды 11 сайлаушы жарысының арасында тең бөліп, Никсонға 34,108,157-ден 34,076,629-ға дейінгі ұлттық халықтық дауыс жеңісін беруге болады. Мұндай есептеулер қазіргі дауыс санау әдісіне ауысудан бұрын Конгресс тоқсандығында уақытша қолданылды. Сайлаушылар алқасы өз дауысын бергенде, он төрт уәде бермеген сайлаушы оңтүстік штаттарын өз сайлаушыларын уәде бермеуге ықпал етуге тырысқаннан кейін, президенттікке консервативті демократ Гарри Ф. Бердке және вице-президенттікке Стром Турмонға дауыс берді. Оларға Оклахома штатынан Генри Д. Ирвин қосылды, ол республикалық үміткер Ричард М. Никсонға қарсы болған адал емес сайлаушы. Ирвин вице-президенттік дауысын Барри Голдуотерге берді. Ирвин уәде бермеген сайлаушылар мен басқа республикалық сайлаушылар арасында коалиция құруға тырысты, бірақ сәтті болмады: Кеннеди мен Джонсон сайлаушылардың басым көпшілігін жеңді.
1964 жыл
Соңғы рет 1964 жылғы сайлауда Алабама штатында бекітілмеген сайлаушылардың тізімі ұсынылды. Бұл тізімді Алабама штатының губернаторы Джордж Уоллес қолдаған, ал ұлттық демократтардың кандидаттары Линдон Б. Джонсон мен Хьюберт Х. Хамфри Алабама штатының бюллетеньдерінде тіркелмеген. Сайлаушылар дауыстардың 30,6 пайызын жинады, бірақ аталған штатты республикалық кандидаттар Барри Голдуотер мен Уильям Э. Миллер жеңіп алды.
Салдары
Республикалық үміткерлер Алабама мен тағы төрт Оңтүстік штатында (Голдуотер өз туған штаты Аризонадан басқа штаттарда жеңіске жетті) жеңіске жетіп, міндеттеме бермеген сайлаушыларды тағайындау практикасына нүкте қойды. Бұл стратегия көбінесе тиімсіз болды, ал оңтүстік консерваторлары, олардың көпшілігі әлі де Республикалық партияға дауыс беруге құлшынбады, 1968 жылы губернатор Уоллесті дәстүрлі үшінші партияның президенттік науқаны аясында Ақ үйге үміткер болуға шақыра бастады. Уоллес президенттікке үміткерлік ниетін жариялағаннан кейін, міндеттеме бермеген сайлаушыларды сайлауға жіберудің мәні жойылды. Дегенмен, Уоллес өзінің жеңіске жетуі мүмкін штаттардағы «міндеттеме берген» сайлаушыларынан олар оған міндетті түрде дауыс бермейтінін, бірақ оның көрсеткеніне сәйкес дауыс беретінін талап етті, осылайша Алабама губернаторына жалпы сайлау мен сайлау коллегиясы арасында нақты жеңімпаз болмаған жағдайда билікке ықпал етуге мүмкіндік берді. Уоллес ақырында төрт Оңтүстік штатында Америка Тәуелсіз партиясының туы астында, сондай-ақ өз штаты Алабамада штаттың Демократиялық партиясының ресми үміткері ретінде жеңіске жетті. Егер бірнеше маңызды штаттарда бірнеше мың дауыс ауысса, ешбір үміткер сайлау коллегиясының көпшілігін жеңіп алмайтын еді, бірақ республикашыл Ричард Никсон сайлау коллегиясының көпшілігін жеңіп алды. Нәтижеге әсер ете алмағандықтан, Уоллес 45 сайлаушысымен келіскендей дауыс берді, ол Солтүстік Каролиналық адал сайлаушының қолдауымен 46 сайлаушы дауысымен аяқтады. 1968 жылы Никсонның жеңісінен кейін оңтүстік демократтарының бұрынғы жақтастары республикашылдарға көптеп дауыс бере бастады. 1972 жылы Уоллес демократтардың ұлттық номинациясын іздеді, бірақ қастандық жасаушыдан ауыр жарақат алғаннан кейін президенттік науқаны уақытынан бұрын тоқтатылды. Сол жылы Никсон ойсырап жеңіске жеткенде Оңтүстікті басып алды. Демократтар 1976 жылғы сайлауда Ақ үйді қайта иеленген кезде, ол оңтүстікке шыққан Джимми Картердің кандидатурасы бойынша болды, ол көптеген алдыңғыларына қарағанда сегрегацияға қатаң қарсы болды. Картер сол сияқты Оңтүстіктің көп бөлігін басып алды, Вирджиния оған дауыс бермеген жалғыз бұрынғы Конфедерация штаты болды. Көптеген оңтүстік демократтары, соның ішінде Уоллес те Картердің үлгісін ұстанды. 1976 жылғы президенттік сайлау Демократиялық партияның үміткері Оңтүстік штаттарының көпшілігін жеңіп алған соңғы жарыс болды. Бүгінде үшінші партиялық президенттік науқанымен байланысты міндеттеме бермеген сайлаушыларды тағайындау практикасын демократтардың Оңтүстікке дәстүрлі басымдығы мен қазіргі саяси орта арасындағы кезеңдік кезең ретінде қарастыруға болады, онда аймақ республикашылдардың бекінісіне айналды, ал штаттық демократиялық партиялар, басқа аймақтармен салыстырғанда консервативті болғанымен, елдегі қалған аймақтардағыдай республикашылдардың сол жағында және көбінесе афроамерикандық аймақтарда көбірек қолдау табады.