Кіріспе

АҚШ Демократиялық партиясының кандидаттарды ұсыну жиналыстары

Демократиялық ұлттық конвент (ДҰК) – АҚШ Демократиялық партиясы тарапынан 1832 жылдан бері әр төрт жылда бір рет өткізілетін президенттік кандидаттарды ұсыну конвенті. 1852 жылғы ұлттық конвенттен бастап оны Демократиялық ұлттық комитет басқарады. Демократиялық ұлттық конвенттің басты мақсаты – президенттік және вице-президенттік лауазымдарына кандидатты ресми түрде ұсыну, партияның жан-жақты бағдарламасын қабылдау және партияны біріктіру. АҚШ-тың барлық елу штатының, Колумбия округінің және Америка территорияларының міндеттеме берген делегаттары мен Демократиялық партия басшылығын ұсынушы, міндеттеме бермеген делегаттар конвентке қатысып, партияның президенттік кандидатын таңдау үшін дауыс береді. Республикалық ұлттық конвент сияқты, Демократиялық ұлттық конвент те алдын ала сайлау кезеңінің ресми аяқталуын және жалпы сайлау маусымының басталуын білдіреді. 1980 жылдан бері ұлттық конвенттер көбінесе жеңімпаз кандидат үшін салтанатты шараларға айналды, себебі жеңімпаздар конвентке дейін анықталады. 2020 жылы екі үлкен партия да, көптеген шағын партиялар да COVID-19 пандемиясының салдарынан дәстүрлі жеке кездесулерін виртуалды бағдарламалармен алмастырды.

Өкілдіктер

Партияның президенттік үміткері негізінен уәде берген делегаттармен таңдалады, олар өз кезегінде жеке штаттардағы партиялық жиналыстар мен алғашқы сайлаулар арқылы сайланады. Уәде берген делегаттар үш санатқа бөлінеді:
Ірі штаттық делегаттар штаттық деңгейде бөлінеді және сайланады.

Президенттікке кандидаттарды ұсыну

1832 жылдан 1936 жылға дейін президенттікке немесе вице-президенттікке үміткерді ұсыну үшін делегаттардың жалпы санының үштен екісінің көпшілігі қажет болды. Егер бұрынғы биліктегі тұлға болмаса – мұндай жағдай Азамат соғысы мен Екінші дүниежүзілік соғыстың арасында үш рет ғана орын алды – алғашқы дауыс беруде осыншама дауыс жинау дерлік мүмкін емес еді. Бұл партия басшыларының ықыласына толы, көп дау тудыратын пікірталастарға әкеп соқты, онда делегаттар талап етілген минималды дауыс саны жиналғанша үміткерге дауыс беруге мәжбүр болды. Мұндай жағдай 1852, 1856, 1868, 1912, 1920 және ең әйгілісі 1924 жылғы съездерде болды, онда дауыс беру кем дегенде он екі бюллетеньге созылды. 1860 жылы съезд 57 дауыс беруден кейін тоқтап қалды, сол кезде 50 оңтүстік делегаты съезді қалдырды; одан кейін екінші және үшінші съездер жеке-жеке солтүстік және оңтүстік тізімдерін ұсынды. Партия басшыларының жасырын келісімдері жиі кездесетін жағдай еді және көбінесе келісіммен таңдалған кандидаттар пайда болды, олар «қара ат» кандидаттары деп белгілі болды – конгресс соңғы сәттеріне дейін президенттікке үміткер болатынын көзге көріп тұрмаған адамдар. «Қара ат» кандидаттары одан әрі ілгерілеуге мүмкіндік таппаған, күшті және танымал үміткерлер арасындағы тұйықталуды бұзу үшін таңдалды. Демократиялық ұлттық конвенцияда ұсынылған ең танымал «қара ат» кандидаттарының бірі – Джеймс К. Полк болды, ол сегізінші және тоғызыншы дауыс беру бюллетеніне қосылғаннан кейін ғана президенттікке үміткер ретінде таңдалды. 1936 жылы ереже қарапайым көпшілік дауысқа өзгертілді. Содан бері көп дауыс беруді қажет еткен бір ғана съезд (1952 жылы) өтті.

Тарих

1824 жылға қарай, конгресс үміткерлерін ұсыну тобы беделсіздікке ұшырап, президенттік және вице-президенттікке үміткерлерді ұсыну әдісі ретінде құлдырады. Ұлттық конвенция идеясы көтерілді, бірақ келесі онжылдыққа дейін ештеңе болған жоқ: мемлекеттік конвенциялар мен мемлекеттік заң шығарушылар кандидаттарды ұсыну аппараты ретінде пайда болды, олар Ұлттық конвенцияның кандидаттарды ұсыну әдісімен алмастырылмағанша. Президент Эндрю Джексонның «ас үй кабинеті» бірінші Демократиялық Ұлттық конвенцияның жоспарын жеке жүзеге асырды: бірінші ұлттық конвенцияны өткізуге арналған ресми шақыру 1831 жылы Нью-Гэмпширдегі Джексонның жақтастарынан шықты. Демократиялық партияның алғашқы ұлттық съезі 1832 жылдың 21 мамырында Балтиморда басталды, Джексонның партияның табиғи көшбасшысы ретінде президенттікке қайта сайлануы анық болғандықтан, вице-президенттікке үміткерді ұсыну үшін ғана. Сол жылы кандидатты ұсыну үшін үштен екі дауыс беруді талап ететін ереже жасалды және Мартин Ван Бюрен бірінші дауыс беру кезінде вице-президент лауазымына ұсынылды. Бұл ереже 1836 және 1840 жылдардағы конвенцияларда тоқтатылған болса да, 1844 жылы Ван Бюрен президенттікке үміткер ретінде ұсынылған кезде, оны бұрынғы президент Ван Бюреннің қарсыластары қайта жаңғыртты, ол 1840 жылғы жеңілістен кейін кандидатты қабылдауға кедергі жасау үшін көпшіліктің (бірақ үштен екісінің емес) қолдауына ие болды. Бұл ереже 1936 жылға дейін сақталды, ол кезде президент Франклин Д. Рузвельттің аккламация арқылы қайта тағайындалуы оны ақыры тоқтатуға мүмкіндік берді. Жеті рет осы ереже оннан астам дауыс беруді созған конвенцияларға әкелді. Бұған ең атақты мысалдар 1860 жылы Чарльстонда болды, онда съезд 57 дауыс беруден кейін тұйықталды: делегаттар алты аптадан кейін Солтүстік және Оңтүстік топтарда бөлек жиналды, ал 1924 жылы «Wets» және «Drys» алдыңғы қатарлылар арасында тұйықталды, Альфред Э. Смит және Уильям Г. МакАду, 102 дауыс беруден кейін 16 күн ішінде, ақыры 103-ші дауыс беруде Джон В. Дэвис компромистік кандидат ретінде келісті. Сонымен қатар, 1912 жылы Чамп Кларк көпшілік дауыс алды, бірақ кейіннен үштен екі дауыс алуды және номинацияны (Вудроу Уилсон 46-шы дауыс беруде номинацияны жеңді) қол жеткізе алмады, бұл жалғыз рет болды. 1932 жылдан бері тек бір конгресте (1952 жылы) бірнеше дауыс беруді талап етті. Бұл ереже күшіне енген кезде, оңтүстіктің қолдауысыз кандидаттың ұсынылмауын қамтамасыз етті. Екі үштен бір ереженің жойылуы солтүстік либералды демократтардың партиялық істерге ықпалын арттыруға мүмкіндік берді, бұл оңтүстік демократтардың сайлау құқығынан айыруға және олардың көпшілігінің республикалық партияға кетуіне әкелді, әсіресе 1960 жылдардағы Азаматтық құқықтар күресінде. Уильям Дженнингс Брайан 1896 жылғы конвенцияда «Алтын крест» сөзін сөйледі, ал соңғы естеліктегі ең тарихи және күрт оқиғасы 1968 жылы Чикагодағы Демократиялық Ұлттық конвенция болды, ол конвенция мүшелері мен Вьетнам соғысына қарсы наразылық білдірушілер арасындағы өте эмоционалды шайқастарға толы болды және Чикаго мэрі Ричард Дж. Дейлидің сөйлеген сөзі. Иппилер мен Демократиялық қоғам үшін студенттер және Чикаго полициясы арасындағы басқа да жанжалдар қалалық саябақтарда, көшелерде және қонақ үйлерде осы конгресті бүлдірді. 1968 жылғы конвенциядан кейін көптеген реформаторлар бірде-бір алғашқы бәсекеге қатыспағанына қарамастан, вице-президент Хьюберт Хамфри сенаторлар Юджин Маккарти мен Джордж Макговерннен (басқа кандидат сенатор Роберт Ф. Кеннедидің өлтірілгенінен кейін жарияланды) жеңіске жеткеніне көңілі қалды. Сенатор Макговерн бастаған комиссия Демократиялық партияның кандидатурасын ұсыну процесін реформалады, делегаттарды таңдауда алғашқы сайлаулардың ықпалын арттыру үшін демократиялық процесті күшейтті. Бұл кездейсоқ емес, Макговерн өзі 1972 жылы номинацияны жеңіп алды. 1972 жылғы конвенция маңызды болды, өйткені Макговерн комиссиясының нәтижесінде енгізілген жаңа ережелер де квоталарға жол ашты, делегаттардың белгілі бір пайызы әйелдер немесе азшылық топтарының мүшелері болуы керек, ал бұрын саяси пікірталасқа жарамсыз деп саналған тақырыптар, мысалы, аборт және лесбияндық және гейлік құқықтар, қазір саяси талқылаудың алдыңғы қатарлы орындарында тұрды. Демократиялық (және республикалық) конвенциялардың сипаты 1972 жылғы Макговерн реформаларынан бері айтарлықтай өзгерді (олар республикалық праймеризге де едәуір әсер етті). Әр төрт жылда бір рет үміткерлер жыл сайын ертерек таңдалады, сондықтан конвенциялар оларды таңдаудың орнына ресми растайды (2008 жылғы тартысты жарыс мамырдың басына дейін шешілмегеніне қарамастан, конвенцияның қазіргі функциясын өзгертпеді, себебі суперделегаттар мен Хиллари Клинтонның бас тартуы Барак Обаманың жеңісін конвенциядан бұрын қамтамасыз етті). 1980 жылғы конвенция демократтар үшін соңғы рет бәсекеге толы болды (Тед Кеннеди Джимми Картерге дауыс беру міндеттемесінен босату үшін сәтсіз дауыс беруге мәжбүр етті). 1976 жылғы конвенция вице-президенттік үміткердің президенттік үміткер таңдалғаннан кейін конвенция кезінде жарияланған соңғы конвенция болды (Картер Уолтер Мондейлді таңдады). 1996 жылғы конвенция, Билл Клинтонды ұсынған, Азаматтық құқықтар қозғалысы тарихшысы Рэнди Крин мен басқа 10 адамның қамауға алуымен бірге өтті. 2020 жылғы Милуокидегі конвенцияға дейін (COVID-19 салдарынан үлкен Fiserv Forum-нан кішірек Wisconsin Center-ге көшірілген), 1984 жылғы Сан-Францискодағы Moscone Center-дегі конвенция Демократиялық конвенцияның конвенция орталығында өткен соңғы конвенциясы болды; аралық жылдардың барлығында олардың конвенциялары спорт ареналарында өтті.