Кіріспе

Американдық экономист Николас Грегори Манкив (Nicholas Gregory Mankiw; 3 ақпан 1958 жылы туған) – американдық макроэкономист, қазіргі уақытта Гарвард университетінің экономика профессоры. Манкив академиялық ортада Жаңа Кейнсиандық экономика бойынша жұмыстарымен танымал. Манкив экономика және экономикалық саясат туралы көптеген еңбектер жазған. 2020 жылғы RePEc жалпы рейтингісі бойынша, академиялық жарияланымдар, сілтемелер және осыған байланысты көрсеткіштерге сүйенсек, ол әлемдегі ең ықпалды 45-ші экономист ретінде тіркелген 50 000-ға жуық автордың ішінде орналасқан. Ол ең көп сілтеме жасалған экономистердің 11-і және h-индексі бойынша ең өнімді зерттеуші экономистердің 9-ы болды. Сонымен қатар, Манкив бірнеше бестселлер оқулықтардың авторы, танымал блог жазады және 2007 жылдан бері «Нью-Йорк Таймс» газетінің жексенбілік бизнес бөліміне ай сайын мақала жазады. Open Syllabus Project мәліметтері бойынша, Манкив экономика курстарының колледж оқу бағдарламаларында ең көп сілтеме жасалған автор. Манкив консерватор және бірнеше республикалық саясаткерлердің экономикалық кеңесшісі болған. 2003 жылдан 2005 жылға дейін Манкив президент Джордж Буштың Экономикалық кеңесшілер кеңесінің төрағасы болды. 2006 жылы Митт Ромнидің экономикалық кеңесшісі болды және 2008 және 2012 жылдардағы президенттік сайлау кампаниялары кезінде Ромнимен бірге жұмыс істеді. 2019 жылдың қазан айында президент Дональд Трамп пен Республикалық партияға наразылығын білдіре отырып, енді республикашыл емес екенін жариялады. Ол Нью-Джерси штатының Кранфорд қаласында өсті, онда республикалық саясатта жұмыс істеді және 1976 жылы Пингри мектебін бітірді. 1975 жылы Жазғы ғылым бағдарламасында астрофизиканы оқыды. 1980 жылы Принстон университетін экономика бакалавры дәрежесімен summa cum laude бітірді. Манкив 72 беттен тұратын «Жұмыспен қамтудың құбылуын түсіну» атты дипломдық жұмысын аяқтады. Принстон университетінде Манкив кейіннен оның бірлескен авторларының бірі болған экономист Дэвид Ромермен бірге оқыды, сондай-ақ драматург Ричард Гринбергпен бір бөлмеде тұрды. Колледжді бітіргеннен кейін Манкив бір жыл Массачусетс технология институтында (MIT) докторлық диссертациясын жазып, келесі жылы Гарвард құқық мектебінде оқыды. 1982-1983 жылдары Экономикалық кеңесшілер кеңесінде штат экономисі болып жұмыс істеді, кейіннен екі онжылдықтан кейін оның төрағасы болды. Кеңестен кеткеннен кейін 1984 жылы Стэнли Фишердің жетекшілігімен MIT-тен экономика ғылымы бойынша докторлық дәрежесін алды. Ол Гарвард құқық мектебінде бір жыл оқыды, бірақ докторлық диссертациясын аяқтағаннан кейін және экономикада жақсы екенін түсінген соң, MIT-де бір жыл оқыды, содан кейін 1985 жылы Гарвард университетінде экономиканың доценті болды. 1987 жылы 29 жасында профессор атағын алды.

Академиялық еңбектер

Манкиу жаңа кейнсиандық экономист деп саналады, бірақ кем дегенде бір қаржы журналисі мұндай оңай жіктеуге қарсылық білдіретінін айтады. Манкиу меню шығындары бойынша маңызды жұмыс істеді, бұл бағаның жабысқақтығының себебі. Оның 1985 жылы «Quarterly Journal of Economics» журналында жарияланған «Шағын меню шығындары және ірі бизнес циклдары: монополияның макроэкономикалық моделі» атты мақаласында фирманың номиналды жиынтық сұранысқа шок болған кезде бағаларды түзетуге жеке ынталандыруы, осы шешімнің әлеуметтік әл-ауқатқа тигізетін әсерімен салыстырылды. Мақалада жиынтық сұраныстың өсуі әл-ауқатты арттыруы немесе азайтуы мүмкін, бірақ әл-ауқаттың төмендеуі ешқашан меню шығынынан артық болмайды деген қорытынды жасалды. Алайда, жиынтық сұраныстың қысқаруы әл-ауқатты төмендетеді, мүмкін, меню шығынынан әлдеқайда көп мөлшерде. Басқаша айтқанда, әлеуметтік жоспарлаушының көзқарасынан, бағалар тым жоғары болуы мүмкін, бірақ ешқашан тым төмен болмайды. Бұл мақала Оливье Бланшар мен Нобухиро Кийотакидің жиынтық сұраныстың сыртқы әсерлері және Лоренс М. Болл мен Дэвид Ромердің нақты және номиналды қатаңдықтардың өзара әрекеттесуі туралы жұмыстарына негіз болды. 2002 жылы Манкиу мен Рикардо Рейс кеңінен қолданылатын жаңа кейнсиандық Филлипс қисығына балама ұсынды, ол баға белгілеушілер арасында ақпараттың баяу таралуына негізделген. Олардың жабысқақ ақпараттық моделі ақша-несие саясатының әсері туралы қабылданған көзқарастарға сәйкес келетін үш байланысты қасиетті көрсетеді. Біріншіден, инфляцияның төмендеуі әрқашан экономиканы қысқартады, бірақ жарияланған инфляцияның төмендеуі күтпегенге қарағанда аз қысқартуға әкеледі. Екіншіден, ақша-несие саясатының шоктары инфляцияға ең үлкен әсерін ұзақ уақыттан кейін көрсетеді. Үшіншіден, инфляцияның өзгеруі экономикалық белсенділік деңгейімен оң байланысты. 2003 жылы Манкиу, Рейс және Джастин Вольферс жасаған мақала инфляциялық үміттер туралы деректерді талдап, болашақтағы инфляция туралы тұтынушылар мен кәсіби экономистер арасындағы келіспеушіліктерді анықтады. Бұл келіспеушілік уақыт өте келе өзгеріп отырады және инфляциямен, инфляциядағы өзгерістің абсолютті мәнімен және салыстырмалы бағаның өзгеруімен байланысты. Мақалада экономикалық динамиканың қанағаттанарлық моделі осы бизнес циклдық кезеңдерді ескеруі керек деп айтылған. Макроэкономикалық модельдердің көпшілігі келіспеушіліктерді тудырмайтынын атап өткенде, олар жабысқақ ақпараттық модельдің осы фактілердің көпшілігіне сәйкес келетінін көрсетеді. Бұл модель инфляциялық үміттердің толық рационалдылықтан ауытқуының басқа да байқалуларына сәйкес келеді, соның ішінде автокорреляциялық болжау қателері мен соңғы макроэкономикалық жаңалықтарға жеткіліксіз сезімталдық. Манкиу сонымен қатар тұтынушылардың мінез-құлқын эмпирикалық талдау туралы бірнеше мақалалар жазды, көбінесе гетерогендіктің рөлін атап өтті. 1989 жылы Джон Кэмпбеллмен бірге жазылған мақалада жиынтық тұтыну деректері тұтынушылардың жартысы тұрақты табыс гипотезасына мойынсұнатын модельмен жақсы сипатталады, ал жартысы жай ғана қазіргі табысын тұтынады, бұл кейде «ауызға ауыз» мінез-құлқы деп аталады. 1991 жылы Стивен Зелдеспен бірге жазылған мақалада акционерлердің тұтынуы акционер емес адамдардың тұтынуына қарағанда қор нарығымен күшті байланысты екені анықталды. Бұл акциялар сыйлықақысының жұмбағына мүмкін түсіндірме берді. Манкиудің ең көп сілтеме жасалған еңбегі — «Экономикалық өсудің эмпирикасына үлес», ол Дэвид Ромер мен Дэвид Вейлмен бірлесіп 1992 жылы «Quarterly Journal of Economics» журналында жарияланды. Мақалада Солоу өсу моделі, адам капиталының рөлін қосу үшін кеңейтілген кезде, өмір сүру деңгейіндегі халықаралық айырмашылықтарды жеткілікті түрде түсіндіреді. Google Scholar мәліметінше, ол 25 000-нан астам рет сілтеме жасалған, бұл оны экономика саласындағы ең көп сілтеме жасалған мақалалардың біріне айналдырады. Макроэкономикадағы жұмысынан басқа, Манкиу тағы бірнеше елеулі мақалалар жазды. 1989 жылы ол Дэвид Вейлмен бірге тұрғын үй сұранысының демографиялық факторларын зерттеген және бейбіт заманның қартаюы 1990 және 2000 жылдары тұрғын үй нарығын құлдыратады деп болжаған. 1986 жылы ол Майкл Уинстонмен бірге микроэкономикалық теория бойынша мақала жазды, онда кемелсіз бәсекелестік жағдайында біртекті тауарлар өндірістерінде ену шамадан тыс болады, өйткені енушілер бәсекелестеріне жүктейтін бизнесті ұрлау сыртқы әсерін ескеруге үлгермейді. Тауарлар гетерогенді болған кезде, еркін кірудің көптеген немесе аз фирмаларды өндіретіндігі екіталай, өйткені бизнес ұрлау мен өнімнің әртүрлі сыртқы әсерін өтейтін болады.

Басқа да мансаптық қызмет

2003 жылдың мамыр айында президент Джордж Буш Манкивті Экономикалық кеңесшілер кеңесінің төрағасы етіп тағайындады. Манкиу 2003 жылдан 2005 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті, одан кейін Харви С. Розен, содан кейін Бен Бернанке болды. Төраға ретінде Манкиу Джордж В. Буш әкімшілігінің екі мемлекеттік демеушілік кәсіпорындарға – Fannie Mae және Freddie Mac компанияларына – көбірек бақылау жасауды көздеген жұмысының бір бөлігі болды. 2003 жылғы қарашада банктік қадағалаушылар конференциясында сөйлеген сөзінде ол былай деді:

"Ипотекалық қарыздармен қамтамасыз етілген бағалы қағаздар нарығының үлкен көлемі ГСЕ-дегі кез келген мәселелердің бүкіл қаржы жүйесіне әсер ететінін білдіреді. Бұл тәуекел жүйелік сипатта болып табылады, өйткені тұрғын үй ГСЕ-нің борыштық міндеттемелері басқа қаржы институттарында кеңінен сақталған. Басқа қаржы ұйымдарының портфельдеріндегі ГСЕ борышының маңыздылығы ГСЕ тәуекелдерін басқарудағы тіпті кішкентай қателіктердің де қаржы жүйесі бойынша жаңғырулар тудыруы мүмкін дегенді көрсетеді. Ұсынылған реттеу реформалары бірнеше жылдан кейін ғана, 2007–2008 жылдардағы қаржы дағдарысы толыққанды басталған кезде заң күшіне енді. CEA-дан кеткеннен кейін Манкив Гарвардта оқытуын жалғастырды және Гарвард колледжінің ең танымал курстарының бірі – Мартин Фельдштейннен мұраға қалған кіріспе экономика курсы Ec 10-ды қабылдады. Ол жеке блогын іске қосқаннан бері блогтану және онлайн журналистикада ықпалды тұлғаға айналды. "Экономика студенттері үшін кездейсоқ ойлар" деген тақырыптағы блог 2011 жылы АҚШ экономика профессорларының жүргізген сауалнамасы бойынша ең үздік экономика блогы деп танылды. 2006 жылдың қарашасында Манкив Массачусетс штатының губернаторы Митт Ромнидің саяси әрекеттер комитеті, Commonwealth PAC-тың ресми экономикалық кеңесшісі болды. 2007 жылы ол Ромнидің президенттік науқанына экономикалық кеңесші ретінде тартылды. Ол Ромнидің 2012 жылғы президенттік үміткерлігі кезінде де осы қызметін атқарды. 2012 жылдан 2015 жылға дейін Манкив Гарвард экономика факультетінің деканы болды. 2013 жылдың ақпан айында Манкив АҚШ Жоғарғы Сотына ұсынған amicus brief арқылы АҚШ-та бір жынысты некелерді ашық қолдады. Манкив Urban Institute-тың қамқоршылар кеңесінің мүшесі. 2016 жылы ол кедейліктен шығу мүмкіндіктерін зерттеуге бағытталған US Partnership on Mobility from Poverty мүшесі болды, бұл жобаны Bill & Melinda Gates Foundation қаржыландырады және Urban Institute басқарады. 24 ғалым мен белсенділерден тұратын бұл топ "кедейлер үшін тұрақты мобильділікке жол ашуға бағытталған жаңа серіктестік. Бұл серіктестік қайырымдылық, тәжірибелі мамандар және мемлекеттік және жеке секторлар іске асыра алатын жаңа шешімдерді анықтайды".

2004 жылғы Президент экономикалық есебі

CEA-ның 2004 жылғы ақпандағы Президенттік экономикалық есебінен бірнеше дау туды. Баспасөз мәслихатында Манкив еркін сауданың артықшылықтары туралы айтты және АҚШ компанияларының жұмыс орындарын сыртқа тапсыруы "ұзақ мерзімді перспективада экономика үшін пайдалы болуы мүмкін" екенін атап өтті. Бұл дәстүрлі экономикалық талдауға сәйкес келді, бірақ көптеген саясаткерлер бұған қарсы шықты, олар сыртқа тапсыру мен 2004 жылдың басында АҚШ еңбек нарығының жай қалпына келуі арасында байланыс орнатты. "Фастфуд мекемесі гамбургер сатқанда, ол қызмет көрсетумен айналыса ма, әлде өнімді құрастыру үшін компоненттерді біріктіре ме?" Ол өндіріс жұмыстары мен қызмет көрсету саласы арасындағы шекараның шартты екенін және осыған сүйену саясат жүргізу үшін тиімсіз негіз болатынын көрсетуге тырысты. Бұл мәселе есепте көтерілмесе де, жаңалықтардағы бір хабарлама әкімшіліктің гамбургер пісіру сияқты жұмыстарды өндіріс ретінде жіктеу арқылы өндірістегі жұмыс орындарының азаюын жасыруға тырысып жатқаны туралы сын тудырды.

2016 жылы Дональд Трампқа қарсылық

2016 жылдың тамызында Манкиу Дональд Трамптың президенттікке сайлануына қарсылық білдірді. Ол өзінің блогында былай жазды:
Трамп мырза тұтас экономикалық көзқарасын жариялаған жоқ, бірақ үнемі қайталап тұратын бір тақырып – еркін және ашық халықаралық сауда жүйесіне деген жаугершілік. Экономика саясаты маманы ретінде, мен үшін бұл өзі жеңіліс есептеледі. Сонымен қатар, оның мінезі де маңызды – ол бұрынғы президенттер мен президенттікке үміткерлерде көрген құрметті қасиеттерді көрсетпейді, мен олармен жұмыс істеу бақытына ие болдым.

2019 жылы Республикалық партиядан кету

2019 жылдың 28 қазанында Манкиу Республикалық партиядан шығып, тәуелсіз тіркелді. Ол партияның президент Трамптың жасаған қателіктерін назардан тыс қалдыруына көңілі толмағанын және туған штаты Массачусетстегі кез келген алдын ала дауыс беруге қатысуға ниеттенгенін мәлімдеді.

Пиговиялық салық салуды қолдау

Манкив өзінің мансабы бойында сыртқы факторларды түзету үшін кіріс-шығын теңгерілген көміртегі салығы сияқты Пиговиялық салықтарды қолдануды жақтады. Осы мақсатта ол өзінің блогында бейресми Пигу клубын құрды. 2016 жылы ол Леонардо Ди Каприоның «Бұрынғы топан су» фильмінде, жаһандық климаттың өзгеруі туралы деректі фильмде түсті және фильмде көміртегі салығы туралы сұхбат берді. 2017 жылы Манкив консерваторларға көміртегі салығы саясатын қабылдауды ұсынған сегіз «республикалық тәжірибелі саясаткердің» бірі болды, барлық түсімдер біржолғы дивидендтер түрінде қайтарылатын болды. Топқа Джеймс А. Бейкер III, Мартин С. Фельдштейн, Генри М. Полсон кіші және Джордж П. Шульц та кірді.

Құрмет пен марапаттар

2007: Манкив Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2009: Манкив Шығыс экономикалық қауымдастығының президенті болды; ол Джозеф Стиглицтің орнын басып, одан кейін Пол Кругман президент болды. 2011: Экономика профессорларының жүргізген сауалнамасында Манкив 60 жасқа дейінгі ең сүйікті экономистердің қатарында екінші орынды иеленді, Пауль Кругманнан кейін және Дарон Ацемоглудан бұрын. 2012: The Princeton Review Манкивті елдегі ең үздік 300 профессордың бірі деп атады. 2014: Дэвид Кардпен бірге Манкив Америка экономикалық қауымдастығының вице-президенті болып сайланды. 2017: Экономикалық білім беру кеңесі Манкивті «Көрегендік» сыйлығымен марапаттады. 2019: Экономика саласындағы халықаралық құрметті қоғам Omicron Delta Epsilon Манкивке екі жылдық Джон Р. Коммонс сыйлығын табыс етті.

Танымал мәдениетте

Манкиу 2011 жылғы «Elles» фильмінде еске алынады, онда журналист Аннаның (Жулиет Бинош) студенттер арасындағы жыныстық қызметпен айналысатын қыздар туралы мақала жазу өмірінен бір эпизод көрсетіледі. Оқу туралы сұраққа жауап берген поляк иммигранты Алиша (Жоанна Кулиг) неолиберал экономист Грег Манкиуді оқып жатқанын айтады. Бұған қоса, Манкиу Джоди Пикольттің «Он тоғыз минут» және Мег Волитцердің «Әйелге көндіру» романдарынан қысқаша айтылады. 2019 жылдың 18 ақпанында «Jeopardy!» телешоуындағы бір сұраққа жауап ретінде Манкиу есімдері айтылды: «Н. Грегори Манкиу үкіметтердің қалай жұмсауын және сіздің қалай жұмыс істеуіңізді көрсететін осы «үлкен» және «кіші» салалар туралы мәтіндер жазды».

Жеке өмір

Манкиу 1984 жылдан бері әйелі Деборамен Массачусетс штатында тұрады. Олардың үш баласы – Кэтрин, Николас және Питер, сондай-ақ Тобин есімді иті бар.