Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анголаның Кабинда провинциясының тәуелсіздігі үшін партизандық қозғалысы
Angolan guerilla movement for the independence of Cabinda province
Кабинда анклавын азат ету майданы (Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda, FLEC) – Анголаның Кабинда провинциясының тәуелсіздігі үшін күресіп жатқан партизандық және саяси қозғалыс. Бұрын португалдық әкімшілік басқаруында болған, 1975 жылы Ангола Португалиядан тәуелсіздік алған кезде, бұл аумақ жаңадан тәуелсіз Анголаның эксклав провинциясына айналды. FLEC Каконго, Лоанго және Н'Гойо бұрынғы патшалықтарының басып алған аймағында Кабинда соғысын жүргізеді.
The Front for the Liberation of the Enclave of Cabinda (Frente para a Libertação do Enclave de Cabinda, FLEC) is a guerrilla and political movement fighting for the independence of the Angolan province of Cabinda. Formerly under Portuguese administration, with the independence of Angola from Portugal in 1975, the territory became an exclave province of the newly independent Angola. The FLEC fights the Cabinda War in the region occupied by the former kingdoms of Kakongo, Loango and N'Goyo.
Тарих
1885 жылғы 1 ақпанда Симуламбуко шарты жасалып, Кабинда Португалияның протектораты ретінде бекітілді. 1963 жылы үш ұйым – Кабинда анклавын азат ету қозғалысы (MLEC), Кабинда ұлттық одағының әрекет комитеті (CAUNC) және Майомбе ұлттық альянсы (ALLIAMA) бірігіп FLEC құрды. Португалиялық отаршылдық соғыс (1961–1974) кезінде Кабинданың ұлтшыл қозғалыстары Португалия қарулы күштеріне қарсы күресті. Португалияны және оның теңіз артындағы территорияларын басқарған «Жаңа мемлекет» режимі 1974 жылғы 25 сәуірде Лиссабонда болған «Гвоздика революциясы» әскери төңкерісінен құлағаннан кейін, Анголаны қоса алған барлық теңіз артындағы территорияларға тәуелсіздік ұсынылды. 1975 жылы ФЛЕК Анрикес Тиаго басшылығымен уақытша үкімет құрды және 1975 жылғы 1 тамызда Португалиядан Кабинданың тәуелсіздігін жариялады. Луис Ранке Франке президент болды. FLEC үш фракцияға бөлінді: FLEC Ранке Франке, Хенрике Н’Зита Тиаго басшылығындағы FLEC Н’Зита және Франсиско Ксавьер Лубота басшылығындағы FLEC Лубота. 1977 жылғы қарашада тағы бір фракция – Кабинданы азат ету әскери командасы құрылды. 1979 жылғы маусымда Кабинданы азат етуге арналған қарулы күштер басқа бір қозғалыс – Кабинданы азат етуге арналған халық қозғалысын (MPLC, Movimento Popular de Libertação de Cabinda) құрды. 1980 жылдары FLEC Анголаның толық тәуелсіздігі үшін ұлттық одақтан (UNITA) және Оңтүстік Африкадан көмек алды. 1988 жылы Кая Мохамед Яй басшылығындағы Кабинда коммунистік комитеті (CCC, Comité Comunista de Cabinda) FLEC-тен шықты. 1990 жылдары Лумингу Луис Гимби басшылығындағы Кабинданы азат ету ұлттық одағы (União Nacional de Libertação de Cabinda) құрылды. 1996 жылы Нидерландыда Кабиндес эмигранттары «Кабинда мемлекетін азат ету фронты» (FLEC (Lopes), Кабинда мемлекетінің азаттық фронты) деп аталатын тағы бір топ құрды. 2002 жылғы желтоқсанда Ангола қарулы күштері FLEC Renovada-ны тұтқындағанын жариялады. FLEC FAC Кабинданың ішінде де, сыртында да тәуелсіздік үшін күресін жалғастыруда. 2006 жылғы қазан айында FLEC FAC Африкалық одақтың Адам және халықтар құқықтары жөніндегі комиссиясының араласуын сұрады.
On February 1, 1885, the Treaty of Simulambuco was signed, establishing Cabinda as a Portuguese protectorate. In 1963, three organizations — the Movement for the Liberation of the Enclave of Cabinda (MLEC), Action Committee of the Cabinda National Union (CAUNC), and the Mayombe National Alliance (ALLIAMA) — merged to form the FLEC. During the Portuguese Colonial War (1961–1974), the nationalist movements of Cabinda fought against the Portuguese Armed Forces. After the Estado Novo regime which ruled Portugal and its overseas territories fell in the "Carnation Revolution" military coup of 25 April 1974 in Lisbon, independence was offered to all the territories abroad, including to Angola. In 1975 FLEC constituted a provisional government spearheaded by Henriques Tiago that proclaimed Cabindan independence from Portugal on August 1, 1975. Luís Ranque Franque was the president. FLEC broke into three factions; FLEC Ranque Franque, FLEC N'Zita, led by Henrique N'zita Tiago, and FLEC Lubota, led by Francisco Xavier Lubota. In November 1977 another faction, the Military Command for the Liberation of Cabinda, was created. In June 1979 the Armed Forces for the Liberation of Cabinda created another movement, the Popular Movement for the Liberation of Cabinda (MPLC, Movimento Popular de Libertação de Cabinda). In the 1980s FLEC received help from the National Union for the Total Independence of Angola (UNITA), which opposed the MPLA controlled government of Angola, and from South Africa. In 1988, the Communist Committee of Cabinda (CCC, Comité Comunista de Cabinda) left the FLEC, led by Kaya Mohamed Yay. In the 1990s another faction, the National Union for the Liberation of Cabinda (União Nacional de Libertação de Cabinda), led by Lumingu Luís Gimby, was created. Another group was created by Cabindese expatriates in the Netherlands in 1996, the "Frente de Libertação do Estado de Cabinda" (FLEC (Lopes), Liberation Front of the State of Cabinda). In December 2002, Angolan Armed Forces announced the capture of FLEC Renovada. FLEC FAC has continued its struggle for independence both inside and outside Cabinda. In October 2006 FLEC FAC asked for intervention by the African Union's Commission on Human and Peoples' Rights.
Того футбол командасының автобусына шабуыл жасалды
2010 жылдың 8 қаңтарында Ангола күштерінің сүйемелдеуімен даулы Кабинда аймағынан өтіп бара жатқанда, Того ұлттық футбол құрамасының командалық автобусына қарулы адамдар шабуыл жасады. Бұл шабуыл 2010 жылғы Африка Ұлттар Кубогына баратын жолда болды. Нәтижесінде, команданың бас жаттықтырушысының көмекшісі, команда өкілі және автобус жүргізушісі қаза тауып, бірнеше адам жарақат алды. FLEC ұйымының бір тобы жауапкершілікті өз мойнына алды. Кабинда анклавын азат ету майданының әскери позициясы (Flec PM) бас хатшысы Родригес Мингас, олардың жауынгерлері конвой Кабиндадан өте жатқанда күзетшілерге шабуыл жасауды жоспарлағанын мәлімдеді. "Бұл шабуыл Того футболшыларына емес, конвойдың алдындағы Ангола күштеріне бағытталған", - деді Мингас France 24 телеарнасына берген сұхбатында. "Осылайша, оқтар футболшыларға кездейсоқ тиді. Біз Тогомен ешқандай қатысымыз жоқ және Африка отбасыларына, Того үкіметіне көңіл айтамыз. Біз Кабинданың толық азаттығы үшін күресіп жатырмыз".
On 8 January 2010, while being escorted by Angolan forces through the disputed territory of Cabinda, the team bus of the Togo national football team was attacked by gunmen as it travelled to 2010 Africa Cup of Nations tournament. The ensuing gunfight resulted in the deaths of the assistant coach, team spokesman and bus driver, as well as injuring several others. An offshoot of the FLEC claimed responsibility. Rodrigues Mingas, secretary general of the Front for the Liberation of the Enclave of Cabinda Military Position (Flec PM), said his fighters had meant to attack security guards as the convoy passed through Cabinda. "This attack was not aimed at the Togolese players but at the Angolan forces at the head of the convoy," Mingas told France 24 television. "So it was pure chance that the gunfire hit the players. We don't have anything to do with the Togolese and we present our condolences to the African families and the Togo government. We are fighting for the total liberation of Cabinda."
Ұстаздық
Топ мүшелері Кабиндада бірнеше шетелдік азаматтарды кепілге алды. 2000 жылдың мамыр айында FLEC FAC португалдық мердігердің үш шетелдік және бір жергілікті қызметкерін ұрлап алып, екі ай ішінде босатты. Анголалық БАҚ хабарлағандай, Франция мен Португалия 2010 жылы Того футбол командасына жасалған шабуылға жауапкершілікті ФЛЕК қабылдағаннан кейін сепаратистік қозғалыстың көшбасшыларын экстрадициялауға рұқсат береді.
Members of the group have taken several foreign citizens hostage in Cabinda. In May 2000, FLEC FAC kidnapped three foreign and one local employee of a Portuguese contractor who were released in two months. According to Angolan media, France and Portugal will allow extradition of leaders of the separatist movement in the wake of the 2010 attacks on Togo's football team for which FLEC claimed the responsibility.