Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
6 ғасырдағы Самос тираны Поликрат (/p//ə/'/l//ɪ//k//r//ə/,/t//iː//z/;), Эакестің ұлы, б.з.д. 540-шы жылдардан б.з.д. 522-ші жылға дейін Самос тираны болды. Ол қатал жауынгер және сауатты басшы ретінде танымал болды.
6th century BC tyrant of Samos
Polycrates (/p//ə/'/l//ɪ//k//r//ə/,/t//iː//z/; ), son of Aeaces, was the tyrant of Samos from the 540s BC to 522 BC. He had a reputation as both a fierce warrior and an enlightened tyrant.
Отбасы
Поликраттың отбасылық тарихы бізге толыққанды белгілі емес. Ж. П. Баррон Поликраттың әулеті шамамен б.з.д. 600 жылдан бастап Самоста билік еткенін ұсынды. Бұл әулеттің негізін салушы – Каллителдің ұлы Силосон болуы мүмкін. Баррон сондай-ақ Поликраттың әкесі Эакестің 6 ғасырдың ортасында Самоста билік еткенін айтады. Осы кезеңге қатысты сақталған жазуда Эакс есімді адам Гераға олжасын арнағанын көрсетеді. Барронның талдауын Грэм Шипли көбінесе қабылдады, бірақ Айдин Карти оған қарсылық білдірді. Поликраттың екі бауыры болды: Пантагнот және Силосон, олар бастапқыда оның бірге билеушілері еді. Поликрат қайтыс болғаннан кейін Силосон қайтадан Самоста билік құрды, ал оның орнын өз ұлы Эакес басты. Геродот Поликраттың өлімі туралы айта келіп, оның қызы болғанын еске алады.
Polycrates' family background is not clearly known to us. J. P. Barron proposed that Polycrates' ancestors formed a dynasty that ruled Samos from around 600 BC. A shadowy figure, Syloson, son of Calliteles might have been the founder of this dynasty. Barron further proposed that Polycrates' father, Aeaces, ruled Samos around the middle of the sixth century. An inscription survives from this period, in which an individual called Aeaces dedicates some plunder to Hera. Barron's analysis was broadly accepted by Graham Shipley, but has been challenged by Aideen Carty. Polycrates had two brothers, Pantagnotus and Syloson, who were originally his co rulers. Syloson ruled Samos again after Polycrates' death, and was succeeded by his own son, Aeaces. Herodotus mentions a daughter in his account of Polycrates' death.
Өз билігін орнату
VI ғасырдың ортасында Самоста азаматтық келіспеушіліктер болған сияқты. Бұл қақтығысты Геродот Поликраттың билікке келуіне байланысты айтады. Джон Бордман мен Грэм Шипли осы кезеңдегі ауыр бұзылулардың археологиялық дәлелдерін келтіреді. Олардың сөзіне қарағанда, б.з.д. 550 жыл шамасында жерлеу стелалары қиратылған, Самостағы Батыс зиратындағы аристократтардың жерленуі тоқтаған, ал Хераның алғашқы ірі ғибадатханасы – Роикос ғибадатханасы, салынғалы он жыл өткен соң қираған. Дегенмен, соңғы археологиялық зерттеулер бұл тұжырымды күмәнге түсіріп, Роикос ғибадатханасының қирауы негіздің астындағы шөгуден туындаған құрылымдық ақаулық екенін, ал Батыс зираты VI ғасырдың екінші жартысында біртіндеп қолданыстан шыққанын көрсетті. Идеен Карти Самостағы лакондық керамиканың орналасуындағы өзгерістер аралда про- және анти-спарталық топтардың қалыптасуын көрсететінін айтады, олардың бірі Херайонмен, екіншісі Самостың Артемидасымен байланысты. Геродот Поликраттың ағалары Пантагнот пен Силосонмен бірге билікті басып алғанын хабарлайды. Бұл төңкеріс б.з.д. 540 жылы немесе одан сәл ертерек болған болуы мүмкін. Бастапқыда Поликрат ағаларымен бірге билік етті, бірақ көп ұзамай Пантагнотты өлтіріп, Силосонды елден қуды, өзінің толық билігін орнату үшін. Алайда, Поляеннің баяндамасы Поликраттың билікті алғашқыда басып алуын, әлде ағаларымен болған қақтығысты, оның нәтижесінде ол жалғыз билеушіге айналғанын көрсететіні әлі белгісіз.
In the mid sixth century, there was apparently a period of civil strife in Samos. This conflict is mentioned by Herodotus in the context of Polycrates' rise to power. John Boardman and Graham Shipley have cited archaeological evidence for serious disruption in this period. Around 550 BC, they say, funerary stele were shattered and aristocratic burials in the West Cemetery at Samos cease, while the first great temple of Hera, known as the Rhoikos temple, was destroyed only a decade after it was built. However, more recent archaeological research has challenged this picture, showing that the destruction of the Rhoikos temple was a structural failure resulting from subsidence under the foundations, and that the West Cemetery fell out of use gradually over the course of the second half of the sixth century. Aideen Carty argues that shifts in the deposition of Laconian pottery on Samos suggest the development of pro and anti Spartan factions on the island, one faction associated with the Heraion and the other with the Artemision of Samos. Herodotus reports that Polycrates took power with his brothers Pantagnotus and Syloson and a force of only fifteen men. This coup seems to have taken place in 540 BC or slightly earlier. Initially, Polycrates ruled along with his brothers, but soon had Pantagnotus killed and then exiled Syloson to take full control for himself. However, it is uncertain whether Polyaenus' account describes Polycrates' initial seizure of power or the conflict with his brothers which left him as sole ruler.
Талассократия
Поликрат 1000 садақшыдан тұратын әскер жинап, 100 пентаконтерден тұратын флот құрды, ол грек әлеміндегі ең күшті флотқа айналды. Геродот Поликратты теңіз күшінің маңыздылығын түсінген алғашқы грек билеушісі деп санайды, ал Фукидид оны Эгей теңізіндегі талассократиялар тізіміне қосты. Осы күштермен ол барлық грек аралдарын және Иония қалаларын өзінің билігіне бағындыруды жоспарлады. Поликраттың билікке келуі Ахеменид империясының Кир басшылығымен Батыс Анатолияны жаулап алған кезеңде болды. Теория бойынша, Эгей теңізінің аралдарының халқы Кирдің б.з.д. 546 жылы Лидияны бағындырғаннан кейін парсы үстемдігін қабылдады, бірақ іс жүзінде Эгей теңізіндегі саяси жағдай күрделі болды. Бұл жағдай Поликраттың билігін нығайтуына көмектескен болуы мүмкін. Поликраттың теңіз шайқастары мен жаулап алулары туралы көп мәлімет сақталған жоқ. Геродот Милетке жасалған шабуылды айтады, онда лесбияндықтар Милетке көмекке келді және Поликрат үлкен теңіз жеңісіне қол жеткізіп, көптеген лесбияндық теңізшілерді тұтқынға алып, құлдыққа салды. Милесиялықтар парсылардың маңызды одақтастарына айналды, ал бұл жеңіс, мүмкін, Фукидид пен басқа да тарихшылардың айтуынша, парсы флотына қарсы жеңіспен бірдей болған. Фукидид Эгей теңізінің маңызды діни орталығы Делос қаласын бағындыруына ерекше мән берді. Поликрат Мысыр патшасы Амазиспен одақ құрды, ал А. Карти Поликраттың Амазиске Кипрді жаулап алуға көмектескенін болжайды. Адиен Карти бұл шабуылдың мақсаты Амазистің әскерінде жалдамалы әскер ретінде қызмет ету үшін Мысырға құлдарды экспорттау болғанын айтады. Поликраттың флотының құрамы туралы пікірталас жүріп жатыр. Кейбір ғалымдар оның пентаконтерлерін Поликраттың бұйрығымен иелік етілген, экипажы бар және басқарылған мемлекеттік флоттың күшті соғыс кемелері деп есептейді. Басқа ғалымдар мұндай көзқарасты өткенге қатысты дұрыс емес деп санайды; олар пентаконтерлерді жеке самиялық аристократтарға тиесілі сауда және шабуыл кемелері ретінде сипаттайды, олар негізінен автономды қарақшылар болған, ал Поликрат пен самиялық мемлекет оларды шартты түрде ғана шектеген. Бұл кемелерге қоса, Поликрат екі қатар ескектері бар, екі қабатты кеме – самаинаны жасады, бұл тауарларды немесе әскерді жылдам тасымалдауға арналған сауда кемесі болды.
Polycrates recruited an army of 1,000 archers and assembled a navy of 100 penteconters, which became the most powerful navy in the Greek world –– Herodotus says that Polycrates was the first Greek ruler to understand the importance of sea power and Thucydides includes him in his list of thalassocracies in the Aegean. With these forces he implemented a plan to bring all the Greek islands and cities of Ionia under his rule. Polycrates' rise to power took place in the period when the Achaemenid empire under Cyrus conquered western Anatolia. In theory, the Aegean islanders had accepted Persian overlordship after Cyrus conquered Lydia in 546 BC, but in practice the political situation in the Aegean was complicated. This confusion may have contributed to Polycrates' success in projecting his power. Few specifics of Polycrates' naval activities and conquests are preserved. Herodotus refers to an attack on Miletus, in which the Lesbians came to the aid of Miletos and Polycrates won a great naval victory, capturing and enslaving large numbers of Lesbian sailors. The Milesians had become key Persian allies and this victory is probably identical with a victory over Persian navy mentioned in Thucydides and some other historians. Thucydides emphasises his conquest of Delos, the key religious centre of the Aegean. Polycrates formed an alliance with King Amasis of Egypt and A. Carty suggests that Polycrates assisted Amasis in the conquest of Cyprus. Aideen Carty argues that the focus of this raiding was the acquisition of slaves whom he exported to Egypt to serve as mercenaries in Amasis' army. The nature of Polycrates' navy is debated. Some scholars have conceived of his penteconters as powerful warships in a state navy which owned, crewed and operated them in accordance with Polycrates' command. Other scholars consider this picture anachronistic; they present the penteconters as trading and raiding vessels that were owned privately by individual Samian aristocrats, who were essentially autonomous pirates only loosely constrained by Polycrates and the Samian state. In addition to these ships, Polycrates is said to have commissioned a new type of ship called the Samaina, a decked ship with two banks of oars, apparently a merchant galley designed for the rapid transport of goods or troops.
Көтеріліс және спартандықтардың шабуылы
Геродоттың айтуынша, Поликрат кейіннен 40 триремадан тұратын флот құрды, бұл мұндай кемелердің флоты бар алғашқы грек мемлекеті болуы мүмкін. Ол саяси тұрғыдан қауіпті деп санаған теңізшілермен экипаж жинап, оларды парсы патшасы Камбизге, экипаждарды өлтіру туралы нұсқаулармен жіберді. Қазіргі ғалымдар бұл оқиғаның шындыққа жақын еместігін айтады. Бұл кемелердің жөнелтілуі көбінесе б.з.д. 525 жылы Египетке жасалған парсы шапқыншылығымен байланысты. Герман Валлинганың пікірінше, кемелер Амазистің қаржатымен салынған, Поликрат оларды жарақтандырған және парсыларға қарсы күреске жіберген. Ал Ханс Ван Вес бұл флотты парсылардың Амазиске қарсы көмектесу мақсатымен, Поликраттың экипажымен берген сыйы деп есептейді. Теңіз күштері Поликратқа қарсы шабуыл үшін кері қайтты. Олар оны теңізде жеңіске жеткізді, бірақ аралды басып ала алмады. Көтерілісшілер содан кейін материктік Грекияға жүзіп, Спарта және Коринфпен одақтасты. Спарта және Коринф б.з.д. 520 жыл шамасында Самос аралына Самиандық көтерілісшілерді қолдау үшін шабуыл жасады. 40 күннен кейін сәтсіз қоршаудан бас тартты. "Поликраттың ең ерте монета жасаушылардың бірі болғаны айтылады. Геродоттың мәлімдемесіне сәйкес, Поликрат б.з.д. 525/4 жылы қоршауға алған спарталықтарды жалған Самос монеталарымен сатып алған. Бұл жалған монеталардың бір бөлігі әлі де сақталып қалған және Спинк монеталар каталогында сипатталған."
Herodotus states that Polycrates later established a fleet of 40 triremes, probably becoming the first Greek state with a fleet of such ships, which he crewed with sailors he considered to be politically dangerous, and sent to the Persian king Cambyses with instructions to put the crews to death. Modern scholars consider this story unlikely. The dispatch of these ships is usually connected with the Persian invasion of Egypt in 525 BC. Herman Wallinga argues that the ships were built at Amasis' expense, crewed by Polycrates, and sent by him to fight against the Persians. By contrast, Hans Van Wees thinks that this fleet was a gift from the Persians, crewed by Polycrates, in order to assist the Persians against Amasis. The naval detachment turned back to attack Polycrates. They defeated him at sea but could not take the island. The rebels then sailed to mainland Greece and allied with Sparta and Corinth. Sparta and Corinth invaded the island of Samos in support of the Samian rebels around 520 BC. After 40 days they withdrew their unsuccessful siege. "It's said that Polycrates was one of the earliest known coin counterfeiters. Herodotus wrote that Polycrates bought off the besieging Spartans in 525/4 B. C. with counterfeit Samian coins. Some of these fakes still exist and are described in Spink's coin catalogue."
Парсы басқыншылығы және өлім
Геродот Поликраттың өлімі туралы да айтады. Камбиздің билігінің соңына таяу (б.з.д. 522 жыл шамасында), Сардистің сатрапы Ороэтес Поликратты өлтіруді жоспарлады, себебі ол Самосты Парсы жеріне қоса алмаған немесе Поликрат парсы елшісін құрметсіздікке ұшыратқан болатын. Диодор Сицилийдің мәлімдеуінше, бұған дейін Ороэтестің зорлықтарынан қашып, Самос аралына паналаған лидиялықтар болған. Поликрат оларды бастапқыда қабылдады, бірақ кейін қырғынға ұшыратып, олар әкелген мүліктерін тәркіледі (Диодор Сицилий, Кітапхана 10.16.4). Поликратты Ороэтес тұратын Магнезияға шақырды. Ороэтес Камбиз оған қарсы шықса, Самоста оған пана беретінін және оған өтемақы ретінде көп ақша беретінін айтты. Поликрат сеніп, Магнезияға барды, онда оны өлтірді. Геродот Поликраттың қалай өлгені туралы нақты айтпайды, тек ол даңқты билеушіге лайық емес соң болғанын айтады; оны тікелей шаншап өлтірген немесе денесі айқышқа ілінген болуы мүмкін. Геродоттың сөзінше, Поликраттың қызы оған Магнезияға бармауға ескерткен, себебі оған түс көріпті, онда ол ауада ілініп тұрған, Зевс оны жуып, күн құдайы Гелиос майлаған. Оның өлімі осы түс арқылы орындалды, себебі жаңбыр жауғанда оны «Зевс жуды», ал күн нұры түскенде «Гелиос майлады», себебі одан тер шығып, ылғалданған. Ороэтес Поликратты өлтіргеннен кейін Самос Маандрий билігіне көшті.
Herodotus also tells the story of Polycrates' death. Near the end of the reign of Cambyses (around 522 BC), the satrap of Sardis, Oroetes, planned to kill Polycrates, either because he had been unable to add Samos to Persia's territory, or because Polycrates had snubbed a Persian ambassador. Prior to this, according to Diodorus Siculus, some Lydians fleeing Oroestes' domineering rule sought sanctuary on Samos. Polycrates at first received them, but then put them to the sword and confiscated the possessions that they had brought (Diodorus Siculus, Library 10.16.4). Polycrates was invited to Magnesia, where Oroetes lived. Oroetes claimed that he wanted a promise of refuge on Samos in the event that Cambyses turned on him and that in return he would give Polycrates a large amount of money. Polycrates was convinced and went to Magnesia, where he was assassinated. Herodotus is vague about the manner of Polycrates' death, saying only that it was an undignified end for a glorious ruler; he may have been impaled and his dead body was crucified. Herodotus claims that Polycrates' daughter warned him not to go to Magnesia, reporting a prophetic dream that she had had of him hanging in the air, being washed by Zeus and anointed by the sun god Helios. His death fulfilled this prophecy as when it rained he was 'washed by Zeus' and when the sun shone he was 'anointed by Helios', as the moisture was sweated from him. After the murder of Polycrates by Oroetes, Samos was ruled by Maeandrius.
Құрылыс жобалары
Поликраттың тұсында саамдықтар ежелгі Грецияда сирек кездесетін инженерлік және технологиялық білімділікке қол жеткізді. Геродот Поликрат туралы баяндамасының арасында саамдықтардың үш керемет инженерлік құрылысын ұсынады. Олардың біріншісі – ұзын туннель түріндегі су тас жолы, ол әлі де көрініп тұр және Эупалин туннелі деп аталады. Туннельді таудың қарама-қарсы беткейлерінен қазумен айналысқан екі команда салған, олар ортасында небәрі бірнеше метр қатемен кездескен – сол кездегі таңғажайып инженерлік жетістік, және бұл саамдықтардың египеттіктерден үйренген практикалық геометрия дағдыларын көрсетеді. Поликрат сондай-ақ Гераның ірі ғибадатханасы – Гераионның құрылысын қолдады, оған Амасис көптеген сыйлықтар арнады, ал 346 фут (105 м) ұзындығымен ол грек әлеміндегі ең үлкен үш ғибадатхананың бірі болды. Ол сондай-ақ өзінің астанасының портын (қазіргі Пифагорион) жаңартты, шамамен төрт шақырымға жуық ұзындықтағы терең су бөгетін салуға бұйрық берді, ол бүгінге дейін грек балықшы қайықтарын қорғау үшін қолданылады. Бұл жобалар көбінесе Геродоттың мәтініне сүйене отырып Поликратпен байланыстырылса да, ол осы жобалардың қашан орындалғаны және олардың Поликратпен қандай қатысы болғаны туралы өте тұспалдамайды. Археологиялық зерттеулер жағдайды күрделендірді, Эупалин туннелі оның билігінен бұрын қазылған болуы мүмкін екенін және Поликрат Гераионда басталған жобаларды жалғастырғанын көрсетті.
Under Polycrates the Samians developed an engineering and technological expertise to a level unusual in ancient Greece. In the midst of his account of Polycrates, Herodotus presents three astounding engineering works of the Samians. The first of these is an aqueduct in the form of a tunnel long which can still be seen and which is known as the Tunnel of Eupalinos. The tunnel was constructed by two teams tunnelling from opposite sides of a ridge who met in the middle with an error of only a few metres — a remarkable engineering feat for the time, and one which probably reflects the practical geometry skills which the Samians had learned from the Egyptians. Polycrates also sponsored construction of a large temple of Hera, the Heraion, to which Amasis dedicated many gifts, and which at 346 feet (105 m) long was one of the three largest temples in the Greek world, and he upgraded the harbour of his capital city (modern Pythagorion), ordering the construction of a deep water mole nearly a quarter mile long, which is still used to shelter Greek fishing boats today. Although these projects are often associated with Polycrates on the strength of the passage of Herodotus, he is actually very vague about when these projects were carried out and what if anything they had to do with Polycrates. Archaeological work has made the picture more complicated, suggesting that the Tunnel of Eupalinos may have been dug before his reign and that Polycrates continued projects that were already in course at the Heraion.
Діни және мәдени қызмет
Поликрат өзінің қуатты флотын Грекияның ең маңызды діни орталықтарының бірі – Делос аралын бақылауға пайдаланды, бұл Поликраттың Ион гректерінің жетекшісі екендігі туралы талабын нығайтуға септігін тигізді. Поликрат зәулімдік пен көрікке толы өмір сүрді және ақындар Анакреон мен Ибикқа демеушілік жасады. Философ Пифагор да оның билігі тұсында Самоста болды, бірақ б.з.д. 531 жылы Кротонға кетіп қалды, мүмкін оның тәуелділікке қанағаттанбағандықтан. Геродоттың еңбегінде бұл оқиға тағдырдың өзгеруі және табысты қалай бағалау туралы жалпы тақырыптарды дамытуға қызмет етеді. Әдебиетте және басқа да бұқаралық ақпарат құралдарында Поликратқа жасалған кейінгі сілтемелер көбінесе осы оқиғаға тоқталады.
One use to which Polycrates put his powerful navy was controlling the island of Delos, one of the most important religious centres in Greece, control of which would bolster Polycrates' claim to be the leader of the Ionian Greeks. Polycrates lived amid great luxury and spectacle and was a patron of the poets Anacreon and Ibycus. The philosopher Pythagoras was also on Samos during his reign but left for Croton about 531 BC, perhaps out of dissatisfaction with his dictatorship. Within Herodotus' work, this story serves to advance general themes about the mutability of fortune and how to judge success. Most subsequent references to Polycrates in literature and other media have focused on this story.