Роберт Майлн: Шотландиялық сәулетші және инженер

Кіріспе

Шотланд сәулетшісі және инженер-құрылысшы (1733–1811)
17 ғасырдағы сәулетші

Роберт Майлн (4 қаңтар 1733 – 5 мамыр 1811) – шотланд сәулетшісі және инженер-құрылысшы, ең әйгілісі Лондондағы Блэкфрайрс көпірінің жобасы үшін танымал. Эдинбургте туып өскен ол жас кезінде Еуропаға саяхаттап, Римде Пиранезидің жетекшілігімен сәулет өнерін оқыды. 1758 жылы ол Сан-Лука академиясының үш жылдық сәулет сайысында жеңіске жеткен алғашқы британдық болды. Бұл оның есімін Лондонда таныстырып, оған сондай-ақ шотландтық Роберт Адаммен бәсекелестік тудырды. Британияға оралғаннан кейін Майлн Лондондағы Темза өзені арқылы салынатын жаңа Блэкфрайрс көпірін жобалау конкурсында жеңіске жетті, оның жобасы Джон Смитон сияқты танымал инженерлердің жобаларынан жоғары бағаланды. Ол Лондон қаласын ауыз сумен қамтамасыз ететін New River компаниясының геодезисі және Сент-Пол соборының құрылысын қадағалаушысы болып тағайындалды, онда ол сэр Кристофер Рен жобалаған ғимараттың күтілуіне жауапты болды. Ол өмір бойы екі лауазымды бірге атқарды. Майлн көптеген ауылдық үйлер мен қалалық ғимараттарды, сондай-ақ көпірлерді жобалады. Карьерасы дамыған сайын ол инженерлік салаға көбірек назар аударып, порттар туралы есептер жазып, каналдар бойынша кеңес берді және сот істерінде сарапшы куәгер ретінде сөйледі. Майлн, Джон Смитонмен бірге, 1771 жылы құрылған әлемдегі алғашқы инженерлік қоғам – Азаматтық инженерлер қоғамының негізін қалаушыларының бірі болды. Ол сонымен қатар Сәулетшілер клубының негізін салуға қатысты, ол өз заманының көрнекті дәрігерлерімен, философтарымен және ғалымдарымен әлеуметтік байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Шапшаң мінезімен және адалдығымен танымал Майлн өте жауапкершілікке ие болды және өзінің дұрыстығына сенгенде кешірімсіз болатын. Бұл бейілділік оны сол кезде кең таралған жемқорлыққа қарсы тұрғандықтан, кейбір адамдар үшін ұнатпайтын тұлғаға айналдырды. Ол 78 жасында қайтыс болды және Сент-Пол соборында жерленді: оның құрметіне криптада ескерткіш орнатылған.

Ерте өмір

Майлн сәулетшілер мен құрылысшылар отбасынан шыққан және 1633–1710 жылдары өмір сүрген сәулетші және тас қадушы Роберт Майлннің шөбересі болды. Ол Эдинбургтегі Холируд сарайында Корольдің бас құрылысшысы қызметін атқарғаны үшін есімдеріне сақталды. Жас Роберт Эдинбургте, Эдинбург қаласының жер өлшеушісі Томас Майлнның және Эдинбургтегі масондардың негізгі кәсіби одағы – Сент-Мария капелласының диаконының ұлы болып дүниеге келді. Ол 9-14 жас аралығында Корольдік жоғары мектепте білім алды, содан кейін алты жыл бойы Даниэль Райттың шәкірті болды. Осы жылдарда ол әкесінен тас қалау өнерін де үйренген болуы мүмкін. Ол Пертширдегі Блэр қамалында Атолл герцогының тапсырысын орындады және отбасы бизнесін әкесінен мұраға алуы күтілді.

Үлкен тур

1754 жылдың күзінде Майлн Парижде бір жыл оқып жүрген ағасы Уильямға қосылу үшін "Ұлы саяхат" арқылы Еуропаға аттанды. Олар Франция арқылы бірге, көбінесе жаяу және қайықпен саяхаттап, Авиньон мен Марсельге барды, содан кейін Чивитавеккияға жетті. 1755 жылдың қаңтарында Римге келген соң, олар Виа деи Кондоттиде жатақхана жалдады. Олар "Ескі талапкер" Джеймс Стюарттың хатшысы Эндрю Лумисденмен және Римдегі шотланд азаматы аббат Питер Грантпен байланыс жасады. Сондай-ақ, архитектураны оқып жүрген шотландтық Роберт Адаммен де кездесті. Адам Майлиндердің жағдайына немқұрайлы қарады, бірақ Роберт Майлнді әлеуетті бәсекелес деп санады, оның "сурет салу өнерін жақсы меңгеруде" екенін байқады. Майлн архитектуралық және фигуралық сурет салуды үйренді, ал Джованни Баттиста Пиранезидің жетекшілігімен сәулеттік безендіру өнерін зерттеді. Пиранези, Роберт Адамға да сабақ берген болатын, жас Майлнге үлкен әсер етті, және екеуі Римнен кеткен соң да хат алмасып тұрды. Майлн ежелгі Римнің су құбырлары жүйесін зерттеді және өзі де жеке сабақтар беру арқылы ақы төленетін жұмыс істеуге кірісті. Атолл герцогының хатында Блэрдегі жұмысты қайта бастауға қашан оралатынын сұрады және Майлнге бас кескіш лауазымын ұсынды, бірақ ол оқуын жалғастыруды жөн көрді. 1757 жылдың көктемінде, Уильям үйіне оралғаннан кейін көп ұзамай, Майлн дипломат Ричард Фелпс пен антиквариаттанушы Мэтью Нултимен бірге Сицилияға саяхат жасады. Ол жоспарланған кітап үшін ескіліктердің эскиздерін және өлшенген суреттерін жасады, бірақ ол жарияланбады. 1758 жылы Майлн Concorso Clementino деп аталатын үшжылдық сәулет байқауына қатысуға шешім қабылдады. Жеңімпаз жобасы француз неоклассикалық сәулетінің күшті ықпалында болды, бұл оған барокко стильдегі көптеген жұмыстардың арасында ерекшеленуге көмектесті. 6 қыркүйекте барлық қатысушылар емтихан жағдайында сурет салу бойынша сынақ тапсыруға тиіс болды, ал 18 қыркүйекте 1758 жылы Майлн күміс медальмен марапатталды, бұл жарыстың алғашқы британдық жеңімпазы болды. Байқауға 69 жоба түсті, олар 14 үміткердің тізіміне дейін таңдалды, оның ішінде белгілі инженерлер Джон Смитон мен Джон Гвинннің, архитекторлар сэр Уильям Чемберстің және Джордж Дэнс Егдестің жобалары бар еді. Дегенмен, Майлннің жобасы ерекше көзге түсті, өйткені ол дөңгелек емес, жалпақ, эллипстік доғаларды ұсынған жалғыз жоба болды. Бұл жаңашылдық, әлі Ұлыбританияда сынақтан өтпеген, көптеген пікірталастарға себеп болды және Джон Гвинннің досы доктор Сэмюэл Джонсон Майлнге қарсы шықты, ол эллипстік доғалар тым нашар болады деп мәлімдеді. Жауап ретінде Майлн "Publicus" деген псевдониммен кітапша жариялады, онда автор анонимді түрде Майлннің жобасын мақтап, оның бәсекелестерін сынады. 1760 жылдың 22 ақпанында Майлн байқаудың жеңімпазы деп жарияланды және ол жаңа Блэкфрайрс көпірінің геодезисі болып тағайындалды, құрылыстың жобалау, салу және болашақ күтімдеріне жауапты, жылына 400 фунт стерлинг жалақымен. Негізгі тас 31 қазанда салынды, ал 1764 жылдың 1 қазанында бірінші арка, 100 фут (30 м) енді орталық арка аяқталды. Майлн Пиранезимен жоба бойынша хат алмасып тұрды, ал соңғысы Майлннің есептеріне сүйене отырып, салынып жатқан көпірдің гравюрасын жасады. Майлн бірнеше техникалық жаңалықтарды енгізді, соның ішінде аркаларды құрылыс кезінде қолдаған орталық тіреулердегі алынып тасталатын клиндерді пайдалану, оларды бөлшектеуді жеңілдетті. Пиллерлердің іргетастары ағаш қадаларда орнатылып, су асты арасымен тегістелді, содан кейін тас құрылыстары үлкен кассисонның ішінде салынды, бұл жүзетін, су астындағы жұмыс кеңістігі, көлемі 26 метрге 33 метр және биіктігі 27 метр болды. 1769 жылдың қарашасында көпір барлық көліктерге ашылды. Геодезист ретінде Майлн сонымен қатар кіру жолдарын салуға жауапты болды: Бридж-стрит (қазіргі Нью-Бридж-стрит) солтүстіктен және Суррей-стрит (қазіргі Блэкфрайрс-роуд) оңтүстіктен. Чатэм сквері мен Альбион алаңдары көпірдің солтүстік және оңтүстік шеттерінде салынды, сонымен қатар Майлн 1771 жылы Сент-Джордж циркінде әлі де тұрған обелискіні жобалады. Майлн байқауды жеңген кезде шотландтарға қарсы карикатуралар мен памфлеттердің нысанасы болғанмен, аяқталған көпір жалпыға бірдей жақсы қабылданды және жол ақысы бірнеше жыл ішінде құрылыс құны 152,840 фунтты қайтарып берді. Ол өмірінің соңына дейін геодезист қызметін атқарды, бірақ 1831 жылы Лондон көпірінің қайта құрылысы өзен ағысына әсер еткендіктен, 1869 жылы көпірді ауыстыру қажет болды.

In autumn 1754, Mylne set off for mainland Europe on the "Grand Tour", to join his brother William, who had been studying in Paris for a year. They travelled through France together, mostly on foot and by boat, visiting Avignon and Marseille, from where they sailed to Civitavecchia. Again travelling on foot, they arrived in Rome in January 1755, and took lodgings on the Via dei Condotti. They made contact with Andrew Lumisden, secretary to James Stuart, the "Old Pretender", and Abbé Peter Grant, the Scots agent in Rome. They also encountered Robert Adam, a fellow Scot also studying architecture. Adam was disdainful of the Mylnes' poor situation, but viewed Robert Mylne as a potential rival, noting that he "begins to draw extremely well". Mylne learned architectural and figure drawing, and studied the art of architectural ornament, under the direction of Giovanni Battista Piranesi. Piranesi, who had also taught Robert Adam, was a great influence on the young Mylne, and the two continued to correspond after the latter left Rome. Mylne studied the Ancient Roman system of aqueducts, and began to take on paid work as a tutor himself. A letter from the Duke of Atholl enquired when he would return to resume work at Blair, and offered Mylne the post of head carver, but he preferred to continue with his studies. In the spring of 1757, shortly after William had returned home, Mylne accompanied the diplomat Richard Phelps and antiquarian Matthew Nulty on a tour of Sicily. He produced sketches and measured drawings of the antiquities for a projected book, although this was never published. In 1758, Mylne decided to enter the triennial architecture competition, known as the Concorso Clementino, This, the winning design, was heavily influenced by French neoclassical architecture, which helped it to stand out against the field of mostly baroque entries. On 6 September, all the entrants had to complete a prova, a drawing exercise under examination conditions, and on 18 September 1758, Mylne was awarded a silver medal, as the first Briton ever to win the competition. 69 schemes were entered into the competition, which was soon reduced to a shortlist of 14, including designs by the established engineers John Smeaton and John Gwynn, and the architects Sir William Chambers and George Dance the Elder. Mylne's design stood out, however, as it was the only one to propose flatter, elliptical arches, rather than round ones. This departure, as yet untried in Britain, provoked a public debate, and brought Mylne under attack from Dr Samuel Johnson, a friend of John Gwynn, who suggested that elliptical arches would be too weak. In response Mylne published a pamphlet, under the name "Publicus", in which the pseudonymous author praises Mylne's design, while criticising those of his competitors. On 22 February 1760, Mylne was finally declared the winner of the competition, and he was appointed surveyor to the new Blackfriars Bridge, with overall responsibility for design, construction and future maintenance of the structure, on a salary of £400 a year. The foundation stone was laid on 31 October, and on 1 October 1764 the first arch, the 100 feet (30 m) wide centre arch, was completed. Mylne corresponded with Piranesi regarding the project, and the latter made an engraving, based on Mylne's reports, of the bridge under construction. Mylne introduced several technical innovations, including the use of removable wedges in the centring which supported the arches during construction, making it easier to dismantle. The foundations of the piers were on timber piles, levelled with an underwater saw, and the stonework was then built inside a huge caisson, a floating, submersible workspace, 86 feet (26 m) by 33 feet (10 m), and 27 feet (8 m) high. The bridge was opened to all traffic in November 1769. As surveyor, Mylne was also responsible for laying out the approach roads; Bridge Street (now New Bridge Street) from the north, and Surrey Street (now Blackfriars Road) from the south. The squares of Chatham Square and Albion Place were laid out at the north and south ends of the bridge, respectively, and Mylne also designed the obelisk, which still stands, at St George's Circus, in 1771. Although Mylne was briefly the target of satirical anti Scots cartoons and pamphlets at the time of winning the competition, the completed bridge was universally well received, and tolls repaid the £152,840 cost of building within a few years. and held the post of surveyor until his death, but the bridge had to be replaced in 1869, after the rebuilding of London Bridge in 1831 affected the flow of the river.

Сәулет

Осы ертедегі жетістіктерге қарамастан, Майлн замандастары Роберт Адам (1728–1792) мен Уильям Чемберстің (1723–1796) құрметіне ие болған жоқ. Сәулетші ретінде табысқа жеткенімен, Адам мен Чемберстің жетекшілігімен дамыған неоклассикалық сәулет өнеріндегі үлесi шағын болды. Майлн «Адам стилінен» гөрі француздық неоклассицизм стилін ұстанды, ал оның жұмысына ағылшын сәулетшісі Исаак Уэрдің (1704–1766) палладиандық емес ғимараттары әсер етті. Майлн көптеген қалалық және ауылдық үйлерді, сондай-ақ бірнеше қоғамдық ғимараттарды жобалады. Алғашқы жаңа ауылдық үй – Шотландияның оңтүстік-батысындағы Галлоуэйдегі Броутоннан Джеймс Мюррейге арналған үй. Майлн Мюрреймен Римде танысып, үйдің кейіннен өзгертілген жобасы салынғанмен, сол жерде жоспарлар жинағын жасады. Оның ең ірі ауылдық үйі – 1766 және 1769 жылдар аралығында Уильям Фермор үшін Палладиан стилінде салынған Оксфордширдегі Тусмор. Оның шағын қалалық үйлерінің ең танымалдарының бірі – Ричмондтағы «Вик». Эдинбургтегі Сент-Сесилия залы – 1761–1763 жылдары Эдинбург музыкалық қоғамы үшін салынған Майлннің алғашқы қоғамдық ғимараттарының бірі. Овалды, күмбезді зал қазір Эдинбург университетінің бір бөлігі. 1770–1773 жылдары салынған Лондон қалалық ауруханасы үшін жасалған Майлннің жобасы – екі жағында фронтонды блоктары бар биік орталық күмбезден тұрады. Тағы бір қоғамдық ғимарат – Лондондағы Stationers' Hall, ол 1800 жылы қайта жаңартылған Майлннің соңғы сәулеттік жұмыстарының бірі. Майлннің жеке тапсырыс бойынша жасаған алғашқы жұмыстарының бірі – Эдвард Саутвеллге (1705–1755) арналған үй, оны ол Саутвеллдің Гранд-турда болған кезінде Римде Пиранезидің шеберханасында оқып жүргенде кездестіргені айтылады. Майлнның Кингс-Уэстон үйіндегі алғашқы жұмысы 1763 жылы жасалды, ол әлі күнге дейін сақталған кеңейтілген жаңа аялдамалар мен бақша кешенін жобалауды қамтыды. Келесі жылдары Майлн Кингс-Уэстон үйін жаңғырту және сэр Джон Ванбрудың аскетикалық интерьерін ауыстырумен айналысты. Ол қайта жаңғыртылған Салонды қоршаған неоклассикалық бөлмелер жасады және оларды отбасылық портреттермен, әсем оюлы сәулеттік жақтаулармен толтырды. Саутвелл үшін жасаған соңғы жұмысы – 1768 жылы салынған қақпа үйі, оның суретін клиентіне сыйлады. 1766 жылы Майлн сэр Кристофер Рен 55 жыл бұрын аяқтаған Сент-Пол соборының геодезисі тағайындалды. Лондонның Лорд-мэрі тағайындаған оның жалақысы жылына 50 фунт стерлинг болды. Осы қызметі барысында Майлн Ренге ескерткіш орнатуға жауапты болды, оның сол кездегі жалғыз ескерткіші – жертөледе орналасқан. «Lector, si monumentum requiris, circumspice» (оқырман, егер оның ескерткішін іздесең, айналаңа қара) деген латын тіліндегі эпитафия 1810 жылы орган экранына орнатылған тақташада қайта қолданылды, бірақ ол соғыс кезінде қирады. Ол Реннің 200-ден астам суретін жеке қаржысымен сатып алып, оларды соборға сыйлады, осылайша ғимарат тарихын сақтап қалды. Майлн, өндіруші Мэтью Болтонмен бірге, Нельсонның жерленуіне дейін саркофагқа Болтон жасаған ескерткіш медальдарды жасыруды ұйымдастырды. 1775 жылдың қарашасында ол Джеймс Стюарттың басшылығымен Гринвич ауруханасының жұмыс кеңсесіне тағайындалды. Гринвичте ол аурухананың зейнеткерлеріне қажетті орынды басып алған және қаржыны дұрыс пайдаланбағандығы үшін капитан Бейлиді айыптады. Майлн Бейлиді сыбайлас жемқорлыққа ұқсас қылмыс жасады деп айыптады, ал одан кейінгі тергеу Майлнның әділдігін растады және 1778 жылы Бейлидің жұмыстан босатылуына әкелді. Келесі қаңтардағы өрт шіркеуді қиратты, бірақ Майлн мен оның бастығы Джеймс Стюарт оны ауыстыру үшін бірлесіп жұмыс істемеді. Майлн Стюарттан суреттерді жиі сұрады, бірақ маскүнемдігімен және сенімсіздігімен танымал болған Стюарт Майлнны сыбайлас жемқорлық және бейкөңілділікпен айыптады. Екінші тергеуде ешқандай дәлел табылмады, бірақ Майлн мен Стюарттың бірге жұмыс істей алмайтыны анық болды. Стюарт белгілі тұлға болғандықтан, кіші серіктес болған Майлн жұмыстан босатылды. Нәтижеге наразы болған ол кеңсесінен күштеп шығарылды және зиянды өтеу үшін сотқа жүгінді. Ол Кентербери соборында геодезист ретінде қызмет етті. Кейіннен Майлн Жаңа өзенді жасаған сэр Хью Мидделтонге арнап Ұлы Амвеллде ескерткіш жасап орнатты.

Despite these early successes, Mylne never won the acclaim of his contemporaries Robert Adam (1728–1792) and William Chambers (1723–1796). Although he became a successful architect, he played only a minor role in the development of neoclassical architecture, which was led by Adam and Chambers. Mylne followed the French style of neoclassicism, rather than the "Adam style", and his work was also influenced by the post Palladian buildings of English architect Isaac Ware (1704–1766). Mylne designed a number of town houses and country houses, and a few public buildings. The first new country house was Cally, in Galloway, south west Scotland, for James Murray of Broughton. Mylne had met Murray in Rome, and drew a set of plans while still there, although the house was built to a modified design. His largest country house was Tusmore, Oxfordshire, built in a Palladian style between 1766 and 1769 for William Fermor. Of his small town houses, the most successful is The Wick, in Richmond. St Cecilia's Hall in Edinburgh was one of Mylne's first public buildings, built 1761–1763 for the Musical Society of Edinburgh. The oval, domed hall survives as part of Edinburgh University. Mylne's design for the City of London Lying in Hospital, built 1770–1773, comprised a high central cupola flanked by pedimented blocks. Another public building, Stationers' Hall in London, was among his last architectural works, being refronted by him in 1800. One or Mylne's earliest works for a private client was for Edward Southwell (1705–1755) whom he is reputed to have met in Rome when Southwell was on the Grand Tour and Mylne was there studying under Piranesi. Mylne's first work at Kings Weston House was in 1763 and involved designing and extensive new stables and kitchen garden complex which still remain. In the years following Mylne worked on extensively modernising Kings Weston House and replacing Sir John Vanbrugh's austere interiors. Here he created a suite of neo classical rooms surrounding the remodelled Sallon which he filled with family portraits in refined carved architectural surrounds. His final work for Southwell was for a lodge house in 1768, the drawing for which he gave to his client. In 1766, Mylne was appointed Surveyor to St Paul's Cathedral, completed by Sir Christopher Wren some 55 years earlier. Nominated by the Lord Mayor of London, his salary was £50 a year. In this capacity, Mylne was responsible for erecting a monument to Wren, whose only memorial at the time was in the basement. The existing Latin epitaph, Lector, si monumentum requiris, circumspice (reader, if you seek his monument, look around you), was re used on a tablet mounted on the organ screen in 1810, although this was destroyed in the Blitz. He purchased over 200 of Wren's drawings, with his own money, and had them bound and presented to the cathedral, thus recording the building's history for posterity. Mylne, together with the manufacturer Matthew Boulton, arranged for a secret deposit of commemorative medals, of Boulton's making, to be placed inside the sarcophagus prior to Nelson's interment. In November 1775 he was also appointed clerk of works at Greenwich Hospital, another Wren building, under the surveyor James Stuart. At Greenwich he cleared unsightly workshops from the grounds, and laid out a series of walkways. He was later accused by the Lieutenant Governor, Captain Baillie, of misusing funds and occupying space required by the hospital's pensioners. Mylne responded by accusing Baillie of corruption, and the ensuing enquiry vindicated Mylne and led to the dismissal of Baillie in 1778. A fire the following January destroyed the chapel, but Mylne and his superior, James Stuart, failed to work together to design and build a replacement. Mylne made frequent requests to Stuart for drawings, but Stuart, who was gaining a reputation for drunkenness and unreliability, accused Mylne again of corruption and insulting behaviour. A second investigation again found no evidence, but it was clear that Mylne and Stuart could not work together. Stuart was the established figure, so it was Mylne, as the junior partner, who was dismissed. Disgusted at the outcome, he had to be forced from his offices, and successfully sued for damages. He served as surveyor to Canterbury Cathedral. Later, Mylne designed and erected a monument to Sir Hugh Myddelton, designer of the New River, at Great Amwell.