Кіріспе

Тәжірибелік реактивті ұшақ

Бастапқыда He 180 деп аталған Heinkel He 280 – неміс ұшақ құрастырушы Heinkel компаниясы жасаған және өндірген ерте заманғы турбореактивті истребитель. Бұл әлемдегі алғашқы реактивті истребитель. He 280 Ханс фон Охайнның жаңа газ турбиналық қозғалтқыш технологиясын және Эрнст Гейнкельдің He 178 ұшағы бойынша жүргізген жұмыстарының жетістіктерін пайдаланды. Heinkel жоғары жылдамдықты ұшуды зерттеуге және реактивті қозғалтқыштың маңыздылығына ерекше мән берді. He 178 рейхслюфтфартминистрлігінен (RLM) (Германияның Рейхс авиация министрлігі) салқын қабылдануынан кейін, компания 1939 жылдың соңында реактивті истребитель жасау жұмысын бастауды шешті. Үлкен итеру күші үшін екі турбореактивті қозғалтқыш орнатылды, олар қанаттың орталық бөлігіне орналастырылды. Сондай-ақ, ол кезде сирек кездесетін үш дөңгелекті шассиге ие болды, ал ұшақ корпусының дизайны көбінесе дәстүрлі болды. 1940 жылдың жазында алғашқы ұшақ прототипі аяқталды, бірақ жоспарланған HeS 8 қозғалтқышының дамуындағы қиындықтарға байланысты сынақ ұшуларын жүргізе алмады. Сондықтан, ол бастапқыда планер ретінде ұшырылды, ал алты айдан кейін қолайлы қозғалтқыштар қолжетімді болды. Мемлекеттік қолдаудың болмауы қозғалтқыштарды дамытуды кешіктірді, осылайша He 280 жұмысына кедергі келтірді; алайда, бұл истребитель бәсекелес Messerschmitt Me 262-ден бұрын пайдалануға берілуі мүмкін еді және одан кейбір артықшылықтарды ұсынды. 1942 жылдың 22 желтоқсанында RLM шенеуніктерінің алдында өткен имитациялық әуе шайқасында He 280 поршенді Focke Wulf Fw 190-ға қарағанда өте жоғары жылдамдығын көрсетті; жақын арада RLM 300 стандартты ұшақтарға дейін 20 алдын ала өндіріс сынақ ұшақтарына тапсырыс беруді шешті. Дегенмен, қозғалтқышты дамыту He 280 бағдарламасы үшін үнемі қиындық туғызып келді. 1942 жылы RLM Heinkel компаниясына HeS 8 және HeS 30 жобаларын тоқтатып, HeS 011 жобасына назар аударуды бұйырды. HeS 011 біршама уақытқа қолжетімді болмайтыны күтілгендіктен, Heinkel бәсекелес BMW 003 қозғалтқышын таңдады; алайда, бұл қозғалтқыш та кешіктірілді. Осыған сәйкес, екінші He 280 прототипі Junkers Jumo 004 қозғалтқыштарымен қайта жабдықталды. 1943 жылдың 27 наурызында Люфтваффе бас инспекторы Эрхард Мильх Heinkel компаниясына He 280 жобасының жұмысын тоқтатып, басқа мақсаттарға көшуді бұйырды. Бұл шешімнің себебі техникалық және саяси факторлардың жиынтығына байланысты болды; Me 262 ұшағының ұқсас рөлі де шешімге әсер етті. Осыған байланысты тек тоғыз сынақ ұшағы ғана салынды, He 280 ешқашан операциялық мәртебеге ие болған жоқ және жауынгерлік қимылдарға қатыспады.

Өмірбаян

1930 жылдардың соңында Heinkel компаниясы әлемдегі алғашқы турбореактивті ұшақ – He 178 ұшағын жасады. 1939 жылдың 27 тамызында ол алғаш рет ұшты. Дегенмен, He 178 ұшағының әуедегі көрсетілімі Рейхслюфтфартминстер (RLM) (Германияның Рейхс авиация министрлігі) шенеуніктерін ұшақтың өзіне де, жалпы реактивті жылдамдыққа да қызықтырмады. Heinkel-ге белгісіз болғандай, Рейхс әуе министрлігі оның компаниясының күш-жігеріне тәуелсіз өз реактивтік технологиясын дамыту жұмысын бастаған еді. Одан әрі жұмыс істеу үшін мемлекеттік қолдау ала алмағанына қарамастан, Хайнкель турбореактивті ұшақтың әлеуетті құндылығына сенімді болды. Оның орнына компания 1939 жылдың соңында He 280 ұшағына жұмыс істеуді бастады. Бұл жоба реактивтік қозғалтқышта жұмыс істейтін ұшақты жасау мақсатымен іске қосылды, бастапқыда He 180 деп аталды және неміс авиациялық конструкторы Роберт Луссер басқарды. Жобаға бұрынғы He 178 бағдарламасы үлкен көмек көрсетті, ол тұжырымдаманы дәлелдеумен ғана шектелмей, сонымен қатар ұшу сынақтарынан алынған құнды деректерді ұсынды. Алайда, He 178 ұшағының дизайны одан әрі дамытуға жарамсыз деп танылды, әсіресе қозғалтқышты фюзеляжға орнатудың қиындығына байланысты. He 280 үшін екі турбореактивтік қозғалтқыш қолданылды, олардың әрқайсысы ортаңғы қанатқа орнатылды, бұл тиімді деп есептелді. Кейбір шенеуніктер бұл конструкцияны сол кездегі шөпті немесе топырақты әуежайлар үшін тым осал деп санады, бірақ үш дөңгелекті шасси ақырында қабылданды. He 280 ұшағындағы ерекше жаңалық – қысылған ауамен жұмыс істейтін катапульталық кресло болды. Бұл ұшақ осы жүйемен жабдықталған алғашқы ұшақ болды және шын мәніндегі төтенше жағдайда оны сәтті қолданған алғашқы ұшақ еді. He 280 ұшағының Германияның саяси жетекшілігін әсер еткен бір артықшылығы – реактивтік қозғалтқыштардың керосинмен жұмыс істеуі, бұл поршендік қозғалтқыштарға қолданылатын жоғары октанды отынға қарағанда әлдеқайда арзан және тазартуы оңай отын еді. Алайда, бастапқы дамудың маңызды кезеңінде мемлекеттік қаржыландыру жетіспеді; авиация тарихшысы Роберт Дорр бұл қолдаудың жетіспеушілігін Удеттің жеке қарсылығына байланысты деп санайды. Келесі жыл ішінде қозғалтқыштағы проблемалардың салдарынан прогресс баяу болды. Екінші қозғалтқыш дизайны – HeS 30 да әзірленуде болды, ол өзінің қызықты дизайнымен және HeS 8-ге балама ретінде қарастырылды. Осы уақыт аралығында V-1 ұшқыш бомбасын қозғалтқан Argus As 014 пульсjet сияқты басқа да қуат көздері қарастырылды. 1942 жылдың соңында үшінші прототип HeS 8 қозғалтқышының жетілдірілген нұсқаларымен жабдықталды және келесі демонстрацияға дайын болды. 22 желтоқсанда RLM шенеуніктері үшін жарыс ұйымдастырылды, онда He 280 поршенді Focke Wulf Fw 190 истребителіне қарсы шықты, реактивтік ұшақ өзінің айқын артықшылығын көрсетті, Fw 190 үш айналымды аяқтамас бұрын овалды трассаны төрт рет айналып өтті. Содан кейін RLM қызығушылық танытып, 20 сынақ ұшағына тапсырыс берді, одан кейін 300 стандартты ұшақ өндірілді.

Қозғалтқыштың бұзылуы және тоқтатылуы

Қозғалтқыштағы мәселелер жобаны мазалап тастады. 1942 жылы RLM Heinkel компаниясына HeS 8 және HeS 30 жұмыстарын тоқтатып, дамудың барлық күшін одан кейінгі HeS 011 қозғалтқышына шоғырландыруды тапсырды, ол көбірек жетілдірілген, бірақ қиын дизайн болып шықты. Осы уақытта, He 280 прототипінің алғашқы нұсқасы пульстік реактивтік қозғалтқыштармен қайта жабдықталды.