Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сүтқоректілер түрі
Species of mammal
Бұршақ дельфин (Stenella longirostris) – әлемнің тропикалық суларында кездесетін шағын дельфин. Ол ауаға секіргенде бойлық осінің айналасында айналып, акробатикалық қимылдарымен әйгілі. Бұл тісті киттер отбасының Delphinidae туысына жататын бір түрі.
The spinner dolphin (Stenella longirostris) is a small dolphin found in off shore tropical waters around the world. It is famous for its acrobatic displays in which it rotates around its longitudinal axis as it leaps through the air. It is a member of the family Delphinidae of toothed whales.
Таксономия
Спинер дельфині кейде, әсіресе ескі мәтіндерде, оны ұқсас Клаймен дельфинінен ажырату үшін ұзақ мұрынды дельфин деп аталады. Бұл түрді Джон Грей 1828 жылы сипаттаған. Төрт атаулы түршесі:
The spinner dolphin is sometimes referred to as the long snouted dolphin, particularly in older texts, to distinguish it from the similar Clymene dolphin, which is often called the short snouted spinner dolphin. The species was described by John Gray in 1828. The four named subspecies are:
Шығыс спинер дельфині (S. l. orientalis), тропикалық шығыс Тынық мұхитында қоныстанды. Орталық Америка немесе Коста-Рика спинер дельфині (S. l. centroamericana), сондай-ақ тропикалық шығыс Тынық мұхитында кездеседі. Грей немесе Гавайи спинер дельфині (S. l. longirostris), Гавайи маңындағы Тынық мұхитының орталық бөлігінде, бірақ ол бүкіл әлемде кездесетін ұқсас түршелердің қоспасын білдіреді. Қыран спинер дельфині (S. l. roseiventris), алғаш рет Таиланд шығанағында табылған. Дегенмен, бұл түрдің әртүрлілігі осы түршелер көрсеткеннен әлдеқайда жоғары. Ақ құрсағымен ерекшеленетін будандас форма Тынық мұхитының шығысында мекендейді. Басқа, азырақ ерекшеленетін топтар басқа мұхиттарда таралған. Түрдің атауы латын тіліндегі "ұзын тұмсық" деген сөзден шыққан.
Eastern spinner dolphin (S. l. orientalis), from the tropical eastern Pacific. Central American or Costa Rican spinner dolphin (S. l. centroamericana), also found in the tropical eastern Pacific. Gray's or Hawaiian spinner dolphin (S. l. longirostris), from the central Pacific Ocean around Hawaii but represents a mixture of broadly similar subtypes found worldwide. Dwarf spinner dolphin (S. l. roseiventris), first found in the Gulf of Thailand. The species, though, displays greater variety than these subspecies might indicate. A hybrid form characterized by its white belly inhabits the eastern Pacific. Other less distinct groupings inhabit other oceans. The species name comes from the Latin word for "long beaked."
Сипаттама
Спиннер дельфиндері – жұқа денелі шағын киттер. Ересектердің ұзындығы әдетте 129–235 см, ал дене салмағы 23–79 кг аралығында болады. Бұл түрдің сопақтаған тұмсығы және үшбұрышты немесе жартылай үшбұрышты арқа қанаты бар. Спиннер дельфиндері көбінесе үш бөліктен тұратын түс схемасына ие. Арқасы қою сұр, бүйірлері ақшыл сұр, ал бауыры ақшыл сұр немесе ақ түсті. Көзден қанатқа дейін қара жолақ жүреді, оның үстінде жұқа, ашық түсті сызық орналасқан. Дегенмен, спиннер дельфинінің пішіні мен түсі басқа киттерге қарағанда географиялық жағынан көбірек өзгеріске ұшырайды. Шығыс Тынық мұхитының ашық суларында дельфиндердің бас сүйектері салыстырмалы түрде кішкентай, ал тұмсықтары қысқа болады. Осы топтағы дельфиндердің арқасындағы қара жамылғы үш бөліктен тұратын түс схемасын азайтады. Кейбір топтардың еркектері тік тұрған, алға қарай еңкейген қанаттары болуы мүмкін. Шығыс Тынық мұхитында кездесетін спиннер дельфинінің кейбір популяцияларында арқа қанаты артқа қарай бұрылған, ал еркектерде арқалық дөңестері мен жоғары көтерілген құйрық қанаттары кездеседі.
Spinner dolphins are small cetaceans with a slim build. Adults are typically 129–235 cm long and reach a body mass of 23–79 kg. This species has an elongated rostrum and a triangular or subtriangular dorsal fin. Spinner dolphins generally have tripartite color patterns. The dorsal area is dark gray, the sides light gray, and the underside pale gray or white. Also, a dark band runs from the eye to the flipper, bordered above by a thin, light line. However, the spinner dolphin has more geographic variation in form and coloration than other cetaceans. In the open waters of eastern Pacific, dolphins have relatively small skulls with short rostra. In these same subspecies, a dark dorsal cape dims their tripartite color patterns. In certain subspecies, some males may have upright fins that slant forward. Some populations of spinner dolphin found in the eastern Pacific have backwards facing dorsal fins, and males can have dorsal humps and upturned caudal flukes.
Экология
Спиннер дельфині 40° солтүстік және 40° оңтүстік градустар аралығындағы барлық тропикалық және субтропикалық суларда тіршілік етеді. Бұл түр негізінен жағалау суларында, аралдарда немесе жағалау бойында қоныстанады. Дегенмен, шығыс тропикалық Тынық мұхитында спиннер дельфиндері жағалаудан шалқап қашыққа жүзеді. Спиннер дельфиндері жыл мезгіліне қарай әртүрлі ортада тіршілік ете алады. Спиннер дельфині негізінен шағын мезопелагикалық балықтармен, кальмарлармен және сергестидтік креветкалармен қоректенеді, оларды аулау үшін 200–300 метр тереңге сүңгіп түседі. Гавайи спиннер дельфиндері түнде қоректенеді және көптеген түрлерді қамтитын терең шашыраңқы қабаттарда азық іздейді. Шағын спиннер дельфині рифтерде және жағалаудың жақын суларында тіршілік ететін балықтармен көбінесе қоректенеді. Олар жемді айналып жүзеді, ал жұптар айналма жолмен жүзіп, жемті ұстап алады. Олар паразиттерге ұшырайды, сыртқы паразиттерге мысалы, балдырлар мен реморалар, ал ішкі паразиттерге нематодалар, трематодалар, цестодалар және акантоцефалдар жатады. Спиннер дельфиндері біртұтас топ ретінде демалады, бірін-бірі тигізбей, тығыз қалыпта бірігіп, баяу қозғалады. Осы демалыс әрекеттері күніне шамамен төрт-бес сағатқа созылады. Демалыс кезінде спиннер дельфиндері эхолокациядан гөрі көру қабілетіне сенеді. Кейбір дельфиндер әрқашан да демалу үшін шығанаққа бармайды, бірақ Гавайиде дельфиндер әр сапар сайын сол жерге оралатын сияқты. Спиннер дельфиндері ашық және еркін әлеуметтік ұйымда тіршілік етеді. Гавайи спиннер дельфиндері отбасылық топтарда өмір сүреді, сонымен қатар өз топтарынан тыс дельфиндермен де байланыс жасайды. Спиннер дельфинінің жүктілік мерзімі 10 айды құрайды, ал аналары балаларын бір-екі жылға дейін емшектің сүтімен қоректендіреді. Әйелдер 4-7 жылда жыныстық жағынан жетіледі, ал аралықта үш жылды құрайды, ал еркектер 7-10 жылда жыныстық жағынан жетіледі. Дельфин ең жоғары нүктеге жеткенде, суға қайта түсіп, бүйірімен қонады. Дельфин бір секіруде екіден жетіге дейін айналуы мүмкін; су астында жүзгенде және айналғанда дельфиннің жылдамдығы ауада айналу санын анықтайды.
The spinner dolphin lives in nearly all tropical and subtropical waters between 40°N and 40°S. The species primarily inhabits coastal waters, islands, or banks. However, in the eastern tropical Pacific, spinner dolphins live far from shore. Spinner dolphins may use different habitats depending on the season. The spinner dolphin feeds mainly on small mesopelagic fish, squids, and sergestid shrimps, and will dive 200–300 m to feed on them. Spinner dolphins of Hawaii are nocturnal feeders and forage in deep scattering layers, which contain many species. The dwarf spinner dolphin may feed mostly on benthic fish in reefs and shallow water. They swim around the prey in a circle and a pair may swim through the circle to make a catch. They are susceptible to parasites, and are known to exhibit both external ones like barnacles and remoras, and internal ones, like nematodes, trematodes, cestodes and acanthocephalans. Spinner dolphins rest as a single unit, moving back and forth slowly in a tight formation but just out of contact with one another. These resting behaviors are observed for about four to five hours daily. During rest periods, spinner dolphins rely on vision rather than echolocation. Some individual dolphins do not always go to a bay to rest; however, in Hawaii, dolphins do seem to return to the same site each trip. Spinner dolphins live in an open and loose social organization. The spinner dolphins of Hawaii live in family groups, but also have associations with others beyond their groups. The spinner dolphin has a 10 month gestation period, and mothers nurse their young for one to two years. Females are sexually mature at four to seven years, with three year calving intervals, while males are sexually mature at seven to 10 years. When it reaches its maximum height, the dolphin descends back into the water, landing on its side. A dolphin can make two to seven spins in one leap; the swimming and rotational speed of the dolphin as it spins underwater affects the number of spins it can do while airborne.
Қорғау мәртебесі
Спиннер дельфиндерінің қорғалатын статусы CITES II қосымшасында және Теңіз сүтқоректілерін қорғау туралы заңда (MMPA) өмір сүру ареалының барлық бөлігінде қорғалған, сондай-ақ оның шығыс популяциясы MMPA бойынша азайып кеткен. Жабайы жануарлардың көшпелі түрлерін сақтау туралы конвенция (CMS) оларды қамтиды, себебі олардың сақталу жағдайы нашар немесе халықаралық ынтымақтастықтан, арнайы келісімдер арқылы ұйымдастырылған, айқын пайда көреді. Бұдан өзге, спиннер дельфині Тынық мұхиты аралдарындағы киттер мен олардың мекендеу ортасын сақтау жөніндегі өзара түсіністік туралы меморандумға (Тынық мұхиты киттері жөніндегі меморандум) және Батыс Африка мен Макаронезияның манаттары мен кіші киттерін сақтау жөніндегі меморандумға (Батыс Африка су сүтқоректілері жөніндегі меморандум) жатады. Спиннер дельфиндері ауруларға осал, олардың арасында тіркелген екі ауру – токсоплазмоз және кит морбиливирусы. Дегенмен, бұл түрде тіркелген жағдайлардың саны салыстырмалы түрде аз. Сондай-ақ, дельфиндерге қатысты адамның әсерін азайту үшін халықты біліммен қаруландыру және осы қызметтерді реттеу үшін ережелер енгізу жұмыстары жүргізілуде. 2023 жылы Гавайидің Үлкен аралының жағалауында дельфиндерді мазалағандығы үшін 33 жүзуші ұсталды. Жүзушілер федералды заңды бұзып, дельфиндерден 45 метр (50 йард) қашықтықта жүзген. Бұл тыйым 2021 жылы күшіне енді, себебі дельфиндердің күндіз жеткілікті демалуына және түнде тамақ іздеуіне бөгет келді. Дронмен түсірілген кадрларда жүзушілердің дельфиндер қашуға тырысқанда оларды қуғандары көрінді.
The protected status of spinner dolphins are CITES Appendix II and Marine Mammal Protection Act (MMPA) protected throughout its range as well as MMPA depleted in its eastern stock. of the Convention on the Conservation of Migratory Species of Wild Animals (CMS), since they have an unfavourable conservation status or would benefit significantly from international co operation organized by tailored agreements. In addition, the spinner dolphin is covered by Memorandum of Understanding for the Conservation of Cetaceans and Their Habitats in the Pacific Islands Region (Pacific Cetaceans MoU) and the Memorandum of Understanding Concerning the Conservation of the Manatee and Small Cetaceans of Western Africa and Macaronesia (Western African Aquatic Mammals MoU). Spinner dolphins are susceptible to disease and two of the recorded diseases within them are toxoplasmosis and cetacean morbillivirus. The number of cases reported however is fairly low in the species. and efforts are being made both to educate the public in order to minimise human impact on the dolphins, and to bring in regulations to govern these activities. In 2023, 33 swimmers were arrested for reportedly harassing dolphins off the coast of the Big Island of Hawaii. The swimmers reportedly broke federal law by swimming within 45 meters (50 yards) of the dolphins. The ban went into effect in 2021 due to dolphins not getting enough rest during the day to forage for food at night. The swimmers were caught by drone footage pursuing the dolphins as they tried to escape.