Көк кит – ең ірі жануар тарихында — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Балейн кит, ең ірі жануар, қашан да белгілі

Көк кит (Balaenoptera musculus) – теңіз сүтқоректілері және балейн киттерге жатады. Максималды расталған ұзындығы және салмағы – бұл ең ірі жануар, қашан да өмір сүрген. efn|2023 жылы сипатталған жойылған кит түрі Perucetus colossus көк киттің мөлшері жағынан бәсекелесі болуы мүмкін деген болжам бар, алайда бұл 2024 жылы күмәндалған. Көк кит туралы алғашқы жарияланған сипаттамалардың бірі Роберт Сиббалдтың "Phalainologia Nova" еңбегінен алынған, ол 1692 жылы Шотландиядағы Форт эстуариясында жағаға шыққан китті тапқаннан кейін жазылған. "Көк кит" атауы Свенд Фойн гарпунды жетілдіргеннен кейін көп ұзамай қолданған норвегиялық blåhval сөзінен шыққан. Норвегия ғалымы Г. О. Сарс 1874 жылы оны жалпы атау ретінде қабылдады. Көк кит алғаш рет сипаттаған Роберт Сиббалдтың құрметіне "Сиббалдтың рорквалы" деп аталды. Анатомиялық жағынан ең ерте сақталған көк кит – Италияның оңтүстігінде табылған жартылай бас сүйегінің қазбасы, ол шамамен 1,5–1,25 миллион жыл бұрынғы ерте плейстоценге жатады. Австралиялық пигмей көк киті соңғы мұз дәуірінде бөлініп шықты. Олардың салыстырмалы түрде жақындағы айырмашылығы нәтижесінде, бұл түрдің генетикалық әртүрлілігі төмендеу болып табылады, ал Жаңа Зеландия көк китінің генетикалық әртүрлілігі одан да төмен. Геномдық секвенирлеу көк киттердің сей киттерге ең жақын туыс екенін көрсетеді, ал сұр киттер олардың туыс топтары болып табылады. Бұл зерттеуде минк киттері мен көк және сей киттердің ата-бабалары арасындағы маңызды гендер ағыны да анықталды. Көк киттер де жоғары генетикалық әртүрлілікке ие. 1984 жылы Испанияның солтүстік-батысында ұсталған киттің анасы көк кит, ал әкесі плавник киті екені анықталды. Содан бері Санкт-Лоуренс шығанағында (Канада) және Азор аралдарында (Португалия) екі тірі көк-плавник кит гибриді тіркелді. Исландиялық Hvalur hf кит аулау компаниясы 2018 жылдың шілдесінде өлтірген көк китке жасалған ДНК сынақтары, киттің әкесі плавник киті, анасы көк кит екенін көрсетті; алайда, нәтижелер тәуелсіз сынақтан өтуде және үлгілер тексерілуде. Халықаралық кит аулау комиссиясы көк китті "қорғалатын популяция" деп жариялағандықтан, оның етін сату заңсыз, ал оны өлтіру – заң бұзушылық, оны хабарлау қажет. Жапондық нарықтардан алынған кит етінің үлгілерін генетикалық талдау нәтижесінде көк-плавник гибридтері анықталды. Көк-плавник кит гибридтері өрбуге қабілетті. 1986 жылы Исландия жағалауында ұсталған 21 метрлік жүкті әйел киттің молекулалық сынақтары, оның анасы көк кит, әкесі плавник киті екенін көрсетті, ал ұрығы көк киттен туған. 2024 жылы Солтүстік Атлантикадағы көк киттердің геномдық талдауы көк кит геномның шамамен 3,5% плавник киттерімен гибридтесуден алынғанын көрсетті. Гендер ағыны плавник китінен көк китіне қарай бір бағытты екені анықталды. Антарктидалық көк киттермен салыстырғанда, бұл гибридтесу солтүстік және оңтүстік популяциялар бөлінгеннен кейін басталғаны анықталды. Олардың кішірек мөлшеріне қарамастан, плавник киттері көк киттерге ұқсас жүзу және шапшаңдық жылдамдықтарына ие, бұл плавник еркектеріне көк кит әйелдерімен ұсыну кезеңін аяқтауға мүмкіндік береді. Тынық мұхитының оңтүстігінде кездесетін, теңіз биологы Майкл Пулге жатқызылатын бөкірек-көк кит гибриді туралы мәліметтер бар.

The blue whale (Balaenoptera musculus) is a marine mammal and a baleen whale. Reaching a maximum confirmed length of and weighing up to , it is the largest animal known ever to have existed. efn|The extinct whale species Perucetus colossus (described in 2023) has been suggested as a potential contender of the blue whale in size, however, this was later disputed in 2024. One of the first published descriptions of a blue whale comes from Robert Sibbald's Phalainologia Nova, after Sibbald found a stranded whale in the estuary of the Firth of Forth, Scotland, in 1692. The name "blue whale" was derived from the Norwegian blåhval, coined by Svend Foyn shortly after he had perfected the harpoon gun. The Norwegian scientist G. O. Sars adopted it as the common name in 1874. Blue whales were referred to as "Sibbald's rorqual", after Robert Sibbald, who first described the species. The earliest discovered anatomically modern blue whale is a partial skull fossil found in southern Italy, dating to the Early Pleistocene, roughly 1.5–1.25 million years ago. The Australian pygmy blue whale diverged during the Last Glacial Maximum. Their more recent divergence has resulted in the subspecies having a relatively low genetic diversity, and New Zealand blue whales have an even lower genetic diversity. Whole genome sequencing suggests that blue whales are most closely related to sei whales with gray whales as a sister group. This study also found significant gene flow between minke whales and the ancestors of the blue and sei whale. Blue whales also displayed high genetic diversity. A whale captured off northwestern Spain in 1984, was found to have been the product of a blue whale mother and a fin whale father. Two live blue fin whale hybrids have since been documented in the Gulf of St. Lawrence (Canada), and in the Azores (Portugal). DNA tests done in Iceland on a blue whale killed in July 2018 by the Icelandic whaling company Hvalur hf, found that the whale was the offspring of a male fin whale and female blue whale; however, the results are pending independent testing and verification of the samples. Because the International Whaling Commission classified blue whales as a "Protection Stock", trading their meat is illegal, and the kill is an infraction that must be reported. Blue fin hybrids have been detected from genetic analysis of whale meat samples taken from Japanese markets. Blue fin whale hybrids are capable of being fertile. Molecular tests on a 70 feet (21 m) pregnant female whale caught off Iceland in 1986 found that it had a blue whale mother and a fin whale father, while its fetus was sired by a blue whale. In 2024, a genome analysis of North Atlantic blue whales found evidence that approximately 3.5% of the blue whales' genome was derived from hybridization with fin whales. The gene flow was determined to be unidirectional from fin to blue whales. Comparison with Antarctic blue whales showed that this hybridization began after the northern and southern populations had become separated. Despite their smaller size, fin whales have similar cruising and sprinting speeds to blue whales, which would allow fin males to complete courtship chases with blue females. There is a reference to a humpback–blue whale hybrid in the South Pacific, attributed to marine biologist Michael Poole.

Ішкі түрлер мен қорлар

Көк киттің кем дегенде төрт түршесі танылған, олардың кейбіреулері популяциялық топтарға немесе "басқару бірліктеріне" бөлінеді. Олар дүние жүзінде таралған, бірақ көбінесе Солтүстік Мұзды мұхит пен Жерорта теңізінде, Охотск және Беринг теңіздерінде кездеспейді. Чили көк киттері шығыс тропикалық Тынық мұхитында Антарктида көк киттерімен және шығыс Солтүстік Тынық мұхиты көк киттерімен қабаттасуы мүмкін. Чили көк киттері Антарктида көк киттерінен генетикалық тұрғыдан ерекшеленеді және олардың араласуы ықтимал емес. Дегенмен, генетикалық айырмашылық шығыс Солтүстік Тынық мұхиты көк китінде азырақ, және жарты шарлар арасында гендер алмасуы болуы мүмкін.

Сипаттама

Көк кит – денесі жіңішке, кең U пішінді басы, жұқа, созылған жүзбе қанаттары, құйрығына жақын орналасқан кішкентай, ай тәрізді арқа қанаты және кең әрі жұқа қанатшаларының түбіндегі үлкен құйрық сабағы бар теңіз сүтқоректісі. Жоғарғы жақ 70–395 қара балиен тіс тақталарымен қапталған. Тамақтанған кезде терінің кеңеюіне мүмкіндік беретін 60–88 бойлық қатпарлары бар. Оның екі үскіргіш тесігі бар, олар ауаға шашырата алады. Арқа қанатының маңындағы дақылды үлгілер жекелеген киттерде әртүрлі болады. Қарны ашық түсті, ал судағы диатомдардың әсерінен сарғыш түске боялуы мүмкін. Көк кит аталығының мүшесі жануарлар әлеміндегі ең үлкені, шамамен ұзындығы және ені бар.

Өлшемі

Көк кит – бұрын-соңды өмір сүрген ең үлкен жануар. Кейбір зерттеулер бойынша, шастазавридтік ихтиозаврлар мен ежелгі кит Перукет көк китпен мөлшері жағынан бәсекелесе алатын, ал Перукет орташа салмағы бойынша көк киттен ауыррақ; Сол сияқты, басқа зерттеулерде құрлықтағы ірі савроподтар, мысалы, Bruhathkayosaurus (орташа салмағы: 110–170 тонна) және Maraapunisaurus (орташа салмағы: 80–120 тонна) көк китпен оңай бәсекелесе алатыны, ал бұрынғысы ең жомарт бағалаулар бойынша (240 тонна) тіпті көк киттен де аса алатыны айтылады; алайда, бұл бағалаулар фрагментті үлгілерге негізделген, олар бағалаулар жасалған кезде ыдырап кеткен. Халықаралық кит аулау комиссиясының (IWC) кит аулау деректер базасында 88 дана, оның ішінде бір данасынан асатын киттер тіркелген, бірақ өлшемдерді қалай жүргізгеніне қатысты мәселелер одан да ұзын киттердің күмәнді екенін көрсетеді. Discovery Committee 31 метрге дейінгі ұзындықтарды хабарлады; алайда, ғылыми тұрғыдан өлшенген ең ұзын көк кит 30 метр (мұрын ұшынан құйрық тілігіне дейін) болды. Аналық көк киттер аталықтарынан ірілеу болады. Гидродинамикалық модельдер көк киттің метаболизм және энергия шектеулеріне байланысты одан да ірілемейтінін көрсетеді. Жыныстық жағынан жетілген аналық көк киттердің орташа ұзындығы: Шығыс Солтүстік Тынық мұхитында – 22 метр (72,1 фут), орталық және батыс Солтүстік Тынық мұхитында – 24 метр (79 фут), Солтүстік Атлантикада, Антарктикада – 24 метр (77,1 фут), Чилиде – 24 метр (77,1 фут), ал пигмей көк киттерде – 21 метр (69,9 фут). Солтүстік жарты шарда аталықтардың орташа салмағы, ал аналықтардың салмағы… Шығыс Солтүстік Тынық мұхитындағы көк кит аталықтарының орташа салмағы, ал Антарктикадағы аталықтардың салмағы, пигмей көк кит аталықтарының салмағы… Осы әдіспен анықталған пигмей көк киттің ең үлкен жасы 73 жасқа жетеді. Сонымен қатар, аналық көк киттер жұмыртқалаған сайын жарақаттар немесе альбикандық денелер пайда болады. Пигмей көк кит аналығында орташа есеппен 2,6 жыл сайын бір альбикандық дене пайда болады. Жануарлар ең жақсы жемделу аймақтарын табу үшін есте сақтау қабілетін пайдаланады. Жыл бойы тұру, ішінара (тек кейбір даралар көшіп-қонып) немесе жас/жынысқа байланысты көші-қон сияқты балама стратегиялардың да дәлелдері бар. Кейбір киттердің көбелектеп өсетін жерлерде тамақтанатыны байқалды. Көк киттердің қозғалыс жылдамдығы… Ең үлкен суға батыру тереңдігі таңбаланған көк киттерде 15,2 минутты құрады, бірақ ең ұзақ батыру 15,2 минутқа созылды. Көк киттің жүрек соғуы терең суға түскенде минутына 2 рет дейін төмендесе алады, бірақ су бетіне шыққанда минутына 37 ретке дейін көтеріледі, бұл оның ең жоғары жүрек соғуына жақын.

The blue whale is the largest animal known ever to have existed. Some studies have estimated that certain shastasaurid ichthyosaurs and the ancient whale Perucetus could have rivalled the blue whale in size, with Perucetus also being heavier than the blue whale with a mean weight of ; Likewise, other studies estimate that on land, large sauropods like Bruhathkayosaurus (mean weight: 110–170 tons) and Maraapunisaurus (mean weight: 80–120 tons) would have easily rivalled the blue whale, with the former even exceeding the blue whale based on its most liberal estimations (240 tons); however, these estimates are based on even more fragmentary specimens that had disintegrated by the time those estimates were made. The International Whaling Commission (IWC) whaling database reports 88 individuals longer than , including one of , but problems with how the measurements were taken suggest that any longer than are suspect. The Discovery Committee reported lengths up to 102 feet (31 m); however, the longest scientifically measured individual blue whale was 98 feet (30 m) from rostrum tip to tail notch. Female blue whales are larger than males. Hydrodynamic models suggest a blue whale could not exceed because of metabolic and energy constraints. The average length of sexually mature female blue whales is 72.1 feet (22 m) for Eastern North Pacific blue whales, 79 feet (24 m) for central and western North Pacific blue whales, for North Atlantic blue whales, for Antarctic blue whales, 77.1 feet (24 m) for Chilean blue whales, and 69.9 feet (21 m) for pygmy blue whales. In the Northern Hemisphere, males weigh an average and females Eastern North Pacific blue whale males average and females Antarctic males average and females Pygmy blue whale males average to The weight of the heart of a stranded North Atlantic blue whale was , the largest known in any animal. The record holder blue whale was recorded at , with estimates of up to
In 2024, Motani and Pyenson calculated the body mass of blue whales at different lengths, compiling records of their sizes from previous academic literatures and using regression analyses and volumetric analyses: a long individual was estimated to weigh approximately , while a long individual was estimated to weigh approximately Considering that the largest blue whale was indeed long, they estimated that a blue whale of such length would have weighed approximately The oldest blue whale determined using this method was 110 years old. The maximum age of a pygmy blue whale determined this way is 73 years. In addition, female blue whales develop scars or corpora albicantia on their ovaries every time they ovulate. In a female pygmy blue whale, one corpus albicans is formed on average every 2.6 years. The animals appear to use memory to locate the best feeding areas. There is evidence of alternative strategies, such as year round residency, and partial (where only some individuals migrate) or age/sex based migration. Some whales have been recorded feeding in breeding grounds. The traveling speed for blue whales ranges
The greatest dive depth reported from tagged blue whales was however, the longest dive measured was 15.2 minutes. A blue whale's heart rate can drop to 2 beats per minute (bpm) at deep depths, but upon surfacing, can rise to 37 bpm, which is close to its peak heart rate.

Тамақ және тамақтандыру

Көк киттің рационы негізінен крилльден тұрады. Олар жұтқыншақ қуысы мен тілдің қысымы арқылы суды мұртты қабыршақтары арқылы сығып шығарып, қалған крилльді жұтады. Көк киттердің шабуылмен тамақтану кезінде 180 градусқа бұрылып, мүмкін, олжаны іздеуге және ең тығыз аймақтарды табуға мүмкіндік беретіні байқалған. Крильль аймақтарын іздеу кезінде көк киттер қалың аймақтарды таңдап, шабуылдар санын арттыру арқылы калория мөлшерін барынша арттырады. Бұл оларға күнделікті іс-әрекеттері үшін жеткілікті энергия береді, сонымен қатар көші-қон мен көбею үшін қажетті қосымша энергияны жинақтауға көмектеседі. Көк киттер шабуылмен тамақтанудың шығындарын өтеу үшін 100 крилль/м³-ден жоғары тығыздықты жұтуы керек. Олар бір ауыз крилльді жей алады, ол бір шабуылға жұмсалған энергиядан 240 есе көп энергия береді. Көк киттер басқа мұртты киттермен тікелей бәсекелесуден қашады. Әртүрлі кит түрлері әртүрлі тамақтану орындары мен уақыттарын, сондай-ақ әртүрлі жем түрлерін таңдайды. Оңтүстік мұхитында мұртты киттер Антарктида крилінің әртүрлі өлшемдерін жейді, бұл олардың арасындағы бәсекелестікті азайтуы мүмкін.

Ұрықтандыру және туу

Көк киттер әдетте 8–10 жасқа келгенде жыныстық жетіледі. Солтүстік жарты шарда әйелдер мен еркектердің жетілу ұзындығы бірдей. Оңтүстік жарты шарда әйелдер үшін жетілу ұзындығы тиісінше 1 және 2 болады. Ересек көк киттердің ұзындығы әйелдерде 19 метрге, ал еркектерде 18 метрге жетеді. Көк киттердің жұптасуы, көбейіп, тууы туралы көп мәлімет жоқ. Әдетте, еркек көк кит аналықтың артынан ілесіп, бәсекелес аталықтармен күреседі. Бұл түр күзден қысқа дейін жұптасады, жазғы азық іздеу кезеңінде дене салмағының 60%-ын құрайды. Жүктілік 10–12 айға созылады, ал туған бұзаулардың ұзындығы 7-8 метрге жетеді және салмағы 2-3 тонна болады. 2016 жылы Жаңа Зеландияда сүт ішеді деп есептелген бұзаудың алғашқы бейнесі түсірілді. Бұзаулар 6–8 айлық болғанда, ұзындығы 16 метрге жеткенде сүттен айырылады. Көк киттердің дауысының негізгі жиілігі 8-ден 25 Гц-ке дейін ауыспайды. Көк киттердің әндері популяциялар арасында әртүрлі болады. Шығыс Солтүстік Тынық мұхитындағы популяцияның дауыстық ерекшеліктері жақсы зерттелген. Бұл популяция импульсті ("А") және тоналды ("В") дыбыстарды, "В" типіндегі дыбыстарға ("С") дейін көтерілетін тондарды және төмендейтін тондарды ("D") шығарады. "А" және "В" дыбыстары көбінесе қайталама тізбектерде шығарылады және тек еркектер ғана айтады, бұл олардың көбеюге қатысты екенін көрсетеді. "D" дыбыстарының бірнеше функциялары болуы мүмкін. Олар екі жыныстың да тамақтану кезінде әлеуметтік өзара әрекеттесу кезінде шығарылады, сондай-ақ жұптасу үшін бәсекелесетін еркектер де қолданады. Мадагаскар жағалауынан жазылған көк кит дыбысы екі бірлік фразадан тұрады, оның орталық жиілігі 35,1 ± 0,7 Гц, ұзақтығы 4,4 ± 0,5 секунд, одан кейін 35 ± 0 Гц жиілікті тон 10,9 ± 1,1 секундқа созылады. Кейбір көк кит әндерінің тоналды жиілігі төмендегеніне дәлелдер бар. Шығыс Солтүстік Тынық мұхитындағы көк киттердің дауысы 1960 жылдардың басынан 21 ғасырдың басына дейін 31%-ға төмендеген. Оңтүстік-шығыс Австралияда суретке түсірілген көк киттердің 3,7%-ында, ал Батыс Австралияда суретке түсірілген көк киттердің 42,1%-ында сызаттар байқалған. Қаңғыбақтардың шабуылдары сирек кездеседі. Австралияның оңтүстік-шығысында көк кит анасы мен бұзауы қаңғыбақтармен жоғары жылдамдықпен қуылғандығы байқалды. Тіркелген алғашқы шабуыл 1977 жылы Мексиканың Баха-Калифорния штатының оңтүстік-батысында болды, бірақ жарақат алған кит бес сағаттан кейін қашып кетті. 1982 мен 2003 жылдар арасында қаңғыбақтар тобы төрт көк китті қуғандығы туралы деректер бар. 2003 жылдың қыркүйегінде Шығыс Тропикалық Тынық мұхитында қаңғыбақтар тобы жақында өлтірілген көк кит бұзауымен тамақтанғандығы байқалды. 2014 жылдың наурыз айында Монтерей шығанағындағы коммерциялық киттерді бақылау операторы көк китке қаңғыбақтардың шабуыл жасаған оқиғасын тіркеді. Көк кит құйрығымен соққы беріп өзін қорғады. 2017 жылдың мамырында Монтерей шығанағында ұшқышсыз аппаратпен ұқсас оқиға тіркелді. Қаңғыбақтардың шабуылдауының алғашқы тікелей байқаулары Батыс Австралияның оңтүстік жағалауында 2019 жылы екі рет және 2021 жылы бір рет болды. Антарктида суларында көк киттер Cocconeis ceticola түрінің диатомаларын және Navicola тұқымдасын жинақтайды, олар киттер жылы суларға кіргенде әдетте алынып тасталады. Басқа сыртқы паразиттерге Coronula diadema, Coronula reginae және Cryptolepas rhachianecti сияқты балдырлар кіреді, олар теріге терең жабысып, алынғанда шұңқыр қалдырады. Кит құрттары терідегі жарықтарда мекендейді және олар зиянсыз. Pennella balaenopterae түрінің қосбауыры қазып, майға жабысып, тамақтанады. Ішек паразиттеріне трематодтар (Огмогастер және Лецитодесмус); тасқабақтар (Приапоцефалус, Филлоботриум, Тетработриус, Дифиллоботриум, Диплогонопорус); тікенді бас құрттары (Болбосома) жатады. Солтүстік Атлантикада көк киттерде Entamoeba, Giardia және Balantidium протозоялары да кездеседі.

Blue whales generally reach sexual maturity at 8–10 years. In the Northern Hemisphere, the length at which they reach maturity is for females and for males. In the Southern Hemisphere, the length of maturity is and for females and males respectively. Male pygmy blue whales average 61.4 feet (19 m) at sexual maturity. Female pygmy blue whales are in length Little is known about mating behavior, or breeding and birthing areas. A male blue whale typically trails a female and will fight off potential rivals. The species mates from fall to winter. amounting to 60% of their overall body weight throughout summer foraging periods. Gestation may last 10–12 months with calves being long and weighing at birth. The first video of a calf thought to be nursing was filmed in New Zealand in 2016. Calves may be weaned when they reach 6–8 months old at a length of 53 feet (16 m). The fundamental frequency for blue whale vocalizations ranges from 8 to 25 Hz. Blue whale songs vary between populations. Vocalizations produced by the Eastern North Pacific population have been well studied. This population produces pulsed calls ("A") and tonal calls ("B"), upswept tones that precede type B calls ("C") and separate downswept tones ("D"). A and B calls are often produced in repeated co occurring sequences and sung only by males, suggesting a reproductive function. D calls may have multiple functions. They are produced by both sexes during social interactions while feeding. and by males when competing for mates. A blue whale call recorded off Madagascar, a two‐unit phrase, consists of 5–7 pulses with a center frequency of 35.1 ± 0.7 Hz lasting 4.4 ± 0.5 seconds proceeding a 35 ± 0 Hz tone that is 10.9 ± 1.1 seconds long. There is evidence that some blue whale songs have temporally declined in tonal frequency. The vocalization of blue whales in the Eastern North Pacific decreased in tonal frequency by 31% from the early 1960s to the early 21st century. Off southeastern Australia, 3.7% of blue whales photographed had rake marks and 42.1% of photographed pygmy blue whales off Western Australia had rake marks. Documented predation by orcas has been rare. A blue whale mother and calf were first observed being chased at high speeds by orcas off southeastern Australia. The first documented attack occurred in 1977 off southwestern Baja California, Mexico, but the injured whale escaped after five hours. Four more blue whales were documented as being chased by a group of orcas between 1982 and 2003. The first documented predation event by orcas occurred in September 2003, when a group of orcas in the Eastern Tropical Pacific was encountered feeding on a recently killed blue whale calf. In March 2014, a commercial whale watch boat operator recorded an incident involving a group of orcas harassing a blue whale in Monterey Bay. The blue whale defended itself by slapping its tail. A similar incident was recorded by a drone in Monterey Bay in May 2017. The first direct observations of orca predation occurred off the south coast of Western Australia, two in 2019 and one more in 2021. The first victim was estimated to be
In Antarctic waters, blue whales accumulate diatoms of the species Cocconeis ceticola and the genera Navicola, which are normally removed when the whales enter warmer waters. Other external parasites include barnacles such as Coronula diadema, Coronula reginae, and Cryptolepas rhachianecti, which latch on their skin deep enough to leave behind a pit if removed. Whale lice species make their home in cracks of the skin and are relatively harmless. The copepod species Pennella balaenopterae digs in and attaches itself to the blubber to feed on. Intestinal parasites include the trematode genera Ogmogaster and Lecithodesmus; the tapeworm genera Priapocephalus, Phyllobotrium, Tetrabothrius, Diphyllobotrium, and Diplogonoporus; and the thorny headed worm genus Bolbosoma. In the North Atlantic, blue whales also contain the protozoans Entamoeba, Giardia and Balantidium.

Қорғау

Әлемдік көк кит популяциясы 2018 жылы 5000–15000 ересек киттен және барлығы 10000–25000 киттен тұрады деп есептеледі. 1926 жылы, салыстыру үшін, кем дегенде 140000 ересек кит болған. Солтүстік Атлантика мұхитында 1000–3000, Солтүстік Тынық мұхитында 3000–5000, ал Антарктидада 5000–8000 кит бар. Оңтүстік Тынық мұхитының шығысында шамамен 1000–3000 кит болуы мүмкін, ал пигмей көк киттердің саны 2000–5000 жеке китке жетуі мүмкін. Солтүстік Атлантикадағы көк киттердің қорғалатын статусы Исландияда 1960 жылға дейін мойындалмаған. АҚШ-та бұл түр Құрып бара жатқан түрлер туралы заңмен, IUCN Қызыл тізімімен және Көшпелі жануарлардың түрлерін сақтау жөніндегі конвенциямен қорғалады. Кейбір популяциялардың қазіргі санының өзгеруі туралы жеткілікті мәліметтер жоқ болса да (мысалы, пигмей көк киттер), ал басқалары өте қауіпті жағдайда (мысалы, Антарктида көк киттері).

Қауіптер

Көк киттерді бастапқыда аулау олардың үлкендігі мен жылдамдығы себепті қиын болды. Көк киттерді аулау 1930-1931 жылдары ең жоғары деңгейге жетіп, 30 000 жануар алынды. Бұл түрдің аулану көлемі әсіресе Антарктидада жоғары болды, 20 ғасырдың бірінші жартысында 350 000–360 000 кит ауланды. Сонымен қатар, сол кезеңде Солтүстік Атлантикада 11 000 кит (көбінесе Исландия маңында) және Солтүстік Тынық мұхитында 9 500 кит өлтірілді. Дегенмен, Кеңес Одағы 1970 жылдарға дейін көк киттерді және басқа да түрлерді заңсыз аулауды жалғастырды. Кеме соқтығысы көк киттердің өліміне себеп болатын маңызды фактор, әсіресе АҚШ-тың батыс жағалауында. 1998 мен 2019 жылдар аралығында АҚШ-тың батыс жағалауында 17 көк кит өлтірілді немесе кеме соқтығысынан өлген деп күдіктелді. Кеме соқтығысы Шри-Ланка суларында да проблема болып табылады, себебі олардың мекендеу орындары әлемдегі ең қарбалас кеме жолдарының бірімен қиылысады. Онда 2010 және 2012 жылдары 11 көк кит, ал 2014 жылы кем дегенде 2 кит соқтығыстан қаза тапты. 2010 жылдары Чилидің оңтүстігінде екі көк кит кеме соқтығысынан өмірін жоғалтты. Кеме соқтығысын азайту үшін болашақта киттердің таралуын жақсы болжау модельдерін жасау, кеме жолдарында өзгерістер енгізу, кеме жылдамдығын төмендету және кеме жолдарының маусымдық және динамикалық басқаруы сияқты шаралар қарастырылуы мүмкін. Көк киттердің коммерциялық балық аулау құралдарына түйісіп қалу жағдайлары аз тіркелген. АҚШ-тағы алғашқы жағдай 2015 жылы Калифорнияда тіркелді, ол терең су тұзақтары/қоршауларының бір түрі болды деген хабарлама тарады. 2016 жылы тағы үш түйісіп қалу жағдайы тіркелді. Шри-Ланкада көк киттің аузына, денесіне және құйрығына тор оралған күйде табылғаны анықталды. Адамның жасаған су асты шуының артуы көк киттерге әсер етеді. Олар мұнай және газды барлау кезінде коммерциялық кемелерден және сейсмикалық зерттеулерден туындаған шуға ұшырауы мүмкін. Оңтүстік Калифорния шығанағындағы көк киттердің дыбысталу жиілігі орта жиілікті белсенді (MFA) сонардың пайдаланылуымен азайды. Симуляцияланған MFA сонарының әсері көк киттің терең суға батып, тамақтануын тоқтатуы мүмкін екені анықталды, бірақ беткі қабатта тамақтанатындарда мінез-құлқында ешқандай өзгеріс байқалмады. Жауаптар жануардың мінез-құлқының жағдайына, дыбыс көзінен (көлденең) қашықтығына және олжаның болуына байланысты болды. Ластаушы заттардың көк киттерге тигізетін әсері әлі белгісіз. Алайда, көк киттер тамақ тізбегінің төменгі деңгейінде тамақтанатындықтан, органикалық химиялық ластаушы заттардың биологиялық жинақталуының ықтималдығы төмен. Калифорния жағалауында кеме соқтығысынан қаза тапқан көк кит еркегінің құлақ майындағы талдау пестицидтер, отты баяулатушылар және сынап сияқты ластаушы заттарды көрсетті. Қайта құрылған тұрақты органикалық ластаушы (ТОЛ) профильдері жүктілік және/немесе емшек сүті арқылы аналықтан балаға ластаушы заттардың айтарлықтай мөлшерде берілгенін көрсетті. Канададағы Сент-Лоуренс шығанағындағы көк кит еркектерінде PCB, дихлордифенилтрихлорэтан (DDT), метаболиттер және басқа да бірнеше хлорлы органикалық қосылыстардың концентрациясы аналықтарға қарағанда жоғары болды, бұл аналықтардың осы тұрақты ластаушы заттарды балаларына беруін көрсетеді.

Blue whales were initially difficult to hunt because of their size and speed. Blue whale whaling peaked between 1930 and 1931 with 30,000 animals taken. Harvesting of the species was particularly high in the Antarctic, with 350,000–360,000 whales taken in the first half of the 20th century. In addition, 11,000 North Atlantic whales (mostly around Iceland) and 9,500 North Pacific whales were killed during the same period. However, the Soviet Union continued to illegally hunt blue whales and other species up until the 1970s. Ship strikes are a significant mortality factor for blue whales, especially off the U. S. West Coast. A total of 17 blue whales were killed or suspected to have been killed by ships between 1998 and 2019 off the U. S. West Coast. Lethal ship strikes are also a problem in Sri Lankan waters, where their habitat intersects with one of the world's most active shipping routes. Here, strikes caused the deaths of eleven blue whales in 2010 and 2012, and at least two in 2014. Ship strike mortality claimed the lives of two blue whales off southern Chile in the 2010s. Possible measures for reducing future ship strikes include better predictive models of whale distribution, changes in shipping lanes, vessel speed reductions, and seasonal and dynamic management of shipping lanes. Few cases of blue whale entanglement in commercial fishing gear have been documented. The first report in the U. S. occurred off California in 2015, reportedly some type of deep water trap/pot fishery. Three more entanglement cases were reported in 2016. In Sri Lanka, a blue whale was documented with a net wrapped through its mouth, along the sides of its body, and wound around its tail. Increasing man made underwater noise impacts blue whales. They may be exposed to noise from commercial shipping and seismic surveys as a part of oil and gas exploration. Blue whales in the Southern California Bight decreased calling in the presence of mid frequency active (MFA) sonar. Exposure to simulated MFA sonar was found to interrupt blue whale deep dive feeding but no changes in behavior were observed in individuals feeding at shallower depths. The responses also depended on the animal's behavioral state, its (horizontal) distance from the sound source and the availability of prey. The potential impacts of pollutants on blue whales is unknown. However, because blue whales feed low on the food chain, there is a lesser chance for bioaccumulation of organic chemical contaminants. Analysis of the earwax of a male blue whale killed by a collision with a ship off the coast of California showed contaminants like pesticides, flame retardants, and mercury. Reconstructed persistent organic pollutant (POP) profiles suggested that a substantial maternal transfer occurred during gestation and/or lactation. Male blue whales in the Gulf of St. Lawrence, Canada, were found to have higher concentrations of PCBs, dichlorodiphenyltrichloroethane (DDT), metabolites, and several other organochlorine compounds relative to females, reflecting maternal transfer of these persistent contaminants from females into young.