Кіріспе
Омыртқасыздардың типі, лента құрттар
Автоматты таксобок
| fossil range = Мүмкін ордовик және карбон дәуірлерінде кездескен
| image = Nemertea by Joubin.jpg
| image caption =
| display parents = 8
| taxon = Nemertea
| authority = Schultze, 1851
| synonyms = Nemertini, Nemertinea, Rhynchocoela
| synonyms ref = Көптеген лента құрттар өте жіңішке, әдетте ені бірнеше миллиметр ғана, бірақ кейбіреулері салыстырмалы түрде қысқа, бірақ кең денеге ие. Көптеген түрлері сары, қызғылт сары, қызыл және жасыл түстермен боялған. Алдыңғы ішек, асқазан және ішек дене ортасынан сәл төмен жатады, анус құйрық ұшында, ал ауыз алдыңғы жағынан астыңғы жағында орналасқан. Ішектің үстінде ринхокоэль орналасқан, ол көбінесе дене ортасынан жоғары созылады және дене артқы жағына жетпей біраз қашықтықта аяқталады. Барлық түрлерде тұмсық болады, ол тыныш күйде ринхокоэльде жатыр, бірақ ауыздың үстіне шығып, жануардың жемін умен ұстауға мүмкіндік береді. Ринхокоэльдің артқы жағындағы созылатын бұлшықет шабуыл аяқталғанда тұмсықтың кіріп кетуіне көмектеседі. Кейбір түрлері денесі кішкентай, ал алдыңғы және артқы жағында сорғыштары бар. Ми – төрт ганглиядан тұратын сақина, ол жануардың алдыңғы жағындағы ринхокоэльдің айналасында орналасқан. Кем дегенде екі жұлындық жүйке миға жалғасып, дене бойымен созылады. Көптеген немертеялықтарда әртүрлі химиорецепторлар бар, ал кейбір түрлерінің басында жарықты сезуге қабілетті, бірақ бейне жасай алмайтын пигменттік кесе оcelli болады. Немертеялықтар тері арқылы тыныс алады. Оларда екі бүйірлік қантамыр бар, олардың ұштары бірігіп сақина құрайды, және осы қантамырлар мен ринхокоэль сұйықтықпен толтырылған. Жүрек жоқ, ал сұйықтықтың ағыны қантамырлар мен дене қабырғасындағы бұлшықеттердің жиырылуына байланысты. Ерітілген қалдықтарды сүзу үшін жалынды жасушалар екі бүйірлік сұйықтық тамырының алдыңғы бөлігіне орналасқан және қалдықтарды құбырлар желісі арқылы сыртқа шығарады. Барлық немертеялықтар баяу қозғалады, сыртқы кірпіктерін пайдаланып лайлы беттерде сырғанап жылжиды, ал үлкен түрлері бұлшықеттік толқындарды пайдаланып қозғалады, ал кейбіреулері дорсо-вентральды толқындар арқылы жүзеді. Азау саны ашық мұхитта тіршілік етеді, ал қалғандары түбінде жасырынатын жерлерді табады немесе жасайды. Шамамен ондай түр тұщы суда, негізінен тропиктік және субтропиктік аймақтарда, ал тағы ондай түр салқын, ылғалды жерлерде тіршілік етеді. Немертеялықтардың көпшілігі – етқоректілер, олар аннелидтер, моллюскалар және қабықшалылармен қоректенеді. Кейбір түрлері – қоқыс жегіштер, ал кейбіреулері моллюскалардың мантия қуысының ішінде тіршілік етеді. Көптеген түрлерде жыныстар бөлек, бірақ барлық тұщы су түрлері гермафродиттер. Немертеялықтарда көбінесе көптеген уақытша гонадтар (жауырындар немесе ұрықтар) болады және уақытша гонодукттар (ұрықтар немесе сперма шығарылатын каналдар) құрылып, жұмыртқалар мен сперма дайын болған кезде гонопораға ашылады. Жұмыртқалар әдетте сырттан ұрықтанады. Кейбір түрлері оларды суға лақтырып жібереді, ал басқалары жұмыртқаларын әртүрлі жолмен қорғайды. Ұрықтандырылған жұмыртқа спиральді бөліну арқылы бөлінеді және белгілі бір даму арқылы өседі, онда жасушаның тағдыры, әдетте, бөліну процесіндегі оның алдыңғыларынан болжауға болады. Көптеген таксондардың эмбриондары тікелей жасөспірімдерге (ересектерге ұқсас, бірақ кішірек) немесе книдарийлердің планулаларына ұқсас личинкаларды қалыптастыру үшін дамиды. Алайда, кейбіреулері pilidium личинкасын құрайды, онда дамушы жасөспірім личинканың денесінде жатқан ішекті пайда етеді және әдетте личинканың қалдықтарын жейді. Кейбір түрлердің денелері тез бөлінеді, тіпті құйрығының жанында кесілген бөліктер толық денеге айналуы мүмкін. Дәстүрлі таксономия типін екі классқа бөледі, Anopla ("қолсыз" – олардың тұмсықтарында кішкентай пышақ жоқ) екі отрядпен, ал Enopla ("қолды" пышақпен) екі отрядпен. Алайда, қазір Anopla парафилетикалық екені қабылданды, өйткені Anopla-ның бір отряды Enopla-ға қарағанда басқа Anopla-ға жақын. Nemertea типінің өзі монофилеттік, оның негізгі синапоморфиялары ринхокоэль және эверсибилді тұмсық. Дәстүрлі таксономияда немертеялықтар жалпақ құрттармен тығыз байланысты екені айтылады, бірақ екі типі де Лофотрохозоалардың мүшелері ретінде қарастырылады, бұл өте үлкен клад, кейде супертипі ретінде қарастырылады, оған моллюскалар, аннелидтер, брахиоподтар, бриозоалар және басқа да көптеген протостомалар кіреді.
| fossil range = Possible Ordovician and Carboniferous records
| image = Nemertea by Joubin. jpg
| image caption =
| display parents = 8
| taxon = Nemertea
| authority = Schultze, 1851
| synonyms = NemertiniNemertineaRhynchocoela
| synonyms ref = Most ribbon worms are very slim, usually only a few millimeters wide, although a few have relatively short but wide bodies. Many have patterns of yellow, orange, red and green coloration. The foregut, stomach and intestine run a little below the midline of the body, the anus is at the tip of the tail, and the mouth is under the front. A little above the gut is the rhynchocoel, a cavity which mostly runs above the midline and ends a little short of the rear of the body. All species have a proboscis which lies in the rhynchocoel when inactive but everts to emerge just above the mouth to capture the animal's prey with venom. A highly extensible muscle in the back of the rhynchocoel pulls the proboscis in when an attack ends. A few species with stubby bodies filter feed and have suckers at the front and back ends, with which they attach to a host. The brain is a ring of four ganglia, positioned around the rhynchocoel near the animal's front end. At least a pair of ventral nerve cords connect to the brain and run along the length of the body. Most nemerteans have various chemoreceptors, and on their heads some species have a number of pigment cup ocelli, which can detect light but can not form an image. Nemerteans respire through the skin. They have at least two lateral vessels which are joined at the ends to form a loop, and these and the rhynchocoel are filled with fluid. There is no heart, and the flow of fluid depends on contraction of muscles in the vessels and the body wall. To filter out soluble waste products, flame cells are embedded in the front part of the two lateral fluid vessels, and remove the wastes through a network of pipes to the outside. All nemerteans move slowly, using their external cilia to glide on surfaces on a trail of slime, while larger species use muscular waves to crawl, and some swim by dorso ventral undulations. A few live in the open ocean while the rest find or make hiding places on the bottom. About a dozen species inhabit freshwater, mainly in the tropics and subtropics, and another dozen species live on land in cool, damp places. Most nemerteans are carnivores, feeding on annelids, clams and crustaceans. Some species of nemerteans are scavengers, and a few live commensally inside the mantle cavity of molluscs. In most species the sexes are separate, but all the freshwater species are hermaphroditic. Nemerteans often have numerous temporary gonads (ovaries or testes), and build temporary gonoducts (ducts from which the ova or sperm are emitted) opening to a gonopore, one per gonad, when the ova and sperm are ready. The eggs are generally fertilised externally. Some species shed them into the water, and others protect their eggs in various ways. The fertilized egg divides by spiral cleavage and grows by determinate development, in which the fate of a cell can usually be predicted from its predecessors in the process of division. The embryos of most taxa develop either directly to form juveniles (like the adult but smaller) or larvae that resemble the planulas of cnidarians. However, some form a pilidium larva, in which the developing juvenile has a gut which lies across the larva's body, and usually eats the remains of the larva when it emerges. The bodies of some species fragment readily, and even parts cut off near the tail can grow full bodies. Traditional taxonomy divides the phylum in two classes, Anopla ("unarmed" – their proboscises do not have a little dagger) with two orders, and Enopla ("armed" with a dagger) also with two orders. However, it is now accepted that Anopla are paraphyletic, as one order of Anopla is more closely related to Enopla than to the other order of Anopla. The phylum Nemertea itself is monophyletic, its main synapomorphies being the rhynchocoel and eversible proboscis. Traditional taxonomy says that nemerteans are closely related to flatworms, but both phyla are regarded as members of the Lophotrochozoa, a very large clade, sometimes viewed as a superphylum that also includes molluscs, annelids, brachiopods, bryozoa and many other protostomes.
Тарих
1555 жылы Олаус Магнус бала қолының еніне жуық, шамамен ("40 шынтақ") ұзын теңіз құрты туралы жазды, оның тиюі қолының ісінуіне себеп болатын. Уильям Борлаз 1758 жылы «теңіздің ұзын құрты» туралы, ал 1770 жылы Гуннерус осы жануардың ресми сипаттамасын жасады, оны Ascaris longissima деп атады. Оның қазіргі атауы Lineus longissimus, алғаш рет 1806 жылы Соверби қолданған. 1995 жылы барлығы 1149 түр сипатталды және 250 туысқа біріктірілді. Немертеялар грек теңіз нимфасы Немертестің құрметіне аталған, ол Нерей мен Дорис қыздарының бірі. Филумның басқа да атаулары: Немертини, Немертинея және Ринхокоэла. Немертодерматидалар – жеке филум, олардың ең жақын туыстары Акоэлалар болып саналады.
Дененің құрылысы және ірі қуыстар
Немертеліктердің денесі ұзындығына қатысты өте жұқа болады. Ең кішкентайларының ұзындығы бірнеше миллиметрге жетеді, көпшілігі 0,7 мм-ден кем, ал кейбіреулері 0,8 мм-ден асады. Ең ұзын жануар, 55 метрге дейін жететін Lineus longissimus түрі болуы мүмкін. Басқа бағалар шамамен 30-50 метрді құрайды. Зоологтар бұл түрді өлшеуде өте қиындыққа тап болады. Салыстыру үшін: ең ұзын тіркелген көк кит 30 метр болды. Аргентинозавр және Патаготитан динозаврларының ұзындығы шамамен 35-40 метр және 37 метр деп есептеледі. Арктикалық алып медуза Cyanea capillata arctica-ның бір данасы 37 метрге дейін жетеді. Дегенмен, L. longissimus түрінің ені көбінесе бірнеше миллиметр ғана, және олардың кейбіреулері мүлдем созылмайды. Әрбір кірпікше жасушада көптеген кірпікшелер мен микровиллилер болады. Аузы құрсақ жағында орналасқан және дененің алдыңғы бөлігінен сәл артта. Алдыңғы ішек, асқазан және ішек дененің орта сызығынан сәл төмен өтеді, ал анус құйрықтың ұшында орналасқан. Ішектің үстінде және мезенхимамен бөлінетін ринхокоэль қуысы бар, ол көбінесе орта сызықтан жоғары өтеді және дененің артқы бөлігіне жетпей біраз бұрын аяқталады. Анопла класының ринхокоэлі ауыздың алдында, бірақ дене алдыңғы бөлігінің астында ашылады. Екінші класта, Эноплада, ауыз және ринхокоэльдің алдыңғы бөлігі бір ойықпен бөліседі. Эноплалар тек олжаға тигеннен кейін ғана шабуылдай алады.
The longest recorded blue whale was The dinosaurs Argentinosaurus and Patagotitan are estimated at approximately and respectively. A specimen of the Arctic giant jellyfish Cyanea capillata arctica was long. L. longissimus, however, is usually only a few millimeters wide. and some of these are much less stretchy. Each ciliated cell has many cilia and microvilli. The mouth is ventral and a little behind the front of the body. The foregut, stomach and intestine run a little below the midline of the body and the anus is at the tip of the tail. Above the gut and separated from the gut by mesenchyme is the rhynchocoel, a cavity which mostly runs above the midline and ends a little short of the rear of the body. The rhynchocoel of class Anopla has an orifice a little to the front of the mouth, but still under the front of the body. In the other class, Enopla, the mouth and the front of the rhynchocoel share an orifice. The Enopla can only attack after contacting the prey.
Қалдық деректері
Бұл қазіргі кезде бар жануарлардың шамамен жартысын қамтиды. Лофотрохозоалардан тыс протостомалық типтердің көпшілігі Экдизозоаға ("жұқа қабықтан шығатын жануарлар") жатады, оларға бунақтықтар, жіпшеқаралар және приапулидалар кіреді. Қалған көптеген екі жақты симметриялы типтер деутеростомияға жатады, оларға теңіз жұлдыздайлар мен хордалылар кіреді. Протостомалар да, деутеростомалар да емес акоэломорфтар, бастапқы екі жақты симметриялы жануарлар деп есептеледі.