Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңізде тіршілік ететін кез келген құрт су құрты деп есептеледі. Теңіз құрттары бірнеше түрлі типтерде кездеседі, оның ішінде жалпақ құрттар (Platyhelminthes), жіп құрттар (Nematoda), сақиналы құрттар (Annelida), тікен құрттар (Chaetognatha), жартышемір құрттар (Hemichordata) және форонидтер (Phoronida). "Теңіз құрттары" деп аталатын теңіз жануарларының тізімін қарау үшін "Теңіз құрты" бетіне өтіңіз.
Any worm that lives in a marine environment is considered a water worm. Marine worms are found in several different phyla, including the Platyhelminthes, Nematoda, Annelida (segmented worms), Chaetognatha, Hemichordata, and Phoronida. For a list of marine animals that have been called "sea worms", see sea worm.
Көбею
Теңіз құрттары жыныстық және жыныстық емес көбеюдің көптеген түрлерін көрсетеді. Жыныстық емес жолмен көбейгендерінің көптеген түрлері бүршіклену немесе регенерация арқылы көбейе алады. Бұл регенерация ең жақсы Plathelminths немесе Triclad-та зерттелген, олар регенерациялық қабілеттерімен зерттелген ең алғашқы жануарлардың бірі болып саналады. Теңіз құрттары жыныстық жолмен ішкі және сыртқы түрде көбейеді, соның ішінде кейбіреулері жұмыртқаларын мұхит ағындарына шашады. Бұл, «пенис қоршауы» деп аталатын жазық құрттардың көрсететін әлдеқайда ішкі және инвазивті әдісіне қарсы келеді, онда екі жынысты организмдер қарсыласын ұрықтандыруға тырысып, өзі ұрықтанбауға ұмтылады. Бұл әдіс, ұрпақ өршітуге қарағанда, бірнеше ұрықтандыру арқылы гендерді таратудың биологиялық артықшылықтарымен (ресурс қажеттілігі және энергия жұмсалысы сияқты) байланысты.
Marine worms exhibit numerous types of reproduction, both sexually and asexually. Asexually many are able to reproduce via budding or regeneration. This regeneration is most notably studied in Plathelminths or Triclad, known for being one of the earliest animals to be studied for its regenerative capabilities. Marine worms will also sexually reproduce, internally and externally, with some releasing spawn into the ocean currents. This is in opposition to the much more internal and invasive method displayed by flat worms called Penis fencing where hermaphroditic organisms will flight to try and impregnate their opponent while avoiding becoming impregnated. This method is driven by the biological disadvantages (such as resource need and energy expenditure) behind carrying offspring instead of the more prolific gene passage through multiple impregnations.
Генетика және таксономия
Полиноидты құрттар терең теңіз экожүйелеріне шамамен алты миллион жыл бұрын келген деп саналады. 120 генді салыстыру нәтижесінде зерттеушілер ДНК жөндеу, рекомбинация және интеграция процестеріне қатысты гендер тек терең теңіз полиноидаларында ғана кездесетінін анықтады, бұл терең теңіз ортасындағы ықтимал оттегінің жетіспеуіне бейімделу қажеттігімен байланысты.
Polynoid scale worms are estimated to have arrived in deep sea ecosystems around sixty million years ago. Through the comparison of 120 genes, researchers came to the conclusion that genes related to DNA repair, recombination, and integration were only present in the deep sea polynoidae, which correlates with the idea that they have to adapt to deal with potential hypoxia in deep sea environments.
Тамақтандыру әдістері
Теңіз құрттары шөпқоректі, етқоректі, паразиттік, детрит жегіш немесе сүзгімен қоректенуші болуы мүмкін, бірақ осы алуан түрлі жануарлар тобында тамақтанудың көптеген ерекше мысалдары кездеседі. Сибоглинидтер отбасы ішегінде симбиоздық бактериялармен байланыс орнатқан, олар көбінесе хемосинтез процесін жүргізеді, одан құрт пайда табады. Бұл бактериялар трофосома деп аталатын арнайы органда қоныстанады. Кейбір құрттардың созылатын жұтқыншағы немесе тұмсығы болады, ал басқаларында жауырын қалыптасқан.
Marine worms can be herbivores, carnivores, parasites, detritivores, or filter feeders, but many strange examples of feeding are seen in this diverse type of animal. The group of Siboglinidae have developed a relationship with symbiotic bacteria within their gut that often perform chemosynthesis from which the worm benefits. These bacteria reside in a specialized organ called the Trophosome. Some worms have an extendable pharynx or a proboscis for consuming prey, while others have developed jaws.
Айналым
Теңіз құрттарының қан айналымы және тыныс алу процестері әртүрлі. Мысалы, жалпақ құрттарда (платигельминттерде) бұл ылғалды эпителий қабаты арқылы оттегінің (сондай-ақ басқа да қоректік заттардың) таралуы арқылы жүзеге асырылады, ал сегменттелген құрттарда (аннелидтерде) денесін жабатын қан тамырлары бар жабық қан айналымы жүйесі болады. Осы құрттардың көптеген түрлерінде оттегі мен көмірқышқыл газын алмасуға арналған арнайы сырғалар (tentacles) бар, олар көбейту үшін де қолданылуы мүмкін. Бұл арнайы сырғалар газ алмасу процесін қамтамасыз етеді, соның салдарынан өлі аймақтарда және жасы суларда оттегінің мөлшері азайып, өсімдіктер мен балдырлардың өсуіне жағдай жасалады. Бұл ерекшелік терең мұхиттарда да байқалады, онда түтік құрттар (tube worms) тыныс алу түтікшелеріндегі сырғаларды пайдаланып, гидротермальдық қайнарлардың маңында сутек сульфиді мен метанды газ алмастырады. Бұл қан айналымы жүйелері бұрын айтылған, бүкіл денесі арқылы газ алмасуды жүзеге асыра алатын теңіз құрттарынан өзгеше. Газ алмасудың осы синапоморфиясы тіпті жақын туысқан жер бетіндегі сегменттелген құрттардың (аннелидтердің) ылғалды ортада тіршілік етуіне шектеу қояды.
Marine worms have a variety of circulation and respiration processes. For example, in platyhelminths this is achieved through diffusion of oxygen (as well as other nutrients) across a moist epithelial layer, whereas annelids have a closed circulatory system with blood vessels lining the body. Many of these worms have specialized tentacles used for exchanging oxygen and carbon dioxide which also may be used for reproduction. These specialized tentacles allow for gas exchange, further decreasing oxygen content in dead zones and in shallow water, which encourages plant and algae growth. This quality is also observed in deeper oceans, where tube worms that use respiratory plumes with tentacles perform gas exchange of hydrogen sulfide and methane around hydrothermal vents. These types of circulatory systems differ from marine worms previously mentioned that can perform gas exchange through their entire bodies. This synapomorphy of gas exchange causes even related terrestrial annelids to be restricted to moist environments.
Экологиялық нишалар
Теңіз құрттары әр түрлі ортада тіршілік етеді, олар дүние жүзіндегі тұщы және тұзды сулы орталарда кездеседі. Кейбір теңіз құрттары – түтік құрттар, олардың ішіндегі алып түтік құрт су асты жанартауларының жанында тіршілік етеді және 90 °C (194 °F) дейін температураға төтеп бере алады. Олар бұл кеңістікті «помпа құрттары» деп аталатын басқа полихеттермен бөліседі, олар қысқа мерзімге 105 °C температурадағы судың шығу тесіктерінен шығатын суға төтеп бере алады, бұл оларды тіркелген ең жылуға төзімді жануарлардың біріне айналдырады (Ислам және Шульце Макух, 2007). Кейбір құрттар Галапагос аралдары маңындағы Тынық мұхиты сияқты өте терең мұхит шұңқырында тіршілік ете алады. Osedax туысына жататын теңіздің тереңдегі полихеттері көптеген мұхиттардағы кит сүйектерінде тіршілік етеді, өлекселердегі сүйектерді қорыта алатын симбионтты пайдаланады (Jones et al, 2007). Осының арқасында олар «сүйек жегіш құрттар» деген жалпы атауға ие болды және кит сүйектерінің жанында Osedax құрттары байқалмаған жағдайда, осы ортаның маңызды түрі болып саналады. Бұл кит сүйектері теңіз құрттары өсірілгенде байқалғандарға қарағанда әлдеқайда ұзақ жылдар бойы толыққанды қорытылмайды. Соңғы жылдары теңіз құрттарының (әсіресе мұхитта кездесетін құрттардың) мұхиттардағы микропластик бөлшектерін жұтып жатқаны байқалды. Бұл тенденция көптеген ғалымдарды алаңдатады, өйткені теңіз құрттары көптеген балықтар мен су құстарында маңызды тағамдық көз болып табылады. Теңіз құрттары көбінесе экожүйенің кілті болып табылады, ал пластиктің мұхитқа енгізілуі теңіз құрттарының өсу қарқынын ғана емес, сонымен қатар осы экожүйенің тағамдық тізбегіне де әсер етеді.
Marine worms are known to inhabit many different environments, having been found in both fresh and saltwater habitats globally. Some marine worms are tube worms, of which the giant tube worm lives in waters near underwater volcanoes and can withstand temperatures up to 90 °C (194 °F). They share this space with fellow polychaetas known as “pompeii worms” that can resist 105 °C waters coming out of vents for short periods of time, making them one of the most heat resistant animals ever recorded (Islam and Schulze Makuch,2007). Some worms can live in extremely deep oceanic trenches, such as in the Pacific Ocean off the Galápagos Islands. Marine deep sea polychaetes under the genus Osedax will colonize at whale falls in many different oceans, using a symbiont that can digest the bones within the carcasses (Jones et al,2007) This earned them the common name of “boneworms,” and they are speculated to be a keystone species of these types of environments due to lack of organisms in whale falls without observed Osedax worms. These whale falls remain undigested for many more years than those observed with marine worm cultivations. In recent years, marine worms (especially those found in the ocean) have been observed ingesting microplastic particles found in the oceans. This trend is concerning many scientists, as marine worms act as an important food source for many fish and wading birds. Marine worms are often keystone species in an ecosystem, and the introduction of plastic in the oceans not only diminishes the growth rates of the marine worms, but also affects the food chain of that ecosystem.