Кіріспе
Марш – Англияның Кембриджшир графтығындағы, Элли аймағындағы Фенланд нарықтық қаласы және азаматтық ауданы. 1889 жылдан 1965 жылға дейін жеке әкімшілік графтық болған Элли аймағының орталық қаласы болды. Фенланд аудандық кеңесінің әкімшілік орталығы осы қалада орналасқан. Қала маңызды теміржол торабы болып дамыды. Фенландтың көптеген қалалары сияқты, Марш та бұрын батпақтармен қоршалған арал болған. Ол Ұлы жазықтағы екінші ең ірі "аралды" құрады. Жер кепкен сайын, қала сауда және діни орталық ретінде өсіп, гүлденді. Бұрынғыда шағын порты болған, ал соңғы кезделерде нарықтық қала және әкімшілік және теміржол орталығына айналды. Марш қаласы Нене өзенінің ескі, кеме жүзе алатын арнасының жағасында орналасқан, қазір көбінесе демалыс қайықтары үшін пайдаланылады.
March is a Fenland market town and civil parish in the Isle of Ely area of Cambridgeshire, England. It was the county town of the Isle of Ely which was a separate administrative county from 1889 to 1965. The administrative centre of Fenland District Council is located in the town. The town grew by becoming an important railway centre. Like many Fenland towns, March was once an island surrounded by marshes. It occupied the second largest "island" in the Great Level. As the land was drained, the town grew and prospered as a trading and religious centre. It was also a minor port before, in more recent times, a market town and an administrative and railway centre. March is situated on the banks of the navigable old course of the River Nene, today mainly used by pleasure boats.
Басқару
1974 жылға дейін аймақ Марш қалалық округі кеңесімен басқарылды, кеңсесі Марш қалалық әкімшілігінде орналасқан. Сол жылдан бері оны Фенланд аудандық кеңесі басқарады. Маршта қалалық кеңес те бар. Үш округ бар: Шығыс, Солтүстік және Батыс; әр округтан төрт қалалық кеңесші сайланады. Қала әкімі жыл сайын мамыр айындағы кезекті отырыста кеңесшілер тарапынан сайланады. Кеңес жер участаларын басқарады, музыкалық концерттерге демеушілік етеді және Марш мұражайына иелік етеді. Қала сонымен қатар Кембриджшир округі кеңесіне өкілдер жібереді. Қала Кембриджшир және Питербороу біріккен аймағының құрамында. Марш Солтүстік-Шығыс Кембриджшир сайлау округіне кіреді. Фенланд аудандық кеңесінің бас кеңсесі Фенланд залында, Каунти Роуд көшесінде, Маршта орналасқан. Эли аралы округінің бұрынғы әкімшілік ғимараты, сондай-ақ Каунти Роуд көшесінде орналасқан, қазір Херевард залы деп аталады және Кембриджшир округі кеңесі пайдаланады.
Нарықтар
Сауда-саттық тарихы ұзақ болғандықтан, Елизавета I патшалық құрған кезде Марш шағын порты болған. 1566 жылы көмір мен астық саудасында бір, бір жарым немесе екі арбаға сыятын сегіз қайық қолданылған. 1657 жылы Дагдейл баржаларда көмір және басқа да тауарлар тасымалданатын сауданы байқаған. 1669 жылғы жергілікті саудагерлердің таңбалары және 1811 жылғы күміс шиллингі тіркелген. Алғашқыда базар қаланың (кейін ауылдың) орталығына жақын, The Causeway маңындағы жерде өткізілген сияқты. Базар айқасы (қазіргі Тас айқасы деп аталады) ерте заманда базар болғанын көрсетеді және бұл айқас 16 ғасырдың басында орнатылған. Бұл орын Сент-Венреда шіркеуіне жақын болған. 1669 жылы қала король Карл II-ге петиция берді, ал 1670 жылы ол Доддингтон әміршілігіне Висбех корпорациясының қарсылығына қарамастан, жылына екі жәрмеңкемен нарық өткізуге рұқсат беретін Корольдік жарлық берді. Бұл базар жұма күндері өткізілді. Марттың көп бөлігіне ие болған Доддингтон әміршісі қала тұрғындарына тауарларын қала орталығындағы жерлерінде сатуға арнайы рұқсат берді. Қазіргі Базар алаңы деп аталатын бұл орын сол кезде Бридж Грин Коммон деп, кейін Маркет Хилл деп аталды. 1785 жылы базар төлемі жылына 6 фунт стерлинг болды. Одан кейін базар тоқтаған сияқты, бірақ жәрмеңкелер гүлдене берді. Базардың дамуына жабық залдың болмауы және көршілес бірнеше қалаларда базар күнінің бірдей (жұма) болуы кедергі келтірді. 1807 жылы Вестри базар маңында тауарларды тиеудің немесе түсірудің санитарлық емес екенін шешіп, Базар алаңының айналасындағы барлық пилорамаларды, ағаштарды және басқа да бұзушылықтарды жоюға бұйрық берді. Осы кезеңде базар қиындыққа тап болды және 1821 жылы оны жандандыруға жасалған әрекет сәтті болмады. 1831 жылы Баттеркросс, сонымен қатар базар үйі салынды. Бұл ғимаратта қалалық өрт сөндіру машинасы орналасқан, сондай-ақ бір уақытта Сағат үйі мектебі, кейіннен қала геодезисінің кеңсесі орналасқан жоғары бөлме болды. Бұл кеңсе қала сағатын (1750 жыл шамасында қоғамдық жазылымдар арқылы сатып алынған) және өрт дабылын орналастырған мұнарамен жабылған. Кейінгі жөндеу жұмыстары кезінде бұл сағат Санкт-Петер шіркеуінің мұнарасына орналастырылды. Қалалық қорлар да Базар алаңына орналастырылды, ал жергілікті қылмыскерлер (және шіркеуге барудан бас тартқандар) оларға қамалды. Базар үйінің қажеттілігін Сэр Генри Пейтон (Доддингтон әміршісі) уақытша шешті. Оның құрылысы 12 метрлік және 5 метрлік болды, және тек 14 орынды қамтамасыз етті. 1847 жылы теміржол ашылғаннан кейін базарды кеңейтуге тағы бір әрекет жасалды. 1851 жылы базар "жетістікке жетіп келе жатыр" делінді және оны қайта ашу кезінде кедейлерге сыйлық беру үшін 150 фунт стерлинг жиналды. Басқа базар күндерімен болған қақтығыс 1856 жылдың желтоқсан айында базар күнін жұмадан сәрсенбіге ауыстыру арқылы "жеке келісім бойынша және ешқандай ресмиліксіз" шешілді. Алайда, базар төлемі кездейсоқ және жүйесіз жиналды; олар кедейлерге көмектесу мақсатында 10 фунт стерлингке бағаланды. Қызметшілерді жалдауға арналған жарғылық жәрмеңкелер әр күзде өткізілді, бұл сонымен қатар әлеуметтену мүмкіндігі болды, сондай-ақ көрмелер мен имбирлі нан дүкендері орнатылды, көптеген адамдар қалтақшыларды да тартуы мүмкін. 1872 жылы Денсаулық сақтау кеңесі Шэнд пен Мейсон өрт сөндіру машинасына ие болды, ол қаланың алғашқы бу машинасы болды және Базар үйінде орналастырылды. Сол жылы діни қызметкерлер сағат үйі мектебіне баратын ұлдарға арналған Баттеркростың артына зәрхана салуға келісті, бірақ дәретхана (туалет) салуға келіспеді. 1888 жылы базар төлемін қабылдаушы, оның белгіленген бағасы болмаса да, түсімдер туралы жазба сақтамаса да, жылына шамамен 50 фунт алғанын айтты. Базардың табысы мен өркендеуі жылдар бойы ауытқып отырды және 1887 жылы Виктория патшайымының алтын мерейтойын атап өту үшін базар құқығын сатып алуға жасалған жергілікті кеңестің әрекеті сәтсіз аяқталды. Алайда, 1897 жылы сэр Алгернон Пейтон базар құқығын, Базар алаңын және Базар үйін Марш қалалық округтік кеңесіне 800 фунтқа сатуға келісті. Сол кезде базар Ф. Б. Филлипске жалға берілді, ол 1898 жылы базар төлемін бір жылға ақысыз алу шартымен жалға алу шартынан бас тартуға келісті. 1974 жылы жергілікті басқаруды қайта ұйымдастырудан кейін нарық құқықтары Фенланд аудандық кеңесіне берілді. Қазіргі (2020) нарық күндері - сәрсенбі және сенбі.
Дін
Қала тұрғындарына он бір шіркеу қызмет етеді.
Қасиетті Венреда шіркеуі
Әулие Вендереда, қаладағы ең көне шіркеу оған арналған, қаланың өзінің қасиеттісі, ал Март – оған арналған жалғыз шіркеу. Ол 7 ғасырдағы англосаксон, мүмкін, Шығыс Англия королі Аннаның (654 жылы қаза болған) қызы, ол Шығыс Англия корольдігінің алғашқы христиан патшаларының бірі болған. Оның екі әпкесі болуы мүмкін, Этельдреда мен Сексбургха, олар тиісінше Эли және Шеппидегі Минстер аббаттықтары болған, олар көбірек танымал әулиелер. Ол сондай-ақ Саффолк графтығындағы Экнингпен де байланысты. Әулиенің қабірлік қалдықтары алтынмен Ели соборында сақталған, бірақ 1016 жылы олар король Этельредтің ұлы Эдмунд Айронсайдқа жеңіс әкеледі деген үмітпен шайқасқа алып шығарылған. Бірақ Ашингдон шайқасында король Кнуттың әскері қабірлік қалдықтарын басып алып, оларды Кентербери соборында сақтады. 1343 жылы қабірлік қалдықтары Мартқа қайтарылды, бірақ олардың соңғы демалыс орны белгісіз. Шіркеу 120 мүсінделген періштесі бар әсем екі қабатты балкалы шатырымен танымал, ол осы сияқтылардың ең жақсыларының бірі саналады. Джон Бетджеман шіркеуді "көру үшін қарсы желмен 40 миль велосипедпен жүруге тұрарлық" деп сипаттаған. Шіркеу өзін "Исламдық оқуға баса назар аударатын" евангелистік шіркеу деп атайды.
Басқа шіркеулер
Виктория дәуірінде Англия шіркеуінің басқа шіркеулері наурыз қаласында, тұрғындардың көпшілігі қазір тұратын жерге жақын салынды. Томас Генри Уайт Сент-Джон (1872 жылы қасиеттелген), Сент-Питер (1881 жылы салынған) және Сент-Мэри (Вестри, 1874 жылы салынған) шіркеулерінің жобасын жасауға жауапты болды. Қазір бұл төрт Англия шіркеуі бірлескен «командалық қызмет» көрсетеді. Троица шіркеуі қазір методист және Біріккен реформаторлық шіркеу болып табылады. Ол 19 ғасырдың соңында Газ жолындағы кішкентай Сент-Полс методистік шағын ғибадатханасының орнына методистік шіркеу ретінде салынды. 1980-ші жылдардың соңында Сент-Полс методистік шіркеуін Сент-Полс, Біріккен реформаторлық шіркеу және Примитивті методистік шіркеуді біріктіру арқылы Троица шіркеуіне айналдыру жұмыстары жүргізілді. 1700 жылы құрылған Centenary Baptist Church Баптисттер одағының мүшесі. Сонымен қатар, 1873 жылы қайта салынған Grace Baptist және Providence Baptist шіркеулері де бар. Элим Пентикост шіркеуі наурыз қалалық орталығында жиналады. Наурыз Евангелистік бірлестігі Апвелл жолында жиналады. Фенланд қауымдық шіркеуі оқу қиындықтары бар адамдардың қажеттіліктеріне баса назар аудару арқылы жергілікті ауданда ерекшеленеді. Рим католиктері Чаттеристегі Англия шіркеуінде апта сайынғы қасиетті миссаға қатысады, ал наурыз және Чаттерис біріктірілген приходы біздің жақсы кеңесіміз бен Санкт-Петерге арналған.
Фольклорлық
Ескі аңыз бойынша, 13 ғасырда Март қаласының халқы қазіргі крест тұрған жерге шіркеу салуға тырысты, бірақ шайтандар бұл ұсынысқа толығымен қарсы болды. Олар бұл батпақты жерді өте өздерінікі деп есептеді. Март халқы негізін қазып, шіркеу салмаған соң, шайтандар келіп, салғандарын бұзып тастады. Бұл қақтығыс бірнеше жылға созылды. Сосын Март халқы жеңіліске ұшырамай, шайтандарды қорқыту үшін тас крест орнатты. Ол өз мақсатына жетті. Шайтандар қаладан кетуге мәжбүр болды, содан бері крест осы орнында тұр, ол шіркеу үшін де жақсы орын болар еді.
Наурыз мұражайы
Марттың өзінің мұражайы бар, ол Хай-стритте орналасқан. Бұл ғимарат бастапқыда 1850 жылдары салынған Оңтүстік округтік қыздар мектебі болған. Ол бірнеше мектеп ретінде пайдаланылып, 1976 жылға дейін қалалық кеңес ғимаратты сатып алғанға дейін өзгерістерге ұшырады. Мұражай 1977 жылы ашылды. Ол әр сенбі және сәрсенбі күндері сағат 10:30-дан 15:30-ға дейін ашық болады және Март қаласының және оны қоршаған ауылдардың көптеген жергілікті естеліктерін қамтиды. Мұндай артефактілердің ішінде Бенвик шіркеуінің Сент-Мария сағатының дискісі және көптеген камералар жинағы бар.
Өзендер
Қала Нене өзенінің (Ескі арна) екі жағында орналасқан. Тартылған қайықтар тұрағы кемелерге тоқтау орындарын және жалға берілетін қайықтарды ұсынады.
Жолдар
Қаланың қазір A141 тас жолын және қала орталығынан бір бөлігін өткізу үшін батыс айналма жолы бар. B1099 және B1101 тас жолдары қаладан өтеді.
Темір жолдар
Қала маңызды теміржол орталығы болды, Ұлы Шығыс темір жолы мен Ұлы Солтүстік темір жолының арасындағы маңызды түйіскен жері Март теміржол станциясында орналасқан. Станция теміржолмен Лондоннан 87 миль (140 км), Кембриджтен солтүстікке қарай 32 миль (51 км), Элиден солтүстік-батысқа қарай 16 миль (26 км) және Висбектен оңтүстікке қарай 9 миль (14 км) қашықтықта жатыр. 1920 және 30-жылдары салынған Уайтмур маршаллдық аулалары бір кезде Еуропадағы екінші, ал Ұлыбританиядағы ең ірісі болған. Олар 1960 жылдары біртіндеп тоқтатылып, 1990 жылы жабылды. Уайтмур түрмесі осы аумақтың бір бөлігінде салынды. Қалған жердің табиғи жаңаруы оның болашақ ауылдық саябақ ретінде қарастырылуына себеп болды. Бұған қоса, осы жерге жақын жаңа тұрғын үйлер салынды. Алайда, 2002 жылы Network Rail компаниясы жүк қоймасының қажеттігін анықтап, аумақтың бір бөлігін қайта жаңартты. Марттан Висбехке дейінгі теміржол желісінің іздері сақталған және қазіргі уақытта (2019) Брамли желісін қайта ашу мүмкіндігін бағалау үшін қарастырылып жатыр. "Жақсы көлік" науқаны бұл желіні қайта ашуды басымдыққа қойды.
Наурыз наурыз наурыз
"Наурыз шеруі" – наурыз айынан Кембриджге дейінгі жаяу жол. 1979 жылдан бері Кембридж университетінің студенттері мен оқытушылары наурыз айында осы жолды жүріп өтеді. Шерушілер "Март, март, март, март" әнін айтады. Бұл жолдың мағынасы – оның мағынасыздығында, осыдан "Май Манеа Маниясы" деп аталатын қысқарақ нұсқа пайда болды.
Наурыз айының тапсырыс беру кеңсесі
Март Royal Mail сұрыптау кеңсесі (бұрынғы толыққанды пошта бөлімшесі) 1936 жылы салынған. Оның ерекшелігі – бұл Эдуард VIII-нің қысқа ғана билігі кезінде қолданылған корольдық таңбаны көрсететін сирек пошта бөлімшелерінің бірі болып табылады.
Экономика
Қала орталығында W. H. Smith, Boyes, Boots, Sainsbury’s, Lidl және Superdrug сияқты тәуелсіз дүкендер мен бөлшек сауда орындары бар. Қала сыртында жаңа құрылыстар салынды. 2008 жылы Медоуленд сауда паркі ашылды, онда Argos Superstore, Mattressman, Carpetright, Halfords және The Original Factory Shop орналасқан. Tesco да өз дүкенін B & M дүкенінің жанындағы әлдеқайда үлкеніне кеңейтті.
Қала орталығында бірнеше барлар мен мейрамханалар бар. 2008 жылы Barracuda Group танымал Ye Olde Griffin қонақ үйін "Smith & Jones" атты пабқа айналдырды, бірақ қазір ол қайтадан The Ye Olde Griffin Hotel деп аталады. 2019 жылғы мәлімет бойынша, ол Stonegate пабтар желісінің құрамына кіреді. 2011 жылдың наурыз айында J D Wetherspoon бұрынғы Hippodrome кинотеатры мен бинго залының орнында паб ашты. Қаланың ірі жұмыс берушілері – Уайтмур түрмесі, Tesco және Sainsbury’s, сондай-ақ аймақтағы көптеген азық-түлік өңдеу заводтары.
Спорт және демалыс
Маршта лигадан тыс футбол клубы бар, «Марш Таун Юнайтед», олар Робингудфеллоус Лейніндегі GER спорт алаңында ойнайды. Олар 1953–54 маусымда United Counties Division One біріншілігін, ал 1987–88 маусымда Eastern Counties League біріншілігін жеңіп алды. Норвуд табиғат қорығы теміржол станциясының солтүстігінде орналасқан.