Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотландияның бұрынғы ұсынылған заң шығару органы, қазіргі Шотландияның өкілеттік беру арқылы құрылған заң шығару органы.
Former proposed legislature for Scotland
the current devolved Scottish legislature
Шотландия Ассамблеясы – Ұлыбритания Парламентінен белгілі бір өкілеттіктерді беруді көздеген Шотландия үшін ұсынылған заң шығару органы. Еңбек партиясы үкіметі 1978 жылғы Шотландия заңы арқылы Вестминстерде Шотландия Ассамблеясын құруға бағытталған жұмысты жүзеге асырды. 1979 жылғы 1 наурызда өткен референдумда дауыс бергендердің көпшілігі заңға қолдау көрсеткенімен, оның ережелері қолданысқа енбеді, себебі жалпы сайлаушылардың 40 пайызы да қолдау білдіруі қажет болды. Кейін Шотландия Ұлттық партиясы үкіметке сенімсіздік дауысында қолдау көрсетуден бас тартты. Шотландияның өзін-өзі басқаруы 1998 жылғы Шотландия заңынан кейін, Шотландия Парламенті құрылған 1999 жылға дейін іске аспады.
The Scottish Assembly was a proposed legislature for Scotland that would have devolved a set list of powers from the Parliament of the United Kingdom. The Labour Government led the Scotland Act 1978 through Westminster which provided for the establishment of the Scottish Assembly. Although the majority of those who voted at the referendum on 1 March 1979 voted in favour of the Act, the provisions were not put in place due to the additional requirement that 40% of the total electorate also vote in favour. The Scottish National Party subsequently refused to support the government in a later vote of no confidence. Home rule for Scotland would not become a reality until 1999 following the Scotland Act 1998 establishing the Scottish Parliament.
Тарих
Шотландия аумағында заң шығару өкілеттеріне ие Шотландия Ассамблеясын құру көптеген адамдар мен ұйымдар үшін ұзақ жылдар бойы басты саяси мақсат болды. Өзін-өзі басқаруға ұмтылыс алғаш рет XIX ғасырда нақты форма алды, себебі Ирландиядағы осы талаптар Шотландияда да ұқсас (бірақ одан аз таралған) талаптарға әкеліп соқты.
A devolved Scottish Assembly that would have some form of legislative powers in jurisdiction over Scotland was a long held political priority for many individuals and organisations. The drive for home rule first took concrete shape in the nineteenth century, as demands for it in Ireland were met with similar (although not as widespread) demands in Scotland.
XIX ғасыр
1853 жылы Шотландия құқықтарын қорғау жөніндегі ұлттық қауымдастық құрылды. Бұл ұйым консерваторларға жақын болды және сол кездегі либералдық үкіметтің Ирландияға артық назар бөлгеніне жауап ретінде Шотландия мәселелеріне көбірек назар аударуды қамтамасыз етуді мақсат етті. Бұл ұйым Шотландияға көрсетіліп жатқан назарды арттырумен айналысты және заң шығару арқылы өзін-өзі басқаруды, әсіресе парламент түрінде беруді қолдамады, бірақ бұл Шотландияға саяси назар аударудың бастауы болды. Одан кейін либералдар өзін-өзі басқару идеясын қолдауға кірісті. 1871 жылы Уильям Эварт Гладстон Абердинде өткен жиынға қатысып, егер Ирландияға өзін-өзі басқару берілсе, Шотландияға да солай берілуі керек деді. Шотландияға көбірек саяси назар аудару талаптары күшейгенде, 1885 жылы Шотландия хатшысы лауазымы қайта жаңартылды. Келесі жылы Гладстон Ирландия үшін өзін-өзі басқару туралы заң жобасын ұсынды, бұл Шотландияның өзін-өзі басқару қауымдастығының құрылуына түрткіс болды. Бұл ұйым формальды түрде бейтарап саяси ұйым болғанымен, шындығында либералдармен тығыз байланыста болды және парламент құруды мақсат етті.
In 1853 the National Association for the Vindication of Scottish Rights was established. This body was close to the Conservatives and was motivated by a desire to secure more focus on Scottish problems in response to what they felt was undue attention being focused on Ireland by the then Liberal government. This body was concerned with increasing the attention that Scotland was receiving and did not advocate legislative devolution in the form of an assembly as such, but nevertheless, it marked the beginning of a political focus on Scotland. Shortly after this, the Liberals began to commit to home rule. In 1871, William Ewart Gladstone stated at a meeting held in Aberdeen that if Ireland was to be granted home rule, then the same should apply to Scotland. In 1885 the post of Secretary for Scotland was re established as the demands for greater political focus on Scotland grew. In the following year Gladstone introduced a home rule bill for Ireland helping to prompt the formation of the Scottish Home Rule Association, a nominally non partisan political organisation, but actually closely tied with the Liberals, which aimed for the establishment of an assembly.
ХХ ғасырдың басында
1895 жылдан 1905 жылға дейін консерваторлар және олардың либералды-юнионистік одақтастары билікте болды (екі партия бірігіп, көбінесе «Юнионист» деген атпен танылды), ал Шотландияға дербес басқару құқығы беру олардың жоспарларында болған жоқ. Алайда, 1905 жылы либералдық үкімет қайта құрылғанда, либералдар бұл идеяны ресми түрде қолдағандықтан, ассамблея құруды күтіп жүргендерге үміт пайда болды. Бірақ бұл үкіметтің басымдығына енбеді, және 1913 жылы Шотландияның дербес басқаруы туралы заң жобасы Вестминстер Парламентіне ұсынылып, екінші оқылымда қабылданғанымен, Бірінші дүниежүзілік соғыс салдарынан одан әрі талқыланбады. Соғыстан кейін екінші Шотландияның дербес басқару қауымдастығы құрылды (біріншісі тоқтап қалған еді). Бұл бастамаға либералдар ғана емес, сонымен қатар өсіп келе жатқан Лейбористік партияның, әсіресе Тәуелсіз Лейбористік партияның өкілдері де қатысты. 1900 жылы құрылған Лейбористік партия Шотландия үшін ассамблея құруға ресми міндеттеме берді, бұл дербес басқару мүмкіндіктерін арттырды. Шотландиядағы саяси өзгерістерге қатысты талаптар 1920 жылдары шотланд ұлтшылдары түрлі ұйымдар құра бастағанда күрт өзгереді. Шотландияның тәуелсіздігі үшін 1920 жылы Шотландия Ұлттық лигасы құрылды, ал 1928 жылы оның орнын Шотландия Ұлттық партиясы (1934 жылы Шотландия Ұлттық партиясы – SNP болып өзгерді) иеленді. Бастапқыда SNP тек Шотландияның дербес басқару құқығы бар ассамблеясын құруды көздеген, бірақ 1942 жылы толық тәуелсіздікті қолдауға шешім қабылдады. Бұл Джон МакКормиктің SNP-дан кетуіне әкеп соқты, ол Шотландия келісім қауымдастығын құрды. Бұл ұйым Шотландия ассамблеясын құруға ең белсенді күш болды, 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында екі миллионнан астам қол жинады және саяси спектрдің барлық бөлігінен қолдау тапты. Алайда, саяси партиялармен тікелей байланысы болмағандықтан, ол әлсіреп, дербес басқару және ассамблея құру мәселелері саяси күн тәртібінен шығарылды. Дегенмен, 1960 жылдары SNP-ның қолдауы артып, 1967 жылғы Гамильтон сайлауындағы жеңісі осыны көрсетті. Одақтық партиялар дербес басқаруды қолдауға міндеттеме беріп жауап берді. Лейбористік үкімет дербес басқару жоспарларын жасау үшін Килбрадон комиссиясын құрды, ал Эдвард Хит 1968 жылы Пертте өткен Шотландия консерваторлық конференциясында дербес басқарудың қандай да бір нысанын қолдауға уәде берді (бұл «Перт декларациясы» деп белгілі).
From 1895 to 1905 the Conservatives and their Liberal Unionist allies were in power (the two combined usually referred to by the single moniker "Unionist"), and home rule did not feature as part of their plans. However, the return of a Liberal government in 1905 gave great hope to those seeking an assembly, as the Liberals were officially committed to the idea. But it did not feature as an immediate priority of government, and by the time a Scottish home rule bill was presented to the Westminster Parliament in 1913, and passed second reading but did not proceed further due to the First World War. After the war a second Scottish Home Rule Association was formed (the first had fallen into inactivity). This was driven not only by Liberals but also by those involved in the growing Labour Party and the Independent Labour Party in particular. The Labour Party, formed in 1900, was formally committed to establishing an assembly for Scotland and this seemed to increase prospects for home rule. The demands for political change in the way in which Scotland was run changed dramatically in the 1920s when Scottish nationalists started to form various organisations. The Scots National League was formed in 1920 in favour of Scottish independence, and this movement was superseded in 1928 by the formation of the National Party of Scotland, which became the Scottish National Party (SNP) in 1934. At first the SNP sought only the establishment of a devolved Scottish assembly, but in 1942 they changed this to support all out independence. This caused the resignation of John MacCormick from the SNP and he formed the Scottish Covenant Association. This body proved to be the biggest mover in favour of the formation of a Scottish assembly, collecting over two million signatures in the late 1940s and early 1950s and attracting support from across the political spectrum. However, without formal links to any of the political parties it withered, and devolution and the establishment of an assembly were put on the political back burner. However, by the 1960s the SNP's support was growing, as shown by their victory in the 1967 Hamilton by election. The pro Union parties responded by committing themselves to supporting devolution. The Labour government formed the Kilbrandon Commission to draw up devolution plans, and Edward Heath committed the Conservatives to supporting some form of devolution at the 1968 Scottish Conservative Conference in Perth (commonly known as his Declaration of Perth).
1970 жылдар
Алайда, SNP 1970 жылғы жалпы сайлауда көңілі толмаған нәтижеге ие болды, ал Хит үкіметі 1970 жылдардың басында өкілеттік беру мәселесін күн тәртібінен шығарды. Бірақ 1974 жылғы жалпы сайлауда SNP-нің маңызды табыстары бұл мәселені қайтадан көтеріп, назарға алды. 1978 жылы Лейбористік үкімет Шотландия заңын қабылдады, ол шотландтар референдумда қолдау көрсеткен жағдайда Шотландия Ассамблеясын құруға мүмкіндік берді. Дегенмен, Лейбористік партия өкілеттік беру мәселесінде күрт бөлінді. Олар ресми түрде қолдағанмен, көптеген партия мүшелері ассамблея құруға қарсы болды, және осы бөлініс сайлаушылардың қажетті 40 пайызының қолдауын алуға кедергі келтірді (бұл квота Шотландия заңына Лейбористік депутат ұсынған түзету арқылы қосылған болатын). 1979 жылғы кезекті жалпы сайлау екі партия үшін де – Лейбористер және SNP үшін сайлаудағы сәтсіздікке ұшырады, және Шотландия Ассамблеясының құрылу перспективасы күмәнді көрінді. Алайда, 1980-ші жылдардың басында Лейбористік партия мен SNP мүшелерінің бір тобы Шотландия Ассамблеясы үшін үгіт жүргізу мақсатында кампания құруға шешім қабылдады, олар өкілеттік беруді насихаттап, лоббилеу жұмыстарын жүргізді. Бұл кампания, шотландтардың көпшілігі консерваторларға қарсы дауыс бергеніне қарамастан, олардың үкімет құруына наразылық білдірумен бірге, Шотландия Ассамблеясын құру талаптарын күшейтті.
However the SNP had a disappointing result in the 1970 general election, and for the first part of the 1970s devolution under Heath's government was off the cards. But significant SNP advances in the general elections in 1974 brought the issue to the fore again. In 1978 the Labour government passed the Scotland Act which legislated for the establishment of a Scottish Assembly, provided the Scots voted for such in a referendum. However, the Labour Party was bitterly divided on the subject of devolution. Despite officially favouring it, vast numbers of members opposed the establishment of an assembly, and this division caused the failure to reach the required 40% of the electorate voting in favour of an assembly (that itself was a quota only added to the Scotland Act by an amendment proposed by a Labour MP). The ensuing general election in 1979 proved electorally disastrous for both Labour and the SNP, and it seemed that the prospects for a Scottish Assembly were remote. However, in the early 1980s a number of Labour Party and SNP members decided to form the Campaign for a Scottish Assembly, which pamphleteered and lobbied for devolution. This campaign, combined with growing resentment at the fact that despite a majority of Scots voting against the Conservatives they were forming their government, increased demands for the establishment of a devolved Scottish Assembly.
Құрылымы
1978 жылғы Шотландия заңы күшіне енгенде, ол заң шығару өкілеттігі шектеулі Шотландия Ассамблеясын құрған болар еді. Шотландияның мемлекеттік хатшысының қызметтерінің бір бөлігін қабылдап, «Бірінші хатшы» басқаратын Шотландия үкіметі құрылар еді. Шотландия Ассамблеясының отырыстары Эдинбург қаласындағы Реджент-роудтағы Ескі Корольдік Жоғары мектебінде өткізілер еді. Бұрынғы мектеп залы Шотландия Ассамблеясының жұмысына бейімделіп, микрофондар мен жаңа зәйтүн түсті былғарыдан жасалған орындықтар орнатылды. Мүшелер көп дауыс алған үміткерді жеңіске шығару жүйесі бойынша сайланар еді.
Had the Scotland Act 1978 entered force, it would have created a Scottish Assembly with limited legislative powers. There would have been a Scottish Executive headed by a "First Secretary", taking over some of the functions of the Secretary of State for Scotland. Meetings of the Scottish Assembly would have been held at the Old Royal High School in Regent Road, Edinburgh. The former school hall was adapted for use by the Scottish Assembly, including the installation of microphones and new olive green leather seating. Members would have been elected by the first past the post system.
Шотландияның Конституциялық Конвенциясы
1989 жылы Шотландия Конституциялық Конвенциясы құрылды, оған Лейбористік партия мен Либерал-демократтар, сондай-ақ басқа партиялар, жергілікті билік органдары және Шотландия азаматтық қоғамының көп бөлігі кірді. Оның мақсаты – Шотландия үшін өзін-өзі басқару жүйесін құру жоспарын жасау болды. SNP тәуелсіздікті Конвенция конституциялық опция ретінде қарастырмайды деп санағандықтан қатысудан бас тартқан болатын, бірақ бұл тұрғысынан Шотландия Ассамблеясының болашағы күрт жақсарды. Конвенция 1995 жылы соңғы есебін жариялады, ал 1997 жылы Лейбористік партия үкіметке қайта келгеннен кейін өзін-өзі басқару шаралары іске асырылды. Осы жылы шотланд халқы референдумда Шотландия Парламентін құруға үлкен қолдау көрсетті, ал алғашқы сайлау 1999 жылы өтті.
In 1989 the Scottish Constitutional Convention was formed encompassing the Labour Party and the Lib Dems as well as other parties, local authorities, and huge sections of civic Scotland. Its purpose was to devise a scheme for the formation of a devolution settlement for Scotland. Suddenly the prospects for a Scottish Assembly seemed much brighter, despite the fact the SNP decided not to take part as they felt that independence would not be a constitutional option countenanced by the convention. The convention produced its final report in 1995 and, with the return of a Labour government in 1997, devolution seemed assured. Later that year the Scottish people voted overwhelmingly in favour of establishing the devolved Scottish Parliament in a referendum, and the first elections for that body took place in 1999.