Кіріспе

Тасманияның батысындағы өзен, Австралия.

Франклин өзені – Австралияның Тасмания Орталық жоталары мен батыс аймақтарында орналасқан ірі, жыл бойы құрғамайтын өзен. Өзен Тасманияның Әлемдік мұра аймағының солтүстік бөлігіндегі Франклин-Гордон жабайы өзендері ұлттық паркінде жатыр. Оның бастауы Орталық жотаның батыс шетінде орналасқан және ол Батыс жағалауға қарай батысқа ағады. Өзен, Солтүстік-Батыс теңіз жолын іздеу кезінде қаза тапқан Тасмания губернаторы сэр Джон Франклиннің құрметіне аталған.

Орналасуы және ерекшеліктері

Өзен Үгел тауының төменгі жағында, Дервент көпірінің батысында, Орталық жоталардың батыс беткейлерінде басталып, Гордон өзенімен қосылғанға дейін батыс және оңтүстікке қарай қалың, қиын-қыстау таулы аймақтар арқылы ағады. Көзінен сағасына дейін Сюрприз, Коллингвуд, Лукан, Лодон, Эндрю және Джейн өзендері сияқты он алты саласы қосылады. Жоғарғы ағысында Франклин екі суқоймамен – Ундин көлі мен Диксон көлімен шектеледі. Лайелл тас жолы да өзеннің жоғарғы ағысынан өтеді. Археологиялық қазбалар Еуропалықтар келгенге дейінгі адам қызметінің іздерін көрсеткен. Франклин өзенінің жоғарғы ағысын XIX ғасырда зерттеушілер Француздер қапасының (Frenchmans Cap) ізімен жүріп аралаған. ХХ ғасырдың басында өзенге қол жеткізу көбінесе төменгі ағыстағы қарағай ормандарын кесу арқылы жүзеге асырылды. Ғасырдың ортасында, батыл каноэшілер өзеннің күрделі сынақтарын жеңуге тырысты. "Франклинді атқылау: Тасманияның жабайы өзендеріндегі алғашқы каноэ саяхаттары" кітабында 1950 жылдардағы үш саяхат сипатталған.

Франклин өзенін қорғау шайқасы

1980 жылдары Франклин өзені сол кездегі Австралияның ең ірі табиғатты қорғау қозғалысымен тығыз байланысты болды. Бұл қозғалыс Гидро Тасманияның Франклин өзенінде су электр станциясы салу жоспарына қарсы күресті. Өзенге және жабайы табиғаттағы тәжірибелерге назар аудару, өзенді бұрынғыдан гөрі көп пайдалануға алып келді. Өзенде болған қайғылы оқиға – адамның суға батып кетуі, өзенді пайдаланушылар үшін қатаң ережелердің енгізілуіне себеп болды. Ричард Фланаганның "Өзен жетекшісінің қасіреті" атты туындысы, аймақтың тарихы мен академиялық біліміне жақсы білетін жазушының суға батып кеткен адам туралы көркем әңгімесі.