Кіріспе

Джордж Генри Пребл (25 ақпан 1816 – 1 наурыз 1885) – американдық теңіз офицері және жазушы, АҚШ туының тарихымен және АҚШ ұлттық әнұраны "Жұлдызды байраққа" шабыттандырған Форт-МакГенри туының алғашқы суретін түсіргенімен әйгілі.

Ерте өмір және білім

Ол Мэн штатының Портленд қаласында дүниеге келді, оның інісі белгілі коммодор Эдвард Пребл болды. Джордж 1835 жылдың 10 желтоқсанында теңізші болып кемеге қабылданып, 1838 жылға дейін «Америка Құрама Штаттары» фрегатында қызмет етті.

Мансап

Ол 1841 жылы Флорида соғысына қатысты және 1843-1845 жылдары әлемді айналып келген «Сент-Луис» шлюпінде болды, сонда ол Қытайға алғашқы американдық күшін жағаға шығарды. Мексика-Америка соғысында Альварадо, Веракрус және Тукспанды басып алуға қатысты. 1847 жылдың 15 шілдесінде кеме басқарушы, ал 1848 жылдың 5 ақпанында лейтенант болды. «Сент-Лоуренс» фрегатында қызмет еткенде, 1853 жылы Мэтью С. Перримен бірге Жапонияға барды, сол кезде Пребл алыс Шығыстағы түрлі порттарды зерттеді. Маяк инспекторы және Чарльзтаун теңіз базасындағы қызметтен кейін, 1859-1861 жылдары «Наррагансетте» қызмет етті, содан кейін «Катахдин» бу кемесіне командир болып тағайындалды, Миссисипи өзенінде Дэвид Фаррагутпен бірге қызмет етті, 1862 жылдың 16 шілдесінде командир дәрежесіне көтерілді және Мобил шығанағын блокадалаған «Онеида» бу кемесіне басшылық етті. Конфедерацияның «CSS Флорида» крейсері одан қашып кеткенде, Пребл теңіз күштерінен босатылды, бірақ «Флорида» капитаны оның жоғары жылдамдығының арқасында құтылғанын куәлік еткеннен кейін қайтадан қызметке орналасты. «Онеидадағы» барлық офицерлер Преблдің ешқандай қателік жасаған жоқ екенін растады. Олардың мәлімдемесіне сәйкес, «Флорида» 1862 жылдың 4 қыркүйегінде сағат 17:00 шамасында ағылшын теңіз күштерінің кемесінің туын көтеріп пайда болды. Пребл «Онеида» мен «Винонаға» басшылық етті. Басқа кемелер жөндеуде болғандықтан, әдеттегі алты кеме екіге дейін азайтылды. «Винона» басқа блокаданы бұзушыға ілесу үшін жіберілді және «Флорида» жүгіруді бастағанда одан қайтып келді. «Онеиданың» бір темір қазандығы жөндеуге жабылып, тек біреуі ғана жұмыс істеді. (Офицерлердің бірі теңіз күштерінің болаттан гөрі арзан темірді пайдалануды таңдауы мәселенің нақты себебі екенін айтты.) «Флорида» жүгіруді бастағанда, Пребл «Онеиданы» «Флориданың» алдына орналастырды. Сағат 18:00-де ол кемеге оқ атуға бұйрық берді. Кеме ағылшын кемесі деп ойлап, оның бауын екі рет және алдыңғы бөлігіне үшінші рет ескерту оқтары атылды (кеменің бауын келіне қосатын бөлігі), әдеттегі бір ескерту оғының орнына. Барлық үш оқ «Онеиданың» қаруларының қашықтығына жеткеннен кейін үш минут ішінде атылды. «Флорида» тоқтамағанда, Пребл төртінші оқты жау кемесіне атты. Бұл оқ сәтті болмады, сол кезде «Флорида» жалған туын түсіріп, Форт Морганға қарай бет алды. Осы сәттен ғана Пребл кеменің конфедерациялық кеме екеніне толық сенімді болды. Бір қазандығы істен шыққандықтан, «Онеида» «Флоридамен» бірге жүре алмады, ол шығанаққа қашып кетті. Алайда, «Онеида» кеме Форт Морганның қорғауында қауіпсіз болғанша, 29 минут бойы оқ атып тұрды. Жылдамдық мәселесінен басқа, есептерде «Онеиданың» қару тобының нашар атуына ықпал еткен көріну мәселесі де бар екені айтылды. Пребл қайтадан қызметке келгеннен кейін, «Сент-Луис» желкенді шлюпіне командир болып тағайындалды, бірақ «Флорида» Мадейрадан тағы бір рет қашып кетті.

Жазушылық мансап

Пребл теңіз және тарихи тақырыптар бойынша жазушы ретінде, сондай-ақ теңіз құжаттарын жинаушы ретінде танымал болды. Теңіз саласына қатысты кітаптар мен құжаттардан тұратын оның кең жеке кітапханасы Теңіз күштері кітапханасындағы Джордж Генри Пребл жинағында сақталған. Ол сол замандағы түрлі ғылыми және генеалогиялық қоғамдардың жұмысына белсенді қатысты. 1868 жылы ол Солтүстік Америкадағы Пребл әулетінің генеалогиялық тарихын жариялады, онда оның өмірбаяны мен суреті, сондай-ақ оның танымал туысы Эдвардтың өмірбаяны мен суреті берілген. Кітапта оның Теңіз күштерінен қуылған себептерін, сондай-ақ оның және басқалардың ақталуы мен қызметке қайта орналасуы үшін жасаған күш-жігерін қорғауға бағытталған аргументтер келтірілген. 1872 жылы ол «Америка туының тарихы» деген еңбегін жариялады, ол бүгінге дейін дереккөз ретінде пайдаланылады. Ол сонымен қатар Форт МакГенри үстінен желбіреген түпнұсқа «Жұлдызды байраққа» қамқорлық жасады және оны сақтау үшін жалауды желкен матасына тігіп қойды.