Кіріспе

1843 жылдан бастап әр провинцияға алғашқы қоныс аударушылардың келген күні мерекеленіп келді. 1846 жылы Веллингтон мерейтойының күні ағылшын жәрмеңкесі сияқты болған деп сипатталды. Жартылай демалыс күндері немесе ерте жабылу күндері 1900-1970 жылдар аралығында кеңінен таралды. Олар дүкендер мен кеңселерде аптасына 6 күн жұмыс істеуге мүмкіндік берді, сонымен қатар жергілікті кеңес белгілеген күні сағат 13:00-ден бастап жарты күн демалыс алуға рұқсат берді. 1840 жылдардың соңынан бастап бұл практика Веллингтон мен Крайстчерчтен тарады. 1870 жылдары көптеген қалалар сауданың жартылай демалыс күндерін қабылдады, әдетте сәрсенбі, бейсенбі немесе сенбі күндері. 1873 жылдан бастап әйелдер жұмыс істейтін фабрикалар үшін сенбі күні сағат 14:00-ден бастап жартылай демалыс болды, 1881 жылдан бастап 18 жасқа дейінгілерге де берілді, ал 1891 жылдан кейін демалыс сағат 13:00-ден басталды. 1892 жылғы «Дүкендер және дүкен қызметкерлері туралы» заңы дүкен қызметкерлеріне сағат 13:00-ден бастап жартылай демалыс берді, ал дүкендер 1894 жылдан бастап жабыла бастады. 1907 жылдан бастап сайлаушылар жергілікті сайлау күнін өздері анықтай алды.

Матарики

2006 жылы маори тілінің комиссары Хаами Пирипи Матарикиді ресми мереке деп жариялауды ұсынды. Қоғамдық талқыдан кейін 2009 жылы Матарикиді мемлекеттік мереке ету туралы заң жобасы енгізілді, алайда заң жобасы бірінші оқылымда қолдау таппады. Премьер-министр Жасинда Ардерн 2020 жылғы 7 қыркүйекте егер Лейбористік партия 2020 жылғы жалпы сайлауда жеңіске жетсе, Матарикиді тойлау үшін жаңа мемлекеттік мереке жасайтынын мәлімдеді. Лейбористік партия сайлауда жеңіске жетті, ал 2021 жылғы ақпан айында Ардерн Матарикидің маусым немесе шілде айында белгіленетін жыл сайынғы мемлекеттік мерекеге айналатынын хабарлады. Матарики мемлекеттік мерекесі туралы заң жобасы 2022 жылғы 11 сәуірде патшалық бекітілуге ие болды. Алғашқы Матарики мемлекеттік мерекесі 2022 жылғы 24 маусымда тойланды.

Дүйсенбілік

Мерзімі әрдайым дүйсенбі немесе жұма күндеріне сәйкес келмейтін мерекелер "дүйсенбіге көшіріледі". Егер мереке соңғы күндерге (демалыс күндеріне) түйіндесе және қызметкер соңғы күндері жұмыс істемесе, онда мереке келесі дүйсенбіге немесе сейсенбіге ауыстырылады. Егер қызметкер соңғы күндері жұмыс істесе, онда мереке сол күні тойланады. Рождество күні мен Жаңа жыл күні әрдайым дүйсенбіге көшірілетін мерекелер болып келді, ал 2013 жылдан бастап Уайтанги күні мен Анзак күні де дүйсенбіге көшіріледі. Уайтанги күні мен Анзак күні әрқашан нақты күні тойланады, себебі олар белгілі бір тарихи оқиғаларды еске түсіреді. Алайда, мемлекеттік мерекелер дүйсенбіге көшіріледі.

Төлем

Барлық мереке күні жұмыс істейтін жұмыскерлерге жалақысы бір жарым еселене төленуі тиіс, және егер бұл күн олар үшін қалыпты жұмыс күні болған жағдайда, оларға балама демалыс күні беріледі (оның орнына берілетін күн). Балама демалыс күні үшін төленетін ақы, егер олар сол күні жұмыс істеген болса, алынған нақты балама күн үшін тиісті күндік жалақыға тең болады.

Сауда-саттыққа шектеу қойылған күндер

Рождество күні, Ұлы жұма, Пасха жексенбісі (ресми мереке емес) және Анзак күні сағат 13:00-ден бұрын саудаға арнайы шектеулер қойылады. Бұл күндері, әдетте, тек сүт дүкендері, жанармай құю станциялары, дәріханалар, мейрамханалар, кафелер және әуежай немесе теміржол вокзалындағы дүкендер ғана ашылуы мүмкін. Барлық басқа дүкендер, соның ішінде супермаркеттер жабылуы керек. Кейбір дүкендер заңға қарамастан жыл сайын ашылып, айып төлейді. Кейбір аймақтарда шектеулі күндердің бірінде немесе бірнешесінде сауда жасауға рұқсат беретін ерекшеліктер бар. Осындай аймақтарға Парнеллдегі Парнелл жолы, Окленд, Пайхия, Пиктон және Куинстаун кіреді. Сауда сағаттары жөніндегі комиссия қай жерлерде ерекшеліктер қолданылатынын шешкен, бірақ 1990 жылы ол таратылды, бұл қолданыстағы ерекшеліктерді күшінде қалдырды, бірақ басқа жерлерге жүгіну механизмі болмай қалды. 2016 жылы аймақтық кеңестерге өз аймақтарында Пасха жексенбісіндегі сауда ережелерін белгілеу құқығы берілді. Халықтың шамамен үштен бірін қамтитын 44 кеңес Пасха жексенбісінде сауда жасауға рұқсат беретін саясатты бекітті. Шектеулі күндері ашыла алатын дүкендер әлі де шарттарға және басқа да заңдарға бағынуы тиіс. Мысалы, алкогольді тек тамақпен бірге немесе жатақханада түндеген адамдарға ғана сатуға болады.

Жылдық демалыс және жұмыс істемейтін күндер

Жоғарыда аталған мерекелерден өзге, 2007 жылдың 1 сәуірінен бастап барлық жұмыскерлерге төрт апталық жылдық еңбек демалысы берілуге тиіс, көбінесе ол жазғы Рождество мен Жаңа жыл кезеңінде пайдаланылады. Көптеген салаларда Рождество мен Жаңа жылға байланысты қызмет тоқтатылады. Рождество мен Жаңа жылдың арасында бар болғаны үш жұмыс күні болғандықтан, көптеген жұмыскерлер осы уақытты демалыс ретінде пайдаланады, себебі үш күндік демалыспен жазғы он күндік демалысқа шығуға болады. Көптеген сауда орындары бизнесті жандандыру үшін осы кезеңде сату акцияларын ұйымдастырады, ал қызметтерге сұраныс төмен болғандықтан кейбіреулері жабылады. 25 желтоқсаннан 15 қаңтарға дейінгі күндер ресми мемлекеттік мақсаттар үшін жұмыс күндері деп есептелмейді. Алайда, көптеген мемлекеттік органдардың халыққа қызмет көрсету бөлімдері осы кезеңде апта ішінде жұмыс істейді, бірақ көбінесе қызметтер шектеулі болуы мүмкін.

Мектептің демалыс күндері

Мемлекеттік мектептерде 4 семестрлік оқу жылы бар, әрқайсысы шамамен он аптадан тұрады және әдетте семестрлер арасында екі апталық демалыс болады. Білім беру министрлігі жыл сайын стандартты мерзімдерді белгілесе де, мектептер жергілікті мерекелерді және ауа райына байланысты мектептердің жабылуын ескере отырып, оларды өзгерте алады. Бірінші семестр қаңтар айының соңында немесе ақпан айының басында басталады. Кейде Пасха мерекесі және/немесе Анзак күні осы демалыс мерзіміне түсуі мүмкін. Екінші және үшінші семестрлер арасындағы демалыс әдетте қысқы демалыс деп аталады және шілде айында, ал үшінші және төртінші семестрлер арасындағы демалыс қыркүйектің соңында, қазан айының басында болады. Төртінші семестр желтоқсан айының ортасында, әдетте Рождествоға бір-екі апта бұрын аяқталады, бірақ көптеген жоғары сынып оқушылары үшін бұл семестр қараша айының соңында немесе желтоқсан айының басында NCEA емтиханынан кейін аяқталады. Мемлекеттік мектептерге уақыт-уақыт мұғалімдердің біліктілігін арттыру және әкімшілік жұмыстар үшін "мұғалімдерге арналған күн" деп аталатын күнді белгілеуге рұқсат етіледі. Бұл күндер сол күні сабаққа келмейтін оқушылар үшін мемлекеттік мереке болып есептеледі, бірақ мұғалімдер мен басқа да оқушы емес азаматтар үшін емес.

Бір реттік мемлекеттік мерекелер

2022 жылдың 26 қыркүйегінде Премьер-министр халыққа Ұлыбританияның ең ұзақ билік құрған монархы Елизавета II-нің қазасына байланысты құрмет көрсету үшін арналған, "бір реттік" ұлттық мереке – Елизавета II еске алу күні деп жариялады. 26 қыркүйекте тойланатын Оңтүстік Кентербери мерейтойы 11 қараша, жұма күніне ауыстырылды.

Жаңа мерекелер туралы ұсыныстар

2008 жылы сэр Эдмунд Хиллари қайтыс болғаннан кейін Жасыл партия оның құрметіне халықтық мереке белгілеуді ұсынды. Сонымен қатар, кейбір топтарда бұрынғы Доминион күні мерекесін "Жаңа Зеландия күні" деп қайта жаңғыртуға қолдау бар.

Демалыс күндерін жою туралы ұсыныстар

1950-1970 жылдары провинциялар 1876 жылы жойылғандықтан, провинциялық мерейтой күндерін жою туралы ұсыныстар жиі айтылды. Уайтанги күні ұлттық мереке болып жарияланбас бұрын, кейде Уайтанги күнінің мерейтой күндерінің орнына тойлануы керек деген пікірлер болды, және 1960 жылғы Уайтанги күні заңы осыған мүмкіндік берді. Ақырында Уайтанги күні қосымша мереке болып бекітілді, ал провинциялық мерекелер сақталды, себебі көптеген аймақтар сол күндері ұзақ жылдардан бері дәстүрлі шаралар өткізіп келген. Аз ғана адамдар Уайтанги күнін жоюды жақтаса да, Анзак күні (25 сәуір) немесе Доминион күні (26 қыркүйек) сияқты дау тудырмайтын күнді Жаңа Зеландияның ұлттық күні деп белгілеу туралы ұсыныстар жиі айтылады.