Кіріспе

Жаңа Зеландиядағы көлік саласының шолуы

Жаңа Зеландиядағы көлік, оның таулы жер бедері және салыстырмалы түрде аз халқы, көбінесе ұзын жағалау бойында орналасқан, әрқашан көптеген қиындықтарға тап болды. Еуропалықтар келгенге дейін маорилер жаяу жүрген немесе өзендер мен жағалауларда қайықтарды пайдаланған. Кейіннен еуропалық теңіз және теміржол көлігі тауарлар мен адамдарды тасымалдау әдісін өзгертіп, одан кейін автомобиль және әуе көлігі оларды басып озды, қазіргі таңда олар көліктің басым түрлері болып табылады. Дегенмен, ірі жүктерді тасымалдау жағалау арқылы және теміржол көлігі арқылы жалғасуда, сондай-ақ ірі қалалық орталықтарда қоғамдық көлікті маңызды көлік түрі ретінде (қайта) енгізуге әрекеттер жасалып жатыр. Көлік саласына тарихи түрде үлкен тәуелділік болғандықтан, Жаңа Зеландиядағы көлік қаржыландыруы әлі де жол жобаларына бөлінетін қаражатқа басымдық береді. 2010 жылы үкімет 2012 жылдан кейін жол инфрақұрылымына 21 миллиард доллар жұмсауды ұсынды, ал басқа көлік жобаларына (қоғамдық көлік, жаяу және велосипедпен жүру) бар болғаны 0,7 миллиард доллар бөлінді. Бұл отын бағасының өсуі мен жол ағлағының күшеюіне байланысты қарсыластар тарапынан жауапкершіліктен геткендік деп сынға алынды. Қоғамдық көлік негізінен жергілікті басқару органдарының құзыретінде, ал мемлекеттік тас жолдары – орталық үкіметтің жауапкершілігінде.

Жол көлігі

Мемлекеттік автомобиль жолдары желісі Жаңа Зеландияның қалалық орталықтарын байланыстыратын басты жол инфрақұрылымы болып табылады. Оны NZ Transport Agency басқарады. Кішкентай немесе қала ішіндегі жолдардың көп бөлігі қалалық немесе аудандық кеңестердің басқаруында, алайда кейбіреулері басқа да мемлекеттік органдардың, мысалы Жаңа Зеландияның Табиғатты қорғау департаментінің немесе порттар мен әуежайлар басқармаларының бақылауында болады. Жаңа Зеландияда көлік қозғалысы сол жақтан жүзеге асырылады.

Тарих

Еуропалықтар келгенге дейін маорилер өзендерде немесе жағалау бойында жүріп, немесе су кемелерін пайдаланған. Жаңа Зеландияның жол желісінің бастауы осы маорилер мен кейіннен еуропалықтар Жаңа Зеландия арқылы жасаған алғашқы саяхаттарында қолданған жолдар мен бағыттарда. Маорилердің бірнеше маңызды жолдары белгілі болды, мысалы, Солтүстік аралдың бүкіл ұзындығында қолданылған батыс жағалау жолы, және Каслпойнт жанында жағалаудан шығып, Нейпиер жанында қайта қосылатын Шығыс жағалау жолы. Оңтүстік аралда шығыс жағалау бойында тағы бір маңызды жол болды, оның салалары өзендермен бірге тау өткелдеріне дейін Батыс жағалауға қарай созылды. Таулар, батпақтар және тығыз өсімдіктер ішкі маршруттарды қиын жасайтын, ал алғашқы қоныс аударушылар жаяу жүруге, атқа мінуге және қой шабуға жағажайларды жол ретінде пайдаланды. Көптеген шаруашылықтарға жағажай арқылы ғана қол жеткізуге болатын, ал жағажайлар ұшақтардың қону-көтеру жолақтары ретінде қолданылды, олар адамдар жасаған жолдарды ұстанды. Бұл жолдар кейде Жаңа Зеландияның барлық аймақтарында (әсіресе таулы жерлерде) мәселелер тудырды, себебі 20 ғасырдың бірінші жартысында салынған баяу жылдамдықтың жолдарының географиялық ерекшеліктері мен контурлары қазіргі автокөлік құралдарының қауіпсіздік және жайлылық талаптарына сәйкес келмейді. Еуропалықтардың алғашқы жарты ғасырында теміржол көлігі жол құрылысына көмектесті де, кедергі келтірді де. Билік өкілдері теміржол салу мүмкіндігі болған жағдайда, қиын учаскелерге үлкен капитал жұмсауға құлшынбады. Алайда, теміржолдар салынған жерлерде жолдар көбінесе олардың құрылысына дайындама ретінде салынды немесе жаңадан қолжетімді жерлер тығыз қоныстанғанда олардың ізінен тез ілесе бастады. 1950 жылдан бастап жол құрылысына жасалған үлкен инвестициялардың нәтижесінде, қоғамдық көліктің қолданылуы бүкіл ел бойынша төмендеді. Окленд мысалында, бұл "әлемдегі дамыған қалалардың ішіндегі қоғамдық көліктің ең күрт төмендеуі" деп сипатталды.

Желілік

Жаңа Зеландияда мемлекеттік автомобиль жолдарының желісі бар (2006 жылдың тамызына қарай Солтүстік аралда және Оңтүстік аралда), оның ішінде тас жолдар бар. Бұл жолдар жергілікті билік органдарының тас төселген және тас төселмеген жолдарымен байланысады. Жаңа Зеландиядағы барлық көлік қозғалысының 50% мемлекеттік автомобиль жолдары арқылы жүзеге асырылады, ал тас жолдар ғана барлық қозғалыстың 9% -ын құрайды (дегенмен олар мемлекеттік автомобиль жолдары желісінің барлық ұзындығының 3% -ын ғана, ал жалпы жол желісінің одан да аз бөлігін құрайды).

Жылдамдық шектері

Ашық жолда автомобильдер мен мотоциклдер үшін ең жоғары жылдамдық шектеуі болып табылады, ал қалалық аймақтарда – әдепкі жылдамдық шектеуі. Уайкато және Плэнти шығанағындағы тас жолдар мен жылдам магистральдардың шамамен бөлігінде жоғары жылдамдық шектеуі бар, сондай-ақ жылдамдық шектеуі және жарияланған жылдамдық шектеуі белгілі бір көлік түрі үшін рұқсат етілген жылдамдықтан жоғары болуы мүмкін. Жол жұмыстары маңында жылдамдық көбінесе дейін төмендетіледі. Жеке меншік иелері өздері жылдамдық шектерін белгілей алады, мысалы, бірақ полиция немесе жол органдары мұны күшпен орындамайды. Құрлық көлігі ережесі: Жылдамдық шектерін белгілеу (2017) жол бақылаушы органдарына өз құзыретіндегі жолдарда 50 км/сағ-тан төмен, соның ішінде тұрақты жылдамдық шектерін белгілеуге рұқсат береді.

Қаржыландыру

Тарихи тұрғыдан алғанда, Жаңа Зеландиядағы жолдардың көпшілігі жергілікті жол органдары (көбінесе жол кеңестері) арқылы қаржыландырылды, олар өздерінің кірістерін жергілікті салықтардан алды. Жаңа жолдарға қажеттілік көбінесе елдің салық кірісі әлі жиналмайтын аймақтарында өте шұғыл болғандықтан, қаржыландыру кем дегенде жартылай түрде ұлттық деңгейдегі субсидияларға тәуелді болды, оларды алу үшін көптеген лоббилік жұмыстар жүргізілді. Бүгінде мемлекеттік магистральдардың барлық қаржыландыруы және жергілікті жолдардың шамамен 50% тікелей жол пайдаланушыларынан Ұлттық Жер Көлігі Қоры арқылы түседі. Қорға бағытталған жол пайдаланушыларының кірісіне LPG және CNG отынына салынатын акциздердің барлығы, бензинге салынатын акциздердің шамамен 55%, жол пайдаланушыларының төлемдерінен түсетін барлық кіріс (3,5 тоннадан ауыр барлық көлік құралдарына және бензин, LPG/CNG емес, барлық көлік құралдарына арналған алдын ала төленетін қашықтық/салмақ лицензиясы) және автокөліктерді тіркеу және лицензиялау алымдарынан түсетін көптеген ACC емес кірістер кіреді. Сонымен қатар, соңғы үш жылда үкімет жер көлігіне қосымша қаражат бөлді, нәтижесінде NZ Transport Agency жер көлігі жобаларына жұмсайтын жалпы шығын жол салымынан түсетін кірістен асып түсті. Қалалық және аудандық жолдарды қаржыландырудың қалған бөлігі негізінен жергілікті биліктің жылжымайтын мүлік салығынан түседі. 2010 жылғы мәліметтер бойынша, Жаңа Зеландияда көлікті қаржыландыру жол жобаларына басымдық береді – Ұлттық үкімет 2012 жылдан кейін жол инфрақұрылымына 21 миллиард доллар жұмсауды жоспарлап отыр, ал басқа көлік жобаларына (қоғамдық көлік, жаяу және велосипедпен жүру) бар болғаны 0,7 миллиард доллар бөлуді көздеп отыр. Бұл, отын бағасының өсуі мен жол ағдымының күшеюіне байланысты, қазіргі үкіметтік стратегияның оппозициясы тарапынан жауапкершіліктен шеттеушілік ретінде сынға алынып, экономикалық пайдалар тұрғысынан ең перспективалы деп есептеледі.

Көлік паркі

Жаңа Зеландияда 1925 жылы автокөліктердің саны 82 000-ға жеткен. 1939 жылы Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін бұл көрсеткіш 170 000-ға дейін өсті, 1953 жылы - 425 000-ға, ал 1971 жылы - 1 000 000-ға дейін өсті. 1931 жылы 156 180 автокөлік тіркелді, ал 1939 жылы 298 586 және 1950 жылы 380 503 көлік тіркелді. Жаңа Зеландияда алғаш рет тіркелген жеңіл жолаушылар көліктерінің жартысынан астамы импортталған. 2013 жылы жаңа көліктер 2012 жылға қарағанда 7%-ға өсіп, 82 235 дана сатылды, ал қолданылған көліктердің сатылымы 98 971 данаға жетті. 2013 жылғы Жаңа Зеландияның халық санағында үй шаруашылықтарының 92,1%-ы кем дегенде бір автокөлігі бар екені анықталды; 37,6%-ы бір автокөлікке, 38,4%-ы екі автокөлікке, ал 16,1%-ы үш немесе одан да көп автокөлікке ие екенін мәлімдеді. Автокөлік иеленушілердің саны Тасман аймағында (95,9%) ең жоғары, ал Веллингтон аймағында (88,3%) ең төмен болды. 2015 жылы 3,018 миллион жеңіл жолаушылар көлігі, 507 мың жеңіл коммерциялық көлік, 137 мың ауыр жүк көлігі, 10 мың автобус және 160 мың мотоцикл мен мопед тіркелді. Жаңа Зеландиядағы автомобильдердің орташа жасы (2015 жылдың соңында) 14,2 жылды құрады, ал жүк көліктерінің орташа жасы 17,6 жылды көрсетті. 2017 жылы жеңіл көліктердің 38%-ы 15 жастан асқан, 171 000 көлік тіркелімнен шығарылды, бірақ 334 000 жаңа көлік қосылды. Жылдық жалпы көліктердің жүрісі < 3,5 т көлік-шақырым: 2019 – 4 403 690, 4 022 019, 48,7; 2018 – 4 275 026, 3 907 482; 2017 – 4 154 897, 3 799 023, 48,2; 2016 – 3 977 966, 3 636 985, 45,49; 2015 – 3 810 823, 3 482 722, 43,41; 2014 – 3 674 721, 3 358 816, 41,83; 2013 – 3 545 650, 3 243 166, 40,78; 2010 – 3 414 052, 3 122 121, 40,53; 2001 – 2 757 190, 2 563 467, 36,61. 2017 жылға қарай 1000 адамға шаққанда 792 жеңіл көлік болды, бұл әлемдегі ең жоғары көрсеткіштердің бірі, және олар жан басына шаққанда 9 265 км жүріп өтті. Жеңіл көліктердің орташа қозғалтқыш сыйымдылығы 2010 жылға дейін өсті және 2017 жылы шамамен 2290 см³ құрады, ал орташа CO2 шығарындысы шамамен 180 г/км болды.

Жүк тасымалы

2017 жылы жүк көлемі тонна-километрмен есептелгенде 7,3%-ға өсіп, 2016 жылғы 23,6 млрд тонна-км-ден 25,3 млрд тонна-км-ге жетті. +ТоннаТонна километрлерТүрлі көлік түрлері Миллион тоннаЖалпы көлемдегі үлесі млрд тонна-кмЖалпы көлемдегі үлесіТеміржол 15,953,512Теңіз көлігі 4,62413Автокөлік 269,89323,175Барлығы 290,330,6

Жолаушылар қызметі

Жедел транзит болмаған жағдайда, автобуспен тасымалдау Жаңа Зеландия қалаларындағы қоғамдық көлік қызметтерінің басты бөлігін құрайды, сонымен қатар елде ұзақ қашықтыққа жүретін автобус немесе коуч қызметтерінің желісі бар, оған есіктен есікке қалааралық шаттл микроавтобустары, яғни ортақ такси түрі қосымша мүмкіндік береді. Алғашқы кең таралған автокөлік қызметтері – ортақ такси қызметтері, олар "сервис машиналарын" деп аталды; маңызды алғашқы қызмет көрсетуші – Aard, ол созылған Hudson Super Six көліктерін пайдаланды. 1924 жылға қарай қызмет аймағы одан да кеңейді. 1928 жылы Aard компаниясы Жаңа Зеландия темір жолдарының жол қызметіне қосылды. Жаңа Зеландия темір жол корпорациясының автопаркі 1991 жылы жекешелендірілді, ал ұзақ қашықтықтағы бизнес InterCity деген атпен әлі де жұмыс істеп келеді, соңғы кезде Newmans Coachlines компаниясын қосты. Тағы бір бұрынғы кең таралған коуч бизнесі – Mount Cook Landlines, ол 1990 жылдары жабылды. Интернетке негізделген nakedbus.com компаниясы бірнеше шағын автобус операторларының сыйымдылығын қайта сатушы ретінде бүкіл ел бойынша жаңа желі құруда. Intercity және Tourism Holdings Ltd маңызды экскурсиялық / туристік коуч операторлары болып табылады.

Велоспорт

[[File:Lake Road Northshore Nov 08. jpg|thumb|right|2000 жылдарға дейін, велосипед жолдары енгізілгенге дейін Солтүстік Шор қаласындағы Көл көшесінде велосипедпен жүру жағдайлары. Мұндай қауіптілік немесе қауіпті болу сезімі көптеген жаңа зеландиялықтарды велосипедпен жүруден тоқтатады. Велосипедшілерге қауіптің жоғары болуы бірнеше факторға байланысты. Автокөлік жүргізушілері велосипедшілерге жағымсыз қарым-қатынас көрсетеді. Велосипедтер "көлік құралдары" ретінде жіктеледі, олар заң бойынша жолмен жүруге міндетті, бұл велосипедшілерді ауыр және жылдам қозғалатын автокөліктермен араласуға мәжбүр етеді; тек пошта жөнелтушілерге ғана тротуарда жүруге заңмен рұқсат беріледі. Велосипед инфрақұрылымы және велосипед инфрақұрылымын жоспарлау стандарттары нашар, сондай-ақ велосипедтерге орталық және жергілікті билік тарапынан өте аз қаржы бөлінеді. Жаңа Зеландияның міндетті велосипед шлемі заңы велосипедпен жүрудің азаюына да ықпал еткені айтылады.

Темір жол көлігі

Уэлингтон ұзақ жылдар бойы Жаңа Зеландияда жолаушылар темір жолы жүйесін жақсы қолданыста ұстаған жалғыз қала болды. Тек 2000 жылдары ғана Оклендте жолаушылар темір жолынан пайдаланушылар саны қайта өркендеді, бұл инфрақұрылымға жасалған жаңа инвестициялардың нәтижесінде болды.

Желілік

Жаңа Зеландияда 1067 мм енді тар жолға салынған жалпы 3898 км темір жол желісі бар. Оның ішінде 506 км электрленген. Ұлттық желіге арналған жер Жаңа Зеландия темір жол корпорациясына тиесілі, ал желінің иесі және ірі темір жол көлігі операторы – мемлекеттік KiwiRail кәсіпорны. Ұлттық желі үш негізгі магистральдық желіден, жеті қосалқы магистральдық желіден және 1950 жылдарығы ең жоғары деңгейінде 90-ға жуық тармақтық желіден тұрады. Олардың көпшілігі қазір жабық. Көптеген желілерді үкімет салған, бірақ кейінірек мемлекеттендірілген жеке меншік желілер де болды. 1931 жылы «Көлік лицензиялау туралы» заң қабылданды, ол темір жолды 50 жыл бойы бәсекелестіктен қорғады. Темір жол корпорациясы 1983 жылы Жаңа Зеландия темір жол департаментінен құрылды, ал құрлықтағы көлік саласы 1983 жылы толыққанды дерегуляцияланды. 1982-1993 жылдар аралығында темір жол саласы корпоративтендіру, қайта құру, қысқарту, желілер мен станцияларды жабу және жекешелендіруді қамтитын ауқымды жаңартудан өтті. 1991 жылы Темір жол корпорациясы бөлінді, New Zealand Rail Limited темір жол және аралдар аралық паром қызметтерін жүргізу және темір жол желісін иелену үшін құрылды, ал жүк және автобус қызметтері жеке инвесторларға сатылды. Темір жол корпорациясы темір жол желісінің астындағы жерлерге иелік етуді жалғастырды, сондай-ақ иеліктен шығарылған маңызды мүліктерге де ие болды. 1993 жылы New Zealand Rail жекешелендірілді және 1995 жылы жаңа иелері оны тізімге енгізіп, Tranz Rail деп атады. 2003 жылы Toll NZ Tranz Rail компаниясын сатып алғанда, үкімет ұлттық темір жол желісін қайта бақылауға алуға келісті, бұл ONTRACK арқылы жүзеге асырылды, ол Темір жол корпорациясының бөлімшесі. 2008 жылдың мамыр айында үкімет Toll NZ-дің темір жол және паром операцияларын 665 миллион долларға сатып алуға келісті және операциялық компанияны KiwiRail деп атады.

Операторлар мен қызметтер

Көлемді жүк тасымалы қызметтерде басымдыққа ие, әсіресе көмір, бөрене және ағаш өнімдері, сүт және сүт өнімдері, тыңайтқыштар, контейнерлер, болат және автомобильдер. Ұзақ қашықтықтағы жолаушылар тасымалы үш бағытпен шектеледі: TranzAlpine (Крайстчерч – Греймут), Coastal Pacific (Крайстчерч – Пиктон) және Northern Explorer (Веллингтон – Окленд). Қалалық теміржол қызметтері Веллингтон және Окленд қалаларында жұмыс істейді, ал қалааралық қызметтер Палмерстон-Норт пен Веллингтон (Capital Connection), Мастертон мен Веллингтон (Wairarapa Connection) арасында, сондай-ақ 2021 жылдың сәуірінен бастап Гамильтон мен Окленд (Te Huia) арасында іске қосылған. Жаңа Зеландияның теміржол тасымалының көп бөлігі тарихында Теміржол департаментімен жүзеге асырылды. 1982 жылы Департамент Жаңа Зеландия теміржол корпорациясы ретінде қайта құрылды. 1990 жылы Корпорация жауапкершілігі шектеулі New Zealand Rail Limited компаниясы мен активтерін сатуға дайындалған Корпорацияға бөлінді. Жаңа Зеландия теміржолы 1993 жылы жекешелендіріліп, 1995 жылы Tranz Rail деп аталды. 2001 жылы Tranz Rail-дің ұзақ қашықтықтағы жолаушылар тасымалы Tranz Scenic деген атпен жеке компанияға айналды. Tranz Rail Оклендтегі теміржол қызметтерін басқаруға қатысты тендерге қатыспауды шешті, нәтижесінде келісімшарт Connex (қазір Auckland One Rail) компаниясына бұйырды. Tranz Rail-дің Веллингтон қаласындағы жолаушылар теміржол қызметін, Tranz Metro-ны сату жоспарлары іске аспады, бірақ бұл бөлім 2003 жылдың шілдесінде жеке компанияға айналды. 2003 жылы Tranz Rail австралиялық жүк тасымалдау компаниясы Toll Holdings-ке сатылып, Toll NZ деп аталды. Басқа маңызды, мұралық емес оператор – Отагодағы туристік бағытталған Дунедин теміржолдары, ол бұрынғы Отаго орталық теміржолының бір бөлігінде және кейбір негізгі оңтүстік бағытында тұрақты жолаушылар пойыздарын іске қосады. 2020 жылдың 20 сәуірінде компания COVID-19 пандемиясына байланысты жолдары мен жабдықтарын уақытша тоқтатқанын хабарлады.

Мұралық

Жаңа Зеландия темір жол ұйымдары федерациясы шамамен алпыс мұралық темір жол мен темір жол музейлерінің жұмысын үйлестіреді. Олардың көпшілігі волонтерлер тобымен басқарылады және тарихи маңызы бар немесе туризмге бағытталған.

Су көлігі

thumb|right|1880 жылдары Окленд портынан кемесін шығарып тұрған "Марипоса" почталық кемесі, алдында құм кемесі бар. Жаңа Зеландияның халықаралық және жағалау кеме қатынасының ұзақ тарихы бар. Маорилер де, Жаңа Зеландияның еуропалық қоныс аударушылары да теңіз арқылы келді, ал еуропалықтардың алғашқы жылдарында жағалау кеме қатынасы негізгі көлік түрі болды. Ішкі аймақтарға тауар тасымалдау қиын болғандықтан, алғашқы қоныстардың орналасуы шектелді. 1970 жылдары контейнерлік тасымалдау кеме қатынасында революция жасады, содан кейін Жаңа Зеландияға да келді. Жергілікті порт басқармалары Литтлтон және Окленд порты сияқты жаңа алып кемелерді қабылдауға таңдалған порттарда (көптеген саяси тартыстардан кейін) үлкен өзгерістер жасады. Гантри крандары, штридл тасымалдағыштар және қуатты буксирлер салынды немесе сатып алынды, кеме қатынасы арналары тереңдетілді, ал жаңа контейнерлік терминалдарды салу үшін үлкен аумақтар құрғатылды. Бұл өзгерістер бір ғасыр бұрын желкенді кемелерден бу кемелеріне ауысудан да күрт болды. Алайда, контейнерлеу көптеген кіші порттардың қиын жағдайға түсуіне себеп болды, бірақ кейіннен кіші порттарға баруға болатын жаңа, кіші көп мақсатты кемелердің пайда болуымен және Ұлыбританиямен сауда байланыстарын әртараптандыру арқасында жағдай жақсарды. Өзен порттарының уақыты өтті, олардың көпшілігі жаңа теміржол паромдарының қысымына тап болып, жоғалып кетті. Дегенмен, индустрия да бірнеше қиын кезеңдерді бастан өткерді, мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кемелерді алу көлік операциясында тапшылық тудырды. Соғыстан кейін көптеген порттар қайта ашылды, бірақ олар (және жалпы жағалау кеме қатынасы) теміржолдан үлкен қысымға ұшырады. 2003/2004 қаржы жылында Жаңа Зеландиядағы жағалаулық жүк көлемі шамамен 8,6 миллион тоннаны құрады, оның 85%-ы жергілікті, ал 15%-ы шетелдік кемелермен тасымалданды. 2009 жылы Ұлттық партия бұрынғы Лейбористік үкіметтің "Теңіздегі өзгерістер" жоспарының бөлігі болған жағалау кеме қатынасын және оны қолдайтын инфрақұрылымды қаржыландыруды едәуір қысқартатынын мәлімдеді. Бұл қадамды Жасыл партия және Жаңа Зеландияның теңізшілер одағы, соның ішінде көптеген тараптар қатты сынға алды. 2017/18 жылы жағалау кеме қатынасы шамамен 11 миллион тонна жүк тасымалдады, бұл Жаңа Зеландияның 278,7 миллион тонна және 30,1 миллиард тонна-километрлік жүк айналымының шамамен 4%-ын құрайды. Аралық аралдарға жүк тасымалының шамамен 4 миллион тоннасы паромдармен жүзеге асырылды. Танкерлер 2,7 миллион тонна мұнай тасымалдады, негізінен Марсден-Пойнттан. Контейнерлік порттар арасында 2 миллион тоннадай жүк тасымалданды. 1,3 миллион тонна цемент тасымалданды. Қалған миллион тоннаның көп бөлігі шағын аралдарға паромдармен жеткізілді.

Тарих

Мемлекеттік субсидиялар бағыттарды құруға немесе қатынастардың жиілігін арттыруға жұмсалды. Мысалы, 1902 жылы Оңтүстік Африканың белгілі бір порттарымен байланысқан кемелерді қамтамасыз ету үшін жылына 30 000 фунт стерлингке дейін ұсынылды. Сауда флоты Екінші дүниежүзілік соғыстан зардап шекті, бірақ 1950 жылға қарай елдік туымен жүзетін кемелердің саны 2884-ке жетті.

Әуе көлігі

Жаңа Зеландияның әуе тасымал саласын 15 әуе компаниясы қамтиды. Ең ірі әуе компаниясы – Air New Zealand, мемлекеттік ту көтергіш әуе тасымалдаушысы.

Көміртегі шығарындылары

Үкімет 2050 жылға қарай көміртегінің шығарындыларын азайту заңнамасын орындау үшін көлік шығарындыларын азайту қажет екенін мойындайды. Еліміздің жалпы ішкі көмірқышқыл газы шығарындыларының 47% көлік секторынан келеді. 1990 жылдан бері автомобиль көлігінен шығарылатын газдар екі еседен астамға өсті және 2019 жылы көлік шығарындыларының 91% құрады. Ішкі авиациялық көлік 6%, жағалау кемелерi 2% және темір жол көлігі 1% үлес қосады.