Кіріспе

Австралиядағы ұқсас саясат – Жаңа Зеландияның бесінші Еңбек үкіметінің Жаңа Зеландиядағы әлеуметтік-экономикалық тұрғыдан мүңкіген маори және Пасифика этникалық топтарына арналған, мақсатты әлеуметтік бағдарламалар арқылы көмек көрсету саясаты болды.

Шолу

"Арадағы алшақтықты жою" мақсаты – маори және Тынық мұхиты аралдарының халқы мен басқа топтар арасындағы әлеуметтік-экономикалық жағдай мен мүмкіндіктердегі көзге көрінетін ең үлкен айырмашылықтарды азайту болды. Бұл саясат әлеуметтік даму және әлеуметтік интеграция көзқарасын қолданды. "Арадағы алшақтықты жою" маори және Тынық мұхиты аралдарының халқын еңбекақы төленетін еңбек нарығына толыққанды интеграциялау арқылы жеке және ұжымдық құқықтар мен міндеттерді теңгертуге ұмтылды.

Контекст

Маори мен маори емес халық арасындағы әлеуметтік-экономикалық айырмашылықтар отаршылдық тарихынан туындайды. Жерді бөліп алу және маори еңбек күшінің қоныс аударуы маори мен маори емес халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайындағы құрылымдық теңсіздіктерге алып келді, бұл "Аралықты жабу" бағдарламасының негізгі мәселесі болып табылады. Бұл теңсіздіктер Төртінші Лейбористік және Төртінші Ұлттық үкіметтер жүргізген неолибералдық реформалармен одан әрі күшейді. 1980 және 90-жылдардағы теңсіздіктің өсуі маори және Тынық мұхиты аралдарының халқына пропорционалды түрде әсер етті, олар Жаңа Зеландияның әлеуметтік-экономикалық жағдайының ең төменгі деңгейінде өкілдік етті. 2000 жылдың маусым айында Жаңа Зеландияның Бірінші партиясының лидері Уинстон Петерс бұл бағдарламаны "әлеуметтік апартеид" деп сипаттады. Сыншылар бұл саясаттың маори үшін зиянды екенін айтты, себебі ол пакеха үстемдігін қалыпқа келтіріп, нығайтатын жағымсыз стереотиптерді жалғастырды. Маори Лейбористік партиясының саясаткерлері бұл саясатты Вайтанги шартының серіктестік принципіне сәйкес маори халқына үлкен автономия мен өзін-өзі анықтау құқығын беру ретінде насихаттады. Алайда, Батыс құндылықтарына бойынуға ынталандыру арқылы "Аралықты жабу" бағдарламасы маори мәдениетін шеттетуді жалғастырды, маори өмірін және оның салдарынан маори халқының әлеуметтік-экономикалық кемсінуін қалыптан тыс деп көрсетті. Сонымен қатар, әлеуметтік-экономикалық айырмашылықты азайтудағы жеке жауапкершілікке баса назар аудару, маори мен маори емес халық арасындағы теңсіздіктерге себепкер болған үкіметтің тарихи рөлін мойындамағаны үшін сынға ұшырады.

Нәтижелері

1999 жылдың соңында Лейбористер партиясы басшылығымен үкімет құрылғаннан кейін алты ай өткен соң, "Аралықты жабу" термині ресми құжаттарда қолданылмай қалды. Оппозициялық саясатшылар үкіметтің әлі де "Аралықты жабу" саясатын мақсат етіп отырғанын, бірақ енді осы атпен атамайтынын байқады. Үкімет бұл саясатты халық арасында танымал ету үшін "теңсіздікті азайту" деп қайта атады. 1999–2008 жылдар аралығындағы Лейбористер партиясының үкіметтігі кезеңінде маори және Тынық мұхиты аралдарының тұрғындарының әлеуметтік көрсеткіштері жалпы алғанда жақсарды; алайда, пакеха жаңа зеландиялықтардың көрсеткіштері одан да көп жақсарды, нәтижесінде "аралықтар" шын мәнінде ұлғайды. "Аралықты жабу" маори мен маори емес азаматтар арасындағы әлеуметтік-экономикалық теңсіздікті азайта алмады және маорилерді әлеуметтік-экономикалық жағынан басты қоғамнан мүлдем шеттетуге алып келген құрылымдық теңсіздіктерді шеше алмады. 2002 жылғы сайлауда күйреуге ұшырағаннан кейін, оппозициялық Ұлттық партия "Аралықты жабу" және оған байланысты жақсарту шараларын жою туралы уәде беріп, сәтсіз үгіт жүргізді. 2004 жылы Ұлттық партияның жетекшісі Дон Браш маорилердің жағдайын жақсартуға бағытталған барлық саясатты тоқтатуды ұсынды, сондай-ақ Вайтанги шарты бойынша маори сайлау округтерін және маорилердің дәстүрлі жер иелігіне жасаған талаптарын жоюды талап етті. Браштын тактикасы – маорилерге пакехаларға зиян келтіретін артықшылықтар беріліп жатыр деген жалған мәлімдеме жасау болды. "Аралықты жабу" шартының құқықтарына жауап ретінде артықшылықтар туралы риториканы кеңінен таратты.