Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
B-24 Liberator ұшағының көлік нұсқасы
Transport derivative of the B 24 Liberator
Consolidated C-87 Liberator Express – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-әуе күштері үшін салынған B-24 Liberator ауыр бомбалаушы ұшағының көлікке арналған түрі. Consolidated Aircraft зауытында, Техас штатының Форт-Уорт қаласында ресми түрде 287 C-87 ұшағы жеткізілді. Зауыт сонымен қатар USAAF ұшу инженерлерін даярлайтын AT-22 деп аталған оқу ұшағын да жасап, жеткізді. AAF C-87A – C-87 ұшағының жолаушылар тасымалына арналған нұсқасы. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің VIP тасымалы RY деп аталды. Соңғы жаңару – әскери-теңіз күштерімен жасалған келісім бойынша, ұзартылған фюзеляжы және бір құйрығы бар нұсқа. Сан-Диегода салынған, оның USN белгісі RY-3 болды, ал AAF бұл жобаны C-87C ретінде тапсырыс берді. Алайда, бұл тапсырыстар тоқтатылып, Корольдік әуе күштерінің VIP тасымалына – Liberator C.IX ретінде берілді.
The Consolidated C 87 Liberator Express was a transport derivative of the B 24 Liberator heavy bomber built during World War II for the United States Army Air Forces. A total of 287 C 87s were officially delivered from Consolidated Aircraft plant in Fort Worth, Texas. The plant also developed and delivered a USAAF flight engineer trainer designated as the AT 22. The AAF C 87A was an executive transport version of the C 87. The United States Navy VIP transport designated as the RY. The last development was a Navy contracted, single tail version with an extended fuselage. Built in San Diego, its USN designation was RY 3 and the AAF had order the design as the C 87C. Those were cancelled and allotted to a Royal Air Force VIP transport designated as the Liberator C. IX
Ал, C-109 Liberator – бұрынғы B-24 бомбалаушы ұшақтарынан жасалған жанармай тасымалдауға арналған ұшақ.
In contrast, the C 109 Liberator was a fuel transport converted from existing B 24 Bombers.
Жобалау және әзірлеу
C 87 1942 жылдың басында ауыр жүк пен персоналды тасымалдау қажеттілігін қанағаттандыру үшін жасалды. Ол сол кездегі АҚШ Әскери-әуе күштерінің ең көп таралған көлік ұшағы – C 47 Skytrain-ге қарағанда ұзақ қашықтыққа ұшуға және биіктеп ұшу қабілетіне ие болды. Өндіріс 1942 жылы басталды. Бірінші C 87 прототипі 41–11608 нөмірімен тіркелді. Дизайнға түрлі өзгерістер енгізілді, оның ішінде қару-жарақ мұнаралары мен басқа да қару-жарақтарды алып тастау, сондай-ақ нығайтылған жүк еденін орнату, оның ішінде бомба бөлімі арқылы өтетін еденді де қамтыды. B 24 бомбалаушы ұшағының мұрындық бөлімінің шыныдан жасалған бөлігі, жүк тиеуге ыңғайлы болу үшін шарнирлі металл қақпақпен ауыстырылды. Бұл бөлікке бомбалаушы нұсқасында пилот кабинасы еденінің астындағы тар кеңістік арқылы ғана қол жеткізуге болатын. Фюзеляждың артқы жағына, құйрыққа жақын жерге жүк есігі орнатылды, ал фюзеляждың бүйірлеріне терезе қатары орнатылды. C 87 ұшағына жүк орнына адамдарды немесе жарақат алғандарды тасымалдау үшін алынып-қойылатын орындықтар мен сөрелер орнатуға болатын. Соңғы конфигурациясында C 87 20-25 жолаушыны немесе жүк көлемін тасымалдай алатын. Соғыс кезіндегі өндірістің қиындықтары мен материалдардың жетіспеуіне байланысты көптеген C 87 ұшақтарына турбокомпрессорлар орнатылды, олар төменгі күш түсіріп, B 24 ұшақтарындағыдай биіктікте қуатты ұстай алмады, нәтижесінде ұшу биіктігі мен жылдамдығына кері әсер етті.
The C 87 was hastily designed in early 1942 to fulfill the need for a heavy cargo and personnel transport with longer range and better high altitude performance than the C 47 Skytrain, the most widely available United States Army Air Forces transport aircraft at the time. Production began in 1942. The first C 87 prototype was 41–11608. The design included various modifications, including the elimination of gun turrets and other armament along with the installation of a strengthened cargo floor, including a floor running through the bomb bay. The glazed nose of the bombardier compartment of the B 24 was replaced by a hinged metal cap to allow for loading the nose compartment, which in the bomber version can only be reached through a crawlspace under the cockpit floor. A cargo door was added to the port side of the fuselage, just forward of the tail, and a row of windows was fitted along the sides of the fuselage. The C 87 could be fitted with removable seats and racks to carry personnel or litters in place of cargo. In its final configuration, the C 87 could carry between 20 and 25 passengers or of cargo. Because of war production bottlenecks and shortages, many C 87 aircraft were fitted with turbosuperchargers producing lower boost pressure and thus unable to sustain power at the same altitudes as those fitted to B 24s destined for combat use, and ceiling and climb rate were accordingly adversely affected.
C-87A VIP тасымалдау
1942 және 1943 жылдары бірнеше C 87 ұшақтары жылу оқшаулау, жұмсақ орындықтар, бөлігіштер және басқа да ыңғайлы жабдықтар қосылып, VIP сағатындағы жолаушылар тасымалына айналдырылды. Өзгертілген ұшақ 16 жолаушыны тасымалдауға қабілетті болды және C 87A деп белгіленді. Атап айтқанда, 1943 жылы C 87A сериялық нөмірі 41 24159 президент Франклин Д. Рузвельттің халықаралық сапарларына арналған эксклюзивті президенттік VIP көлігіне, Guess Where II ретінде өзгертілді. Егер ол қабылданған болса, президенттік қызметте пайдаланылған алғашқы ұшақ болар еді, яғни бірінші Air Force One. Алайда, Құпия қызмет C 87 ұшағының қызметтегі даулы қауіпсіздік көрсеткіштерін қарастырғаннан кейін, Guess Where II-ді президенттік тасымалдауға мақұлдаудан түпкілікті бас тартты.
In 1942 and 1943, several C 87 aircraft were converted into VIP luxury passenger transports by adding insulation, padded seats, dividers, and other accommodations. The modified aircraft was capable of carrying 16 passengers, and given the designation C 87A. One C 87A in particular, serial 41 24159, was exclusively converted in 1943 to a presidential VIP transport, the Guess Where II, intended to carry President Franklin D. Roosevelt on international trips. Had it been accepted, it would have been the first aircraft to be used in presidential service, i. e. the first Air Force One. However, the Secret Service, after a review of the C 87's controversial safety record in service, flatly refused to approve the Guess Where II for presidential carriage.
XC-87B
Зақымдалған B-24D, 42-40355 ұшағы, XC-87B деп аталатын, ұзартылған фюзеляжы және төмен биіктіктегі қозғалтқыш жиынтығы бар ұшаққа айналды. "Пиноккио" деп белгілі болған бұл көлік кейіннен Privateer типті қозғалтқыш жиынтығымен жалғыз вертикальды қанатқа (горизонтальды стабилизаторға) түрлендірілді. Бұл қарулы көлікті ұсынған күшін жойған XC-87B жобасымен шатастырылмауы керек.
A damaged B 24D, 42 40355 became what is referred to as the XC 87B with an extended fuselage and low altitude engine packages. This transport, "Pinocchio" as it was known, was later converted to a single tailfin with Privateer type engine packages. This should not be confused with the cancelled XC 87B project which proposed an armed transport.
Пайдалану тарихы
C-87 ұшақтарының көпшілігі АҚШ Әуе тасымалы бас басқармасымен пайдаланылды және АҚШ азаматтық тасымалдаушыларының бұрынғы азаматтық экипаждарымен ұшырылды. Ұшақтар бастапқыда C-47 ұшағымен ұшуға тым ұзақ болған трансокеандық бағыттарда қолданылды. 1942 жылы Бирманы жапондықтар басып алғаннан кейін C-87 Үндістаннан американдық және қытайлық әскерлеріне «Бүлкіл» арқылы, Гималай тауларын кесіп өтетін қауіпті әуе жолымен соғыс материалдарын жеткізу үшін пайдаланылды. Бұл бағыт белгіленген кезде C-87 үлкен жүк көтеріп, осы бағыт бойынша ұшуға жеткілікті биіктіктегі көрсеткіштері бар жалғыз американдық көлік құралы болды. C-87 көптеген мәселелерге тап болды және экипаж арасында жаман беделге ие болды. Авиакомпанияның тәжірибелі пилоты және жазушы Эрнест К. Ганн 1961 жылғы «Тағдыр – аңшы» атты естеліктерінде: «Олар жаман, нашар құрылғылар еді, сыртқы түрінен басқа B-24-тен ешқандай айырмашылығы жоқ» деп жазды. Шағымдар электр және гидравликалық жүйелердің суықта, жоғары биіктікте бұзылуына, ұшып көтерілу кезінде кабинаның жарығының жиі өшуіне және ұшу палубасын жылыту жүйесіне қатысты болды, ол тым ыстық немесе мүлдем жұмыс істемейтін. C-87 ауыр жүктелген кезде жақсы көтерілмейтін еді, бұл Үндістан мен Қытайдың жақсартылмаған, жаңбырға толы әуежайларынан ұшу кезінде қауіпті еді; көптеген ұшақтар ұшып көтерілгенде бір қозғалтқышын жоғалтып құлады. Ганнның кітабында ауыр жүкпен C-87 ұшағы ұшып шыққаннан кейін Тадж-Махалмен қалыс қалған жағдай туралы айтылады, онда ғимараттан құтылу үшін толық жапырақтарды асығыс түрде қолдану қажет болды. Ұшақтың ұзақ қашықтыққа арналған жанармай бактерілері ұшақ бөлімінде өтетін, көбінесе ағып тұратын жанармай құбырларымен байланыстырылған, бұл экипаж мүшелерін зиянды бензин буымен улауға және жарылыс қаупін тудыруға әкелді. C-87 тіпті жеңіл мұз жағдайларында да бақылаудан шығып, айналуға бейім болды, бұл Гималайда жиі кездесетін жағдай еді. Ганн «олар бір стақан суытуға жеткілікті мұз ала алмады» деді. Ұшақ дұрыс емес жүк тиеуден салмақ орталығы ауытқыса, ұшу кезінде тұрақсыз болуы мүмкін. Бұл ұшақтың бойлық тұрақсыздығы бомбалаушыдан жүк тасымалдауға айналуының нәтижесінде туындады. Әдеттегі жүк тасымалынан айырмашылығы, ол бастапқыда алдыңғы және артқы жүктемелерге қауіпсіздік шегімен жалғасқан жүк бөлімімен жобаланған, ал B-24 дизайнындағы бомбалық тіреулер мен бомбалық бөлімдері орнатылған, бұл ұшақтың дұрыс емес жүктемеге төзу қабілетін шектеді. Бұл мәселе соғыс уақытындағы қажеттіліктермен және АҚШ Әуе тасымалы бас басқармасының C-87 ерекшеліктері туралы жүк тиеушілерге нұсқау бермеуімен күшейді. Конструкцияның бомбалаушы ретінде пайда болған тамыры жиі құлап түсетін алдыңғы тіреуге де кінәлі деп есептеледі; оның күші ұшақ ұшып бара жатқанда жақсы жүкті түсіргеннен кейін жақсы күйілген ұшу-қону жолағына қонғанда жеткілікті болды, бірақ ауыр жүкпен жақсартылмаған, қиын жолдарға бірнеше рет қатты қону кезінде жеткіліксіз болып шықты. Кемшіліктеріне және экипаж арасында танымалдылығына қарамастан, C-87 Pratt & Whitney қозғалтқыштарының сенімділігі, қарсы және көлденең желдің әсерін азайтуға мүмкіндік беретін жоғары жылдамдығы, көптеген ауа райы фронттарын жеңуге мүмкіндік беретін биіктік шегі және экипаждарға қолайлы желді қууға мүмкіндік беретін ұзақ қашықтығы үшін бағаланды. C-87 Douglas C-54 Skymaster және Curtiss C-46 Commando ұшақтарымен толық алмастырылмады, олар ұқсас көрсеткіштермен қатар үлкен сенімділік пен жақсы ұшу сипаттамаларын ұсынды. Кейбір C-87 ұшақтары VIP тасымалдаушыларына немесе ұшқыштарды оқытуға айналдырылды, ал бірнешеуі Корольдік әуе күштеріне сатылды.
Most C 87s were operated by the U. S. Air Transport Command and flown by formerly civilian crews from U. S. civil transport carriers. The planes were initially used on transoceanic routes too long to be flown by the C 47. After the Japanese invasion of Burma in 1942, the C 87 was used for flying war material from India to American and Chinese forces over "The Hump", the treacherous air route that crossed the Himalayas. When the route was established, the C 87 was the only readily available American transport with high altitude performance good enough to fly this route while carrying a large cargo load. The C 87 was plagued by numerous problems and suffered from a poor reputation among its crews. Veteran airline pilot and author Ernest K. Gann, in his 1961 memoir Fate is the Hunter, wrote: "They were an evil bastard contraption, nothing like the relatively efficient B 24 except in appearance." Complaints centered around electrical and hydraulic system failures in extreme cold at high altitudes, a disconcertingly frequent loss of all cockpit illumination during takeoffs, and a flight deck heating system that either produced stifling heat or did not function at all. The C 87 did not climb well when heavily loaded, a dangerous characteristic when flying out of the unimproved, rain soaked airfields of India and China; many were lost on takeoff with the loss of just a single engine. Gann's book recounts a near collision with the Taj Mahal after takeoff in a heavily loaded C 87 when full flaps had to be hastily deployed to increase the aircraft's altitude to avoid the edifice. The aircraft's auxiliary long range fuel tanks were linked by improvised and often leaky fuel lines that crisscrossed the crew compartment, choking flight crews with noxious gasoline fumes and creating an explosion hazard. The C 87 also had a tendency to enter an uncontrollable stall or spin when confronted with even mild icing conditions, a frequent occurrence over the Himalayas. Gann said they "could not carry enough ice to chill a highball". The aircraft could also become unstable in flight if its center of gravity shifted due to improper cargo loading. This longitudinal instability arose from the aircraft's hasty conversion from bomber to cargo transport. Unlike a normal cargo transport, which was designed from the start with a contiguous cargo compartment with a safety margin for fore and aft loading variations, the bomb racks and bomb bays built into the B 24 design were fixed in position, greatly limiting the aircraft's ability to tolerate improper loading. This problem was exacerbated by wartime exigencies and the failure of USAAF Air Transport Command to instruct loadmasters in the C 87's peculiarities. The design's roots as a bomber are also considered culpable for frequently collapsing nosegear; its strength was adequate for an aircraft that dropped its payload in flight before landing on a well maintained runway, but it proved marginal for an aircraft making repeated hard landings on rugged unimproved airstrips while heavily loaded. Despite its shortcomings and unpopularity among its crews, the C 87 was valued for the reliability of its Pratt & Whitney engines, superior speed that enabled it to mitigate significantly the effect of head and cross winds, a service ceiling that allowed it to surmount most weather fronts, and range that permitted its crews to fly "pressure front" patterns that chased favorable winds. The C 87 was never fully displaced on the air routes by the Douglas C 54 Skymaster and Curtiss C 46 Commando, which offered similar performance combined with greater reliability and more benign flight characteristics. Some surviving C 87 aircraft were converted into VIP transports or flight crew trainers, and several others were sold to the Royal Air Force.
Апаттар мен оқиғалар
Ұшу қауіпсіздігі желісі, Ұшу қауіпсіздігі қорының бір бөлігі, 1942-1964 жылдар аралығында C 87 немесе C 109 ұшақтарының қатысуымен болған 150 корпус жоғалту оқиғасын тіркеді. 1943 жылдың 30 қарашасында төрт экипаж мүшесі және бір жолаушысы бар C–87 ұшағы, Қытайдың Куньмин қаласынан Үндістанның Джорхат қаласына ұшып бара жатқанда, қатты желдің салдарынан бағытынан ауытқып, отыны бітіп қалды. Борттағы бес адам Тибеттің Цетанг қаласының жанына қонды және Лхасаға сапар шеккен алғашқы американдықтардың бірі болды. Ең ірі апат 1944 жылдың 25 шілдесінде болды. USAAF C.87 41 11706 ұшағындағы 27 адам Оңтүстік-Батыс Тынық мұхитындағы Флорида аралына құлағанда қаза тапты; экипаж Consairway компаниясының азаматтық қызметкерлерінен тұрды, ал жолаушылардың арасында британдық және американдық жоғары шенді офицерлер, соның ішінде Корольдік әуе күштерінің коммодоры Исаак Джон Фитч болды. Келесі жылы, 1945 жылдың шілдесінде, Манус аралына бет алған Корольдік әуе күштеріне тиесілі Consolidated C 87 Liberator Express Сиднейдегі қазіргі таңда жоқ 22-ші ұшу-қону жолағынан ұшып шыққаннан кейін биіктікке көтеріле алмады, ағаштарға соқтығысып, Брайтон Ле Сэндс ауданында жерге құлады. Ұшақ соққанда жарылып, бортындағы 12 жолаушы мен экипаж мүшесінің барлығы қаза тапты. Құрбандар Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландия қарулы күштерінен шыққан адамдар еді. Тағы бір маңызды оқиға 1957 жылдың 15 сәуірінде болды, сол күні TAMSA (Transportes Aéreos Mexicanos SA) компаниясы басқаратын C 87 XA KUN, Мерида Рехон әуежайынан ұшып шыққаннан кейін құлап, бортындағы барлығы, соның ішінде әйгілі мексикалық актер және әнші Педро Инфанте де қаза тапты.
The Aviation Safety Network, part of the Flight Safety Foundation, records 150 hull loss accidents involving the C 87 or the C 109 occurring between 1942 and 1964. On November 30, 1943, a C–87 with a crew of four plus a passenger ran out of fuel flying from Kunming, China to Jorhat, India, when it was blown off course by strong wind. All five onboard landed near Tsetang, Tibet, and became some of the first Americans to visit Lhasa. The worst accident took place 25 July 1944. All 27 on board USAAF C.87 41 11706 were killed when it crashed on Florida Island in the south west Pacific; the crew were civilian employees of Consairway and the passengers were high ranking British and American officers, including Royal Air Force Air commodore Isaac John Fitch. The next year, in July 1945 a Consolidated C 87 Liberator Express operated by the Royal Air Force bound for Manus Island failed to gain altitude after taking off from Sydney's now non existent runway 22, struck trees and crashed into the ground in Brighton Le Sands. The aircraft exploded on impact, killing all 12 passengers and crew on board. The victims were from the British, Australian and New Zealand armed forces. Another notable accident took place on 15 April 1957 when C 87 XA KUN, operated by TAMSA (Transportes Aéreos Mexicanos SA), crashed after take off from Mérida Rejon Airport, killing all on board, including the famous Mexican actor and singer Pedro Infante.