Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Hornblende - күрделі иносиликаттар минералдарының тобы. Бұл жеке минерал ретінде танылмайды, бірақ қара амфиболды білдіретін жалпы немесе далалық термин ретінде қолданылады. Хорнбленд минералдары магмалық және метаморфтық тау жыныстарында кең таралған. Жалпы формуласы: (Ca,Na)₂–₃(Mg,Fe,Al)₅(Al,Si)₈O₂₂(OH,F)₂.
Complex inosilicate series of minerals
Hornblende is a complex inosilicate series of minerals. It is not a recognized mineral in its own right, but the name is used as a general or field term, to refer to a dark amphibole. Hornblende minerals are common in igneous and metamorphic rocks. The general formula is |(Ca,Na) {2–3}(Mg,Fe,Al)5(Al,Si)8O22(OH,F)2.
Физикалық қасиеттері
Горнбленде қаттылығы 5–6, меншікті салмағы 3,0–3,6 және әдетте жасыл, қою жасыл, қоңыр немесе қара түсті, мөлдір емес. Ол ұзынша призмалық немесе жапырақты кристалдар, көлденең қимасы алмаз тәрізді, немесе ретсіз түйірлер немесе талшықты массалар түрінде кездеседі. Оның жарылу жазықтықтары 56° және 124° бұрышпен қиылысады. Горнбленде көбінесе пироксен тобы және биотит микасымен шатастырылады, бұл екеуі де гранит пен чарнокитте кездесетін қара минералдар. Пироксендер жарылу жазықтықтарымен ерекшеленеді, олар 87° және 93° бұрышпен қиылысады. Горнбленде – кремний тетраэдрлерінің екі тізбегінен тұратын иносиликат (тізбекті силикат) минералы. Бұл тізбектер кристалдың бойымен созылады және толық кристалдық құрылымды құру үшін қосымша металл иондары арқылы көршілес тізбектермен байланысады.
Hornblende has a hardness of 5–6, a specific gravity of 3.0 to 3.6, and is typically an opaque green, dark green, brown, or black color. It tends to form slender prismatic to bladed crystals, diamond shaped in cross section, or is present as irregular grains or fibrous masses. Its planes of cleavage intersect at 56° and 124° angles. Hornblende is most often confused with the pyroxene series and biotite mica, which are also dark minerals found in granite and charnockite. Pyroxenes differ in their cleavage planes, which intersect at 87° and 93°. Hornblende is an inosilicate (chain silicate) mineral, built around double chains of silica tetrahedra. These chains extend the length of the crystal and are bonded to their neighbors by additional metal ions to form the complete crystal structure.
Пайда болуы
Горнбленд – гранит, сиенит, диорит, габбро, базальт, андезит, гнейс және шист сияқты көптеген магмалық және метаморфты тау жыныстарының құрамына кіретін кең таралған минерал. Ол кремний және суға бай, салыстырмалы түрде салқын магмадан пироксин минералдарына қарағанда жиі кристалданады. Горнбленд амфиболиттердің негізгі минералы болып табылады, олар көпіршік суының қатысуымен мафикалық және аралық магмалық тау жыныстарының (кремний құрамы төмен магмалық тау жыныстары) орташа және жоғары дәрежелі метаморфизмі кезінде пайда болады. Көпіршік суының көп бөлігі микалардың немесе басқа сулы минералдардың ыдырауынан түседі. Дегенмен, горнбленд өте жоғары температурада өзі ыдырайды. Горнбленд оңай хлорит, биотит немесе басқа мафикалық минералдарға айналады. Сирек кездесетін горнбленд түрінде темір оксиді 5%-дан кем болады, түсі сұрдан аққа дейін өзгереді және ол Нью-Йорк штатының Ориндж округіндегі Эденвилл жерінен табылғандықтан еденит деп аталады. Оксигорнбленд – темірдің көп бөлігі үшвалентті темірге (Fe³⁺) дейін тотыққан түрі. Заряд тепе-теңдігі гидроксид иондарын оттегі иондарымен алмастыру арқылы сақталады. Оксигорнбленд әдетте титанға да байытылған. Ол көбінесе жанартау жыныстарында кездеседі және кейде базальт горнблендісі деп аталады.
Hornblende is a common constituent of many igneous and metamorphic rocks such as granite, syenite, diorite, gabbro, basalt, andesite, gneiss, and schist. It crystallizes in preference to pyroxene minerals from cooler magma that is richer in silica and water. It is the principal mineral of amphibolites, which form during medium to high grade metamorphism of mafic to intermediate igneous rock (igneous rocks with relative low silica content) in the presence of pore water. Much of the pore water comes from the breakdown of micas or other hydrous minerals. However, hornblende itself breaks down at very high temperatures. Hornblende alters easily to chlorite, biotite, or other mafic minerals. A rare variety of hornblende contains less than 5% of iron oxide, is gray to white in color, and is named edenite from its locality in Edenville, Orange County, New York. Oxyhornblende is a variety in which most of the iron has been oxidized to the ferric state, |Fe^{3+}|. Charge balance is preserved by the substitution of oxygen ions for hydroxide. Oxyhornblende is also typically enriched in titanium. It is found almost exclusively in volcanic rock and is sometimes called basaltic hornblende.
Этимология
Hornblende сөзі неміс тіліндегі Horn («мүйіз») және blende («шатастыру») сөздерінен шыққан, оның металл кендеріне ұқсас сыртқы түріне байланысты берілген атау.
The word hornblende is derived from German Horn ('horn') and blende ('deceive'), in allusion to its similar appearance to metal bearing ore minerals.