Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Македониядағы жарты арал, Грекия.
Peninsula in Macedonia, Greece
Халкидики (/k//æ//l/'/k//ɪ//d//ᵻ//k//i/; Χαλκιδική, сондай-ақ Халкидике деп те аталады) – Грекияның жарты аралы және әкімшілік бірлігі, Орталық Македония аймағының құрамында, Солтүстік Грециядағы Македония географиялық аймағында орналасқан. Афон тауының автономиялық аймағы жарты аралдың ең шығыс бөлігін құрайды, бірақ әкімшілік бірлікке кірмейді. Халкидикидің орталығында орналасқан Полигирос қаласы – аймақтың бас қаласы, ал ең ірі қаласы – Неа Мудания. Халкидики – танымал жазғы туристік орны.
Chalkidiki (/k//æ//l/'/k//ɪ//d//ᵻ//k//i/; Χαλκιδική , alternatively Halkidiki), also known as Chalcidice, is a peninsula and regional unit of Greece, part of the region of Central Macedonia, in the geographic region of Macedonia in Northern Greece. The autonomous Mount Athos region constitutes the easternmost part of the peninsula, but not of the regional unit. The capital of Chalkidiki is the town of Polygyros, located in the centre of the peninsula, while the largest town is Nea Moudania. Chalkidiki is a popular summer tourist destination.
Атауы
Халкидики ( /k//æ//l/'/k//ɪ//d//ᵻ//k//i/) немесе Халкидике ( /k//æ//l/'/s//ɪ//d//ᵻ//s//i/) Евбеядағы Халкис ежелгі грек қала-мемлекетінің құрметіне аталған, ол б.з.б. 8 ғасырда осы аймақты жайлаған.
Chalkidiki also spelled Halkidiki (/k//æ//l/'/k//ɪ//d//ᵻ//k//i/) or Chalcidice (/k//æ//l/'/s//ɪ//d//ᵻ//s//i/) is named after the ancient Greek city state of Chalcis in Euboea, which colonised the area in the 8th century BC.
География
Холомонтас таулары Халкидикидің солтүстік-орталық бөлігінде орналасқан, ең биік шыңы теңіз деңгейінен 1165 метрге жетеді. Халкидики – Эгей теңізінің солтүстік-батысындағы ірі жартыарал, ол үш «саусақтан» тұрады (бірақ грек тілінде бұл жартыаралдар көбінесе «аяқтар» деп аталады). Батыстан шығысқа қарай бұл Кассандра (ең биік шыңы 345 м), Ситония (ең биік шыңы Итамос тауы 817 м) және Афон тауы – Грециядағы монастырьларымен әйгітлі, ең биік шыңы теңіз деңгейінен 2033 метрге жетеді. Бұл «саусақтар» екі шығанақпен – Торонеан шығанағы мен Сингит шығанағымен бөлінген. Халкидики солтүстікте Салоники облысымен шектеседі, ал батысында Термалық шығанағы, шығысында Стримондық шығанақ және Иериссос шығанағы (олар Бростомница түбегімен бөлінеді) орналасқан. Халкидикиде Сингит шығанағында орналасқан Аммулиани және Диапорос сияқты бірнеше аралдар да бар. Оның ең ірі қалалары – Неа Мудания (Νέα Μουδανιά), Неа Калликратея (Νέα Καλλικράτεια) және астанасы Полигирос (Πολύγυρος). Үш «саусақтың» барлық жағалауларында, мысалы, Халкидикидің орталық бөлігіндегі Еракини (Геракина жағалауы) және Псакудия, Кассандра түбегіндегі Каллитея, Ханиоти және Пефкохори, Ситония түбегіндегі Никити және Неос Мармарас (Порто Каррас), ал Афон тауындағы Оурануполис сияқты басқа да шағын қалалар мен ауылдар орналасқан бірнеше жазғы курорттар бар. Арнай ауылы қыста сәулетімен және тау пейзажымен танымал.
The Cholomontas mountains lie in the north central part of Chalkidiki, with the highest peak reaching 1,165 metres above sea level. Chalkidiki consists of a large peninsula in the northwestern Aegean Sea, resembling a hand with three 'fingers' (though in Greek these peninsulas are often referred to as 'legs'). From west to east, these are Kassandra (highest peak 345 m), Sithonia (highest peak Mt Itamos 817 m), and Mount Athos, a special polity within Greece known for its monasteries and its highest peak reaching 2,033 metres above sea level. These 'fingers' are separated by two gulfs, the Toronean Gulf and the Singitic Gulf. Chalkidiki borders on the regional unit of Thessaloniki to the north, and is bounded by the Thermaic Gulf on the west, and the Strymonian Gulf and Ierissos Gulf on the east (which are separated by the Brostomnitsa peninsula). Chalkidiki also has a few islands including the inhabited Ammouliani and Diaporos both in the Singitic Gulf. Its largest towns are Nea Moudania (Νέα Μουδανιά), Nea Kallikrateia (Νέα Καλλικράτεια) and the capital town of Polygyros (Πολύγυρος). There are several summer resorts on the beaches of all three fingers where other minor towns and villages are located, such as at Yerakini (Gerakina Beach) and Psakoudia in central Chalkidiki, Kallithea, Chanioti and Pefkochori in the Kassandra peninsula, Nikiti and Neos Marmaras (Porto Carras) in the Sithonia peninsula, and Ouranoupolis at Mount Athos. A popular village in winter is Arnaia for its architecture and mountain scenery.
Климат
Халкидикидің климаты негізінен Жерорта теңізі (Koppen: Csa) климатымен сипатталады, яғни суық, ылғалды қыстары және ыстық, салыстырмалы түрде құрғақ жаздары болады. Қыс айларында қар жаууы мүмкін, бірақ ол ұзаққа тоқтамайды, ал жазда кейде күркілдеген дауылдар болады.
The climate of Chalkidiki is mainly Mediterranean (Koppen: Csa) with cool, wet winters and hot, relatively dry summers. Snowfalls are possible but not long lasting during the winter months, while occasional thunderstorms may occur during the summer.
Тарих
Бұл аймақтағы алғашқы грек қоныстанушылары Евбеядағы ежелгі ион қалалары Халкис пен Эретриядан, шамамен б.з.д. 8-ші ғасырда келді. Олар Менде, Торони және Скионе сияқты қалаларды құрды. Б.з.д. 6-шы ғасырда Андрос аралдан келген екінші толқын Аканф қаласын құрды. Ежелгі Стагира қаласы ұлы философ Аристотельдің туған жері болды. Халкидики Афина мен Спарта арасындағы Пелопоннес соғысы кезінде маңызды соғыс алаңы болды. Кейіннен грек колонияларын Македонияның Филипп II жаулап алды және Халкидики Македонияның (көне патшалық) бөлігіне айналды. Македониялықтар мен римдіктер арасындағы соғыстар аяқталғаннан кейін аймақ Грекияның қалған бөлігімен бірге Рим империясының құрамына кірді. Рим Республикасының соңында (б.з.д. 43 ж.) Кассандрияда римдік колония құрылды, кейіннен (б.з.д. 30 ж.) Август қайта қоныстандырды. Келесі ғасырларда Халкидики Византия империясының (Шығыс Рим империясының) құрамында болды. 885 жылғы император Василий I-нің хризобулында Киелі Тау (Афон тауы) монахтардың жері деп жарияланды және онда әйелдерге, шаруаларға немесе мал өсірушілерге қоныстануға рұқсат етілмеді. Никефор II Фоканың қолдауымен, одан кейін Ұлы Лавра монастыры құрылды. Бүгінде Грекиядан, сондай-ақ Румыния, Молдова, Грузия, Болгария, Сербия және Ресей сияқты көптеген православие елдерінен келген 2000-нан астам монах Афонда, әлемнен оқшауланған аскетикалық өмір сүруде. Афон монастырларымен бірге өзін-өзі басқарып келеді. Салониканың латын патшалығының қысқа мерзімді үстемдігінен кейін, аймақ 1430 жылы Осман империясының басып алуына дейін қайтадан Византияның бөлігіне айналды. Осман дәуірінде жарым аралы алтын өндіру үшін маңызды болды. 1821 жылы Грекияның Тәуелсіздік соғысы басталды және Халкидики гректері Филики Этерия мүшесі Эммануэль Паппас және басқа жергілікті күрескерлердің басшылығымен көтеріліс жасады. Көтеріліс баяу және жүйесіз болды. Көтеріліс Афон тауы мен Кассандра түбегімен шектелді. Басты мақсаттардың бірі – Оңтүстіктегі (негізінен Пелопоннес) революция тұрақталғанға дейін Стамбулдан Осман армиясының келуін тоқтату және ұстап тұру болды. Ақырында, көтеріліс Осман империясының Кассандрадағы шешуші жеңісімен аяқталды. Папас сияқты аман қалғандар Псария флотымен құтқарылып, негізінен Скиатос, Скопелос және Скирос аралдарына жеткізілді. Османдықтар жазалау шараларын жүргізіп, көптеген ауылдарды өртеп жіберді. 1912 жылы Балқан соғыстарынан кейін жарым арал Грекия патшалығының құрамына қосылды. 1922 жылғы грек-түрік соғысынан кейін Шығыс Фракия мен Анатолиядан (қазіргі Түркия) келген көптеген грек босқындары Халкидикидің кейбір аймақтарына қоныстанды, бұл жергілікті грек халқының санын арттырды. 1980-ші жылдары Халкидикиде туризм өркендеді және ауыл шаруашылығынан басым сала ретінде озып кетті. 2003 жылдың маусым айында Ситониядағы Неос-Мармарастағы Porto Carras курортында Еуропалық Одақтың басшылары Еуропалық Конституцияның алғашқы жобасын ұсынды (осы мәселеден кейінгі даму үшін Еуропалық Конституцияның тарихын қараңыз).
The first Greek settlers in this area came from Chalcis and Eretria, ancient ionian cities in Euboea, around the 8th century BC who founded cities such as Mende, Toroni and Scione a second wave came from Andros in the 6th century BC who founded cities such as Akanthos. The ancient city of Stageira was the birthplace of the great philosopher Aristotle. Chalkidiki was an important theatre of war during the Peloponnesian War between Athens and Sparta. Later, the Greek colonies of the peninsula were conquered by Philip II of Macedon and Chalkidiki became part of Macedonia (ancient kingdom). After the end of the wars between the Macedonians and the Romans, the region became part of the Roman Empire, along with the rest of Greece. At the end of the Roman Republic (in 43 BC) a Roman colony was settled in Cassandreia, which was later (in 30 BC) resettled by Augustus. During the following centuries, Chalkidiki was part of the Byzantine Empire (East Roman Empire). On a chrysobull of Emperor Basil I, dated 885, the Holy Mountain (Mount Athos) was proclaimed a place of monks, and no laymen or farmers or cattle breeders were allowed to be settled there. With the support of Nikephoros II Phokas, the Great Lavra monastery was founded soon afterwards. Today, over 2,000 monks from Greece and many other Orthodox Christian countries, such as Romania, Moldova, Georgia, Bulgaria, Serbia, and Russia, live an ascetic life in Athos, isolated from the rest of the world. Athos with its monasteries has been self governing ever since. After a short period of domination by the Latin Kingdom of Thessalonica, the area became again Byzantine until its conquest by the Ottomans in 1430. During the Ottoman period, the peninsula was important for its gold mining. In 1821, the Greek War of Independence started and the Greeks of Chalkidiki revolted under the command of Emmanouel Pappas, a member of Filiki Eteria, and other local fighters. The revolt was progressing slowly and unsystematically. The insurrection was confined to the peninsulas of Mount Athos and Kassandra. One of the main goals was to restrain and detain the coming of the Ottoman army from Istanbul, until the revolution in the south (mainly Peloponnese) became stable. Finally, the revolt resulted in a decisive Ottoman victory at Kassandra. The survivors, among them Papas, were rescued by the Psarian fleet, which took them mainly to Skiathos, Skopelos and Skyros. The Ottomans proceeded in retaliation and many villages were burnt. Finally, the peninsula was incorporated into the Greek Kingdom in 1912 after the Balkan Wars. Many Greek refugees from East Thrace and Anatolia (modern Turkey) were settled in parts of Chalkidiki after the 1922 Greco Turkish war, adding to the indigenous Greek population. In the 1980s, a tourism boom came to Chalkidiki and took over agriculture as the primary industry. In June 2003, at the holiday resort of Porto Carras located in Neos Marmaras, Sithonia, leaders of the European Union presented the first draft of the European Constitution (see History of the European Constitution for developments after this point).
Археология
2022 жылдың маусым айында археологтар Халкидике жағалауындағы монастырь қираған жерлерінен нашар сақталған бір жақты семсерді тапқандарын мәлімдеді. Қазба жұмыстары кезінде қисық жүзді қанжармен бірге өрттің іздері, 14 ғасырға тән глазурьдалған керамикалық ыдыстардың көп саны, сондай-ақ балталар мен жебе ұштары сияқты басқа да қарулар табылған.
In June 2022, archaeologists announced the discovery of a poorly preserved single edged sabre among the ruins of a monastery on the coast of Chalcidice. Alongside the curved sword, excavators revealed evidence of a fire, a large cache of 14th century glazed pottery vessels, as well as other weapons, including axes and arrowheads.
Ауыл шаруашылығы
Бұл түбек зәйтүн майы және жасыл зәйтүн өндірісімен ерекшеленеді. Сонымен қатар, түрлі бал және шарап та өндіріледі.
The peninsula is notable for its olive oil and its green olives production. Also various types of honey and wine are produced.
Туризм
Халкидики 1950 жылдардың соңынан бері танымал жазғы туристік орын болып келеді, сол кезде Салоники тұрғындары жазғы демалысын жағалаудағы ауылдарда өткізе бастады. Алғашқыда туристер жергілікті тұрғындардан бөлмелер жалдаған. 1960 жылдары Австрия және Германиядан келген туристер Халкидикиге көбірек бара бастады. 1970 жылдардағы үлкен туристік шарынадан бастап, бүкіл аймақ туризмнің ықпалына көшті. Аймақта гольф алаңы бар, алдағы уақытта тағы төрт алаң салу жоспарлануда.
Chalkidiki has been a popular summer tourist destination since the late 1950s when people from Thessaloniki started spending their summer holidays in the coastal villages. In the beginning tourists rented rooms in the houses of locals. By the 1960s, tourists from Austria and Germany started to visit Chalkidiki more frequently. Since the start of the big tourist boom in the 1970s, the whole region has been captured by tourism. In the region there is a golf course, with plans for four others in the future.
Тау-кен өндірісі
Бұл аймақта ежелгі заманда Македонияның Филипп II және одан кейінгі билеушілер алтын өндірген. 2013 жылдан бері алтын мен басқа да минералдарды өндіру жаңадан басталды, сондай-ақ Канаданың Eldorado Gold компаниясына бірнеше кеншілікке рұқсаттар берілді. Сыншылардың пікірінше, кен өндіру туризм мен қоршаған ортаға зиян келтіреді.
Gold was mined in the region during antiquity by Philip II of Macedon and the next rulers. Since 2013, a revival of mining for gold and other minerals has occurred, and a number of concessions have been granted to Eldorado Gold of Canada. Critics claim that mining adversely affects tourism and the environment.