Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Физикаға қолданылатын математикалық ұғым. Табиғаттану және математикадағы ағын ұғымы. Ағын – бет немесе зат арқылы өтіп бара жатқан немесе қозғалып отырған сияқты көрінетін кез келген әсерді сипаттайды (нақты қозғалатын болса да, қозғалмаса да). Ағын – физикада көптеген қолданыстары бар қолданбалы математика мен векторлық есептеудегі ұғым. Көліктік құбылыстарда ағын – заттың немесе қасиеттің ағынының шамасын және бағытын сипаттайтын векторлық шама. Векторлық есептеуде ағын – векторлық өрістің бетіндегі перпендикуляр компонентінің беттік интегралы арқылы анықталатын скалярлық шама.
Mathematical concept applicable to physics
the concept of flux in natural science and mathematics
Flux describes any effect that appears to pass or travel (whether it actually moves or not) through a surface or substance. Flux is a concept in applied mathematics and vector calculus which has many applications to physics. For transport phenomena, flux is a vector quantity, describing the magnitude and direction of the flow of a substance or property. In vector calculus flux is a scalar quantity, defined as the surface integral of the perpendicular component of a vector field over a surface.
Терминология
Флюкс сөзі латын тілінен келген: fluxus – "ағын" мағынасын білдіреді, ал fluere – "ағу" дегенді білдіреді. Исаак Ньютон бұл терминді флюксия ретінде дифференциалдық есептеуге енгізді. Жылу ағыны тұжырымдамасы Джозеф Фурьедің жылу беру құбылыстарын талдаудағы маңызды үлесі болды. Оның маңызды еңбегі «Théorie analytique de la chaleur» (Жылудың аналитикалық теориясы) флюксияны негізгі шама ретінде анықтайды және температуралық айырмашылықтар арқылы плитадағы флюкс, содан кейін басқа геометрияларда температура градиенттері немесе температураның өзгеристері арқылы флюкс формулаларын шығарады. Джеймс Клерк Максвеллдің жұмысына сүйене отырып, ағын жүретін немесе өтетін беткейдің ауданы деп түсінуге болады. Мысалы, өзеннің көлденең қимасы арқылы әр секундта ағатын су мөлшері сол қиманың ауданына бөлінгенде, немесе жер бетінің бір бөлігіне әр секундта түсетін күн сәулесінің энергиясы сол бөліктің ауданына бөлінгенде, бұл ағынның түрлері болып табылады.
The word flux comes from Latin: fluxus means "flow", and fluere is "to flow". As fluxion, this term was introduced into differential calculus by Isaac Newton. The concept of heat flux was a key contribution of Joseph Fourier, in the analysis of heat transfer phenomena. His seminal treatise Théorie analytique de la chaleur (The Analytical Theory of Heat), defines fluxion as a central quantity and proceeds to derive the now well known expressions of flux in terms of temperature differences across a slab, and then more generally in terms of temperature gradients or differentials of temperature, across other geometries. One could argue, based on the work of James Clerk Maxwell, The area is of the surface the property is flowing "through" or "across". For example, the amount of water that flows through a cross section of a river each second divided by the area of that cross section, or the amount of sunlight energy that lands on a patch of ground each second divided by the area of the patch, are kinds of flux.
Магниттік ағын
Магниттік ағын тығыздығы (магниттік өріс) Wb/m2 (Тесла) бірлігімен өлшеніп, B әрпімен белгіленеді, ал магниттік ағын да осыған ұқсас анықталады: оның өлшем бірлігі – шаршы метрге ватт (W/m2).
The magnetic flux density (magnetic field) having the unit Wb/m2 (Tesla) is denoted by B, and magnetic flux is defined analogously: It has units of watts per square metre (W/m2).