Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шотланд журналисі және саясаткері
Scottish journalist and politician
Дороти Грейс Эльдер – шотланд журналисі және 1999–2003 жылдары Глазго аймағы үшін Шотландия Парламентінің (МП) бұрынғы депутаты. Ол 2002–2003 жылдары тәуелсіз депутат ретінде жұмыс істеді, ал 1999 жылдан бастап 2002 жылы партиядан шыққанға дейін Шотландия Ұлттық партиясының мүшесі болды. Журналистік қызметіндегі жетістіктері үшін 1996 жылы Британ Пресс сыйлығында «Жыл репортері» атағын алды. 2019 жылы Шотландия баспасөз сыйлығында өмір бойы жеткені үшін марапатталды.
Dorothy Grace Elder is a Scottish journalist and former Member of the Scottish Parliament (MSP) for the Glasgow region 1999–2003. She sat as an Independent MSP 2002–2003, having first sat as a Scottish National Party member from 1999 until she left the party in 2002. Among achievements for campaigning, she was awarded the 1996 Britain's Reporter of the Year for investigative journalism at the British Press Awards. In 2019, she was presented with the Lifetime Achievement Award at the Scottish Press Awards.
Журналистика
Эльдер «Глазго Геральд» газетінде «Инсайдерлер» атты тергеу тобын басқарған алғашқы әйел болды, онда ол репортаждар, жаңалықтар және мақалалармен айналысты. Кейіннен ол теледидарға қабылданды, бастапқыда BBC Шотландияның «Шотландия туралы хабарлау» бағдарламасымен жұмыс істеді. Ол STV және телеарна үшін әлеуметтік теңсіздіктер туралы көптеген деректі фильмдерді жазды, түсірді және өндірді. Шотландия теледидарындағы басқа бағдарламалардың ішінде «Парамедиктер» және 1988 жылы СПИД туралы түсірілген алғашқы шотландтық деректі фильмі бар. BBC Scotland және BBC Two арналары үшін ол шотландтық теледидардың пионері Джон Логи Бэрдтің өмір тарихы – «I Preferred Madness» фильмін түсірді, түсірілімдер Ұлыбритания, Канада және Нью-Йорк арасында өтті. Эльдер Шотландияның алғашқы кооперативтік газеті, бақытсыз аяқталған «Scottish Daily News» газетінде мақалалар редакторы және жазушы болып жұмыс істеді. Эльдер «The Herald», «Sunday Mail», «Scotland on Sunday» («Rattling the Cages»), «Scottish Daily Express» («Off the Leash»), «The Daily Express» (Ұлыбритания) («Dear Dorothy») сияқты газеттерде мақалалар мен тергеулер жазды. Ол Ресей түрмелеріндегі жағдайға, соның ішінде көше балаларына қарсы күресті. 2007 жылы ол Абердиндегі Роберт Гордон университетінің құрметті профессоры болып тағайындалды және университеттің түлектеріне тергеу журналистикасы бойынша дәріс оқиды.
Elder was the first woman to run an investigative team, "The Insiders", on the Glasgow Herald, where she worked on reporters, news features and leaders. She was later recruited by TV, beginning with BBC Scotland's news programme Reporting Scotland. She wrote, filmed and produced numerous documentaries on social injustices for STV and the network. Other programmes for Scottish Television include Paramedics. and the first Scottish documentary on AIDS in 1988. For BBC Scotland and BBC Two, she filmed "I Preferred Madness" the life story of Scots television pioneer John Logie Baird – filming between the UK, Canada and New York. She worked as features editor and columnist on Scotland's first cooperatively run newspaper, the ill fated Scottish Daily News. Elder has written columns and investigations for papers, including The Herald, Sunday Mail, Scotland on Sunday "Rattling the Cages" the Scottish Daily Express "Off the Leash", The Daily Express (UK) "Dear Dorothy". She campaigned against conditions in Russian prisons for the destitute, including street children. In 2007, she was appointed to an honorary professorship from Robert Gordon University in Aberdeen. She lectures in investigative journalism to honours year students of the university.
Саяси мансап
1998 жылдың маусым айында ол келесі жылы өтетін сайлауда жаңа құрылған Шотландия Парламентіне ШҰП (SNP) кандидат ретінде жарияланды. 1999 жылғы сайлауда Глазго Бейлистон сайлау округінен өтіп, бұрынғы Лейбористік бекіністе ШҰП-қа (SNP) 17% дауыс қосымша әкелді. Ол тікелей орынды жеңіп алмаса да, Шотландия Ұлттық партиясының (ШҰП) (SNP) Глазго аймағы бойынша тізім бойынша Парламентке сайланды. Ол Денсаулық сақтау және қоғамдық күтім комитетінің және Халық петициялары комитетінің мүшесі болды. Солшыл саясатты ұстанатын ол 2000 жылы ШҰП (SNP) басшылығына сайлауда Алекс Нилді қолдады. Парламент депутаты (MSP) ретінде Эльдер сайлау науқанын жалғастырды. Глазгоның шығыс бөлігіндегі ластану мен денсаулыққа зияндығын зерттеді, бұл мәселенің шешімі үшін алғаш рет Брюссельге жүгінді – шығыс бөлігіндегі ластану және тұрғын үйлер мен аурухана жанында өлген малдарды өртетін кәсіпорынға рұқсат беру туралы. Ол Еуропадағы сот ісін жеңіп алды. Шотландия Парламентінде Эльдер созылмалы ауырсынумен күресіп жатқан науқастарға көмек көрсетудің жетіспеушілігін қарастыру үшін көппартиялық топ құрды. 2002 жылдың ақпан айында ол осы мәселе бойынша депутаттардың пікірсауын (дебат) жүргізді. Шотландияда ауыр созылмалы ауырсынумен азаматтарға арналған стационарлық емдеу орталығы болмады, кейбіреулері жүздеген шақырым қашықтағы Бат қаласына жіберілді. Эльдер Шотландияда стационарлық емдеу орталығы ашу үшін 12 жыл бойы күресті, бұл 2015 жылы іске асырылды. Ол Парламент депутаты (MSP) өкілеттігі аяқталғаннан кейін де көппартиялық топпен тығыз байланыста болды. ШҰП-тың (SNP) басқару жолына наразы болған ол 2002 жылдың мамырында ШҰП-тан (SNP) кетіп қалды. Осыдан кейін ол Парламентте тәуелсіз Парламент депутаты (MSP) ретінде отырды. 2003 жылғы сайлауда ол қайта сайлануға түспеді, оның орнына журналистикаға оралды. Ол сондай-ақ 1996 жылы актер Ричард Уилсонға есе жіберіп, Глазго университетінің ректоры лауазымына Шотландиялық Ұлттық қауымдастығынан кандидат болған. Ол өзінің үгіт-насихат дағдыларымен танымал болды. 2021 жылы саяси мансабын еске алған Эльдер, болашақ премьер-министр Никола Стердженмен үш жыл бойы бір кеңседе жұмыс істегеніне қарамастан, Стерджен онымен сөйлесуден бас тартқанын жазды. Ол сондай-ақ былай деді: "Менің саяси топтағы еркектердің бұзық мінез-құлқы туралы әйелдер тобынан жеке кеңес сұрағанымды білгеннен кейін, Николаның [Стерджен] жақын серігі болған әйел Парламент депутаты (MSP) мені бас уәзірге шағымдады. Мен жазаға тартылуға тиіс едім. Мен қатты мазаландым және Парламенттен шығып кеттім". ШҰП (SNP) былай деп мәлімдеді: "Эльдер ханым шамамен екі он жылдан бері партия мүшесі емес".
In June 1998, she was announced as an SNP candidate for the newly formed Scottish Parliament in the elections that would take place the following year. In the 1999 election she stood in the Glasgow Baillieston constituency and gained a 17% swing to the SNP in a former Labour heartland. Although she did not win the seat outright, she was elected on the list to Parliament as a Scottish National Party (SNP) representative for Glasgow region. She was a member of the Health and Community Care Committee and a member of the Public Petitions Committee. A left winger, she supported Alex Neil in the SNP leadership election of 2000. As an MSP, Elder continued campaigning. She researched pollution and ill health in the East End of Glasgow, becoming the first MSP to take a pollution case to Brussels against dumping in the East End and an incinerator for dead cattle being allowed near housing and a hospital. She won the case in Europe. While in the Scottish Parliament, Elder launched a cross party group to look at shortage of help for chronic pain patients. In February 2002, she led a member's debate on the issue. Scotland had no residential service for severe chronic pain cases, with some sent hundreds of miles to Bath. Elder fought for 12 years for a residential service in Scotland, which was achieved in 2015. She continues to be strongly involved with the cross party group, long after her term as MSP finished. She became dissatisfied with the way in which the SNP was being run and in May 2002 she resigned from the SNP. From that point, she sat in the Parliament as an independent MSP. She did not stand for re election at the 2003 election, returning to journalism instead. She is also a former Glasgow University Scottish Nationalist Association candidate for the post of rector of the University of Glasgow, losing to the actor Richard Wilson in 1996. She was known for her campaigning abilities. Reflecting on her political career in 2021, Elder wrote that despite sharing an office for three years with future First Minister Nicola Sturgeon, Sturgeon had refused to speak to her. She also claimed that: "I was reported to the chief whip after a woman MSP and one of Nicola [Sturgeon]’s chums discovered I had privately asked a women’s group for advice on male bullying in politics I was set to be disciplined. It made me sick and I walked out." The SNP responded: "Ms Elder has not been a member for almost two decades."