Кіріспе

Шотланд саясаткері (1929–2023)

Уинифред Маргарет Юинг (10 шілде 1929 – 21 маусым 2023) – шотланд саясаткері, заңгер және тәуелсіздік қозғалысының қайраткері, 1987 жылдан 2005 жылға дейін Шотландия Ұлттық партиясының президенті болды. Юинг 1999 жылдан 2003 жылға дейін Шотландия Парламентінің (МПП) депутаты (Таулы жерлер мен аралдар өкілі) және 1979 жылдан 1999 жылға дейін Еуропа Парламентінің (ЕП) депутаты болды. Ол сондай-ақ 1967 жылғы қосымша сайлау арқылы британдық Парламентке (Гамильтон округінен) 1970 жылға дейін, ал 1974 жылдан 1979 жылға дейін Морей және Найрн округінен депутат болып сайланды. Глазго қаласында туып өскен Юинг Глазго университетінде заң оқыды, онда университеттің Шотландия Ұлттық қауымдастығына қосылды. Бітіргеннен кейін ол заңгер болып жұмыс істеді және 1962 жылдан 1967 жылға дейін Глазго адвокаттар қауымдастығының хатшысы қызметін атқарды. Юинг 1967 жылғы Гамильтон округіндегі қосымша сайлауда Парламентке сайланды және Вестминстердегі оның қатысуы «дүние тоқтасын, Шотландия алға жылжуды қалайды» деген сөзінен бастап SNP мүшелерінің санын арттырды. 1970 жылғы Ұлыбритания сайлауында ол орнын жоғалтса да, 1974 жылдың ақпанында қайта сайланды, бұл жолы Морей және Найрн сайлау округінен. Юинг 1979 жылғы сайлауда орнын жоғалтты және қайта сайлануға көптеген әрекет жасағаннан кейін, сәттілікке жете алмады. Юинг 1979 жылғы сайлауда Еуропа Парламентіне сайланды, ол Таулы жерлер мен аралдарды өкілдік етті. Парламентте ол Брюссельде шотланд мүдделерін қорғағаны үшін белгілі бір лақап атқа ие болды. 1987 жылы ол Шотландия Ұлттық партиясының президенті болды, бұл қызметке Иан Хадтоннан кейін келді. Ол Еуропалық радикалдық альянстың вице-президенті болды және 1995 жылға қарай Ұлыбританияның ең ұзақ қызмет еткен Еуропарламент депутаты (ЕПД) атанды. Шотландия Парламентіне өткізілген алғашқы сайлауда ол Таулы жерлер мен аралдар өкілі ретінде МПП депутаты болып сайланды. Ең үлкен тәжірибесі бар депутат ретінде, Шотландия Парламентінің ашылуына төрағалық ету оның міндеті болды.

Ерте өмір

Юинг 1929 жылғы 10 шілдеде Глазго қаласында Кристина Белл Андерсон мен Джордж Вудберннің қызы ретінде дүниеге келді, Джордж Вудберн шағын бизнес иесі болған. Бітіргеннен кейін ол адвокат және нотариус болып жұмыс істеді. 1962 жылдан 1967 жылға дейін Глазго адвокаттар қауымдастығының хатшысы қызметін атқарды.

Саяси мансап

Юинг Шотландияның тәуелсіздігі үшін Глазго университетінің Шотландия ұлтшылдар қауымдастығында мүшелік арқылы белсенділік танытты және 1967 жылы Шотландия Ұлттық партиясының (SNP) кандидаттығымен Гамильтон сайлауында жеңіске жетті. Ол сайлау агенті Джон МакАтирдің көмегімен сайланды. 16 қарашада ол Вестминстерде алғаш рет пайда болды, оған күйеуі мен балалары бірге ілесіп келді. Ол шотландтық Hillman Imp көлігімен парламентке келді және көпшілік пен құбырлар тобы оны қарсы алды. Юинг сол кезде: «Дүние тоқтасын, Шотландия алға жылжуды қалайды» деді, ал оның Вестминстерде болуы SNP мүшелерінің қатарының өсуіне әкелді. Жоғары беделіне қарамастан, Юинг 1970 жылғы жалпы сайлауда Гамильтон мандатын сақтап қалуға қол жеткізбеді. Келесі 1974 жылғы ақпан сайлауында ол Морей және Найрн округінен түсті және Вестминстерге қайта сайланды, бірақ сол жылдың қазан айында оның бұрынғы маргиналды көпшілігі азайды. Қазан айындағы сайлаудан кейін ол SNP-нің сыртқы істер және ЕЭҚ жөніндегі өкілі болып тағайындалды. Ол алғаш рет 1975 жылы Еуропалық парламентке депутат болып сайланды, сол кезде Еуропалық парламент ұлттық парламенттерден құралған өкілдік делегациялардан тұрды. Юинг 1987 жылы SNP партиясының президенті болып сайланды. Бұл атауды алғаш рет Le Monde басылымы қолданды, ал Юинг осы терминді мақтанышпен пайдаланғаннан кейін ол қалыптасты. 1995 жылы ол Ұлыбританияның ең ұзақ қызмет еткен Еуропарламент депутаты болды, онда SNP-ден басқа француз, бельгиялық, итальяндық және испандық Еуропарламент депутаттары да болды. 1999 жылы ол Еуропалық парламентке үміткер болмады, оның орнына Шотландия Парламентінің бірінші сессиясында Шотландия Парламенті депутаты (MSP) болды, ол Таулы жерлер мен аралдарды өкілдік етті. Ең үлкен мүше ретінде Шотландия Парламенті сессиясын ашу оның міндеті болды, ол сессияны: «1707 жылдың 25 наурызында тоқтатылған Шотландия Парламенті осымен қайтадан шақырылады» деп ашты. Ол Еуропалық комитет пен Халық петициялары комитетінің мүшесі болды. Шотландия Парламентінің алғашқы жылдарында туындаған дау кезінде 28-тармақты (мектептерде гомосексуализмді белсенді түрде насихаттауға тыйым салатын заң) жою туралы ұсыныстар талқыланды, ол өзінің ұлы Фергус Юингпен бірге қалыс қалды, бірақ күйеу баласы Маргарет Юинг бұл ұсынысты қолдады, сондай-ақ оның партиясының көптеген MSP-лері де қолдады. 2001 жылдың маусым айында 72 жасқа толған ол сессия аяқталғанда Парламенттен зейнетке шығатынын мәлімдеді. 2003 жылдың қаңтарында оның күйеуі Стюарт Юинг үйінде болған өрттен кейін жүрек талмасынан қайтыс болды. Ол көптеген жылдар бойы саясатта белсенді болды және өзі де Глазгодағы Саммерстон ауданында SNP кеңесшісі болып қызмет етті, 1977 жылы Глазго аудандық кеңесіндегі Еңбек тобының жетекшісі Дик Дайнстың мандатын жеңіп алды, бұл нәтижені The Glasgow Herald «нағыз сенсация» деп сипаттады. Кейін 2003 жылы ол MSP қызметінен бас тартты, бірақ SNP-нің президенті лауазымын сақтап қалды. 2005 жылдың 15 шілдесінде ол қыркүйектегі конференцияда Шотландия Ұлттық партиясының президенті лауазымынан кететінін және 38 жылдық өкілді саясаттағы мансабын аяқтайтынын мәлімдеді. Никола Стерджен Юингтің оған көпшілік сөйлеу өнері бойынша «өте құнды кеңестер» бергенін, сондай-ақ Юингтің саясатта жас әйел ретінде «өз орныңды ұстап, өзіңе сен» және «сен кездесетіннен гөрі көбірек жанды, түрлі-түсті, серпінді, құмар, сенімді адамды табу қиын» деген маңызды кеңестер бергенін айтты. 2009 жылдың сәуірінде BBC Alba Madmac Productions компаниясы түсірген Madame Ecosse деректі фильмін көрсетті. Ол оның 80 жасқа толуына орай BBC Scotland телеарнасында қайта көрсетілді. Юинг 2023 жылдың 21 маусымында 93 жасында Бридж оф Вейрдегі үйінде қайтыс болды.

Марапаттар мен құрметтер

1990 жылы ол Корольдік өнер қоғамының мүшесі аталды. 1995 жылы Глазго университеті, ал 2004 жылы Абердин университеті оған құрметті заң докторы дәрежесін берді. 1993 жылы Ашық университеті мен 2012 жылы Стирлинг университеті оған университеттің докторы дәрежесін тағайындады. 2009 жылы Дэвид Дональдсонның 1970 жылы салған оның портреті Шотландия Парламентіне уақытша беріліп, көрмеге қойылды.