Кіріспе

1998 жылғы британдық тамырлық фильм

«Хилари және Джеки» – 1998 жылғы британдық тамырлық фильм, режиссері Ананд Такер, басты рөлдерде Эмили Уотсон және Рейчел Гриффитс британдық классикалық музыкант апалы-сіңлілер Жаклин дю Пре (виолончель) және Хилари дю Пре (флейта) рөлінде. Фильм Жаклиннің танымалдылығының шарықталуын, Хиларидің күйеуі Кристофер Финзимен болған күдікті қарым-қатынасын және 20 жасынан бастап қозғалған, 42 жасында өліміне әкелген көптеген склерозбен күресін көрсетеді. Франк Коттрелл Бойс жазған сценарийдің соңындағы титрде бұл сценарий 1997 жылы Пирс пен Хилари дю Пренің «Отбасылық гений» атты естеліктеріне негізделгендігі айтылған (кейіннен «Хилари және Джеки» деген атпен қайта басылды). Алайда, «Хилари және Джеки» фильмі түсіріліп жатқан кезде бұл естелік әлі жарық көрмеген еді. Коттрелл Бойс: «Хилари мен фильмде жұмыс істегенде кітап үстінде де жұмыс істеп жатты, біз сценарийді жасай бастағанда бұл өте ерте кезең болды», – деді. Фильмнің негізі Хилари мен Пирспен болған әңгімелер, кітаптан айырмашылығы, бұл шын оқиға деп есептелмейді және кейбір қияли оқиғаларды қамтиды. Фильм Жаклиннің өміріндегі деректерді бұрмалағандығы үшін көп дау тудырып, сынға ұшырады, ал Жаклиннің бірнеше жақын достары фильмді ашық айыптады. Хилари дю Пре өзінің нұсқасын қорғады. «Хилари және Джеки» фильмі көбінесе сыншылардың мақтауына ие болды, ал Гриффитс пен Уотсон екеуі де «Оскар» сыйлығына «Ең үздік қосалқы актриса» және «Ең үздік актриса» номинациялары бойынша ұсынылды.

Сюжет

1960 жылдары Лондонда Хилари мен Жаклин "Джеки" ду Пре әпкелері балалық шақта ән-күйге аналары үйреткеннен кейін музыкалық мамандықтарға ұмтылады. Хилари флейта, ал Джеки виолончель ойнайды. Жас кезінде жаттығуларға қарсы шыққан Джеки ерте жаста виртуоз болып, тез арада халықаралық атаққа ие болды. Джеки Еуропа бойынша гастрольдерге шыққанда, Хилари ата-анасы мен інісі Пирспен бірге Лондонда қалады және Корольдік музыка академиясында музыкалық оқумен күреседі. Ол композитор Джеральд Финцидің ұлы Кристофер "Киффер" Финцимен танысады және екеуі романтикалық қарым-қатынас жасайды. Хилари жергілікті оркестрде ойнай бастайды, онда ол жергілікті атақ-даңққа ие болады. Джеки Мәскеудегі гастрольден үйіне оралып, Хилариден өзімен бірге пәтерде тұруды сұрайды. Оның орнына Хилари Кифферге үйленеді, екеуі ауылдағы фермаға көшіп, отбасын құрады. Осы арада Джеки пианист және дирижер Дэниел Баренбойммен таныса бастайды, олар музыкаға деген ортақ сүйіспеншілікпен байланысты. Оның яһуди дініне айналуы және кейіннен Даниилге үйленуі айтарлықтай көпшілік назарына түседі. Кейін Джеки Хиллари мен Киффердің үйіне хабарсыз келіп, Лос-Анджелестегі жоспарланған кездесулерінен бас тартады. Ол Хилариге Киффермен жыныстық қатынасқа түскісі келетінін айтып, оны азғыруға тырысады. Келесі күні Хилари Джекиді эмоционалдық күйзелістің ортасында орманнан жалаңаш күйі табады. Даниял келіп, оны жұбатуға тырысады, бірақ ол оған немқұрайды қарайды. Джеки Хиларидің үйінде қалады, ал Хилари Джекидің Киффермен жыныстық қатынасқа түсуіне келісім береді, бұл оның жүйке бұзылуынан арылуға көмектеседі деп үміттенеді. Алайда бұл жағдай қыз-келіншектердің арасындағы қарым-қатынасты бұзады. Джеки кетіп, гастрольдерге қайта оралады, бірақ басқа өмірге құштар. Джекидің көзқарасы бойынша, Хилари Киффермен өмір сүруді қарым-қатынасына қарағанда таңдады. Джеки Дэниелмен некеде жұбаныш тапқанмен, оның қозғалыс қабілеттері мен қол-көзінің үйлестірілуінің әлсірегенін байқады. Оның бұрынғы Хилариге келгені, шын мәнінде, оның денсаулығына байланысты айтылмаған уайымдар еді. Тірі өнер көрсету кезінде Джеки аяғына тұра алмай, Дэниелдің қолымен сахнадан шығады. Ол көпқабатты склерозмен ауырады, Хиллари ауруханаға барып, онымен кездеседі. Жаки өзінің диагнозы туралы оптимистік көзқарас танытады, бірақ ауру тез дамып, оны саусақтарын орналастыруға немесе доғаны қолдануға мәжбүр етеді. Дэниел әлемді айнала отырып, дирижерлік қызмет атқарады, ал Джеки оның махаббатты екенін біледі. Ауруы барған сайын, ол саңырау және мылқау болып қалатынша, шалдыққан. Бір күні Хилари қатты дірілдеген Джекиге барып, балалық шақтағы жағажайда ойнаған естеліктерін айтады. Көп ұзамай Хилари радиодан Джекидің өлімі туралы хабарды естиді. Фильм Джекидің рухы бала кезінде ойнайтын жағажайда тұрып, өзі мен әпкесі құмда шала-шұла ойнағанын көрумен аяқталады.

Өндіріс

Сценалар Ливерпульдегі Blue Coat мектебінде, округтік сот үйінде, Джордж догында, Сент-Джордж залында және Уокер өнер галереясында түсірілді. Қосымша көріністер Лондонның Корольдік музыка академиясында және Вигмор залында түсірілді, ал интерьерлердің көп бөлігі Суррейдегі Шеппертон студиясында түсірілді. Уэльстің солтүстігіндегі ежелгі үй – Бритдир Маур, Хиллари үйінің түсірілімдері үшін пайдаланылды. Фильмде орындалған классикалық туындыларға Эдвард Элгар, Джозеф Гайдн, Иоганн Себастьян Бах, Иоганн Брамс, Сезар Франк, Маттиас Георг Монн, Георг Фридрих Гендель, Роберт Шуман, Людвиг ван Бетховен және Антонин Дворжактың шығармалары кіреді. Фильмдегі Жаклин дю Пренің виолончелін Эмили Уотсонның қозғалыстарымен үйлестіріп Каролина Дейл орындады.

Кассалық жинақ

Хилари мен Джеки 1999 жылғы 22 қаңтарда Ұлыбританияда кинотеатрларда шықты және 1 миллион фунт стерлинг (1,6 миллион доллар) табыс әкелді. АҚШ-та ол 1998 жылғы 30 желтоқсанда шектеулі көрсетілімде көрсетілді.

Сыни жауап

Стивен Холден бұл фильмді The New York Times газетінде "классикалық музыкант болудың қуаныштары мен қиындықтарының ең терең және жан тебірентерлік бейнесі" деп атады және "ағайындық бәсекелестіктің және олардың өмірін анықтайтын махаббат пен жеккөрудің, бәсекелестік пен өзара тәуелділіктің құйылысқан жарылысын зерттейтін керемет бай және нәзік туынды" деді. Ол сондай-ақ "Хилари мен Джеки" фильмінің режиссурасы, монтажы және сценарийі де өте жақсы жасалғанын айтты. Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт оны "материалды жұмсартуға немесе мелодрамалық клишелер арқылы көңіл көтеруге тырыспаған ерекше фильм" деп сипаттады. Сан-Франциско хроникасында Эдвард Гутман: "Уотсонның ойыны қызықты әрі жүректі ауырлатады. Такердің әсем режиссурасы мен Бойсдің ойлы, ұқыпты жазуының арқасында ол керемет рөл сомдайды". The New Yorker журналынан Энтони Лейн былай деді: "Кезеңнің сезімі, ағылшын мақтанышы күлкілі де өткір, бірақ қыздар өскен сайын фильм өзінің әзіл-қалжыңын жоғалтады. Оқиғаның мәні тым әсте және сәл де мағынасыз сезіледі; бұл, әрине, Такердің назарын немесе құлағын музыкадан ауыртатынын білдіреді. Шындығында, бұл картина Бетховен мен Эльгардың жанкүйерлерін қуантуға қарағанда, эмоционалды түрде құмарлықпен айналысатын адамдарға көбірек ұнайды". Entertainment Weekly фильміне A− бағасын берді және "Бұл ерекше, ашық айтқанда құштарлықпен жазылған тарихи драма, британдық теледиректор Ананд Таккердің дебюті, екі виртуоздық актерлік шеберлікке негізделген: оңды бағаланған Эмили Уотсонның және жеткіліксіз бағаланған Рейчел Гриффитстің" деп қосты. Рана Дасгупта тарихи фильмдер туралы эссесінде "фильмнің слоганы – 'Асқын күйге берілген, ақымақтыққа ұшыраған және бір еркекпен бөліскен екі қарындастың шынайы оқиғасы' – оның құштарлық ниетін жақсы көрсетеді. Кітаптағы махаббат пен ынтымақтың әсерлі суреті, кейіпкерлері толық емес және күрделі болғанымен, "ақымақты" емес, әлеуметтік бұрмалаушылықтың ашық есебіне басымдық берілген".

Дау

Фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланса да, екі "Оскар" сыйлығына ұсынылса да, әсіресе ду Пренің өнерлік өмірінің орталығы болған Лондон қаласында қызу пікірталас тудырды. Оның ең жақын әріптестері, оның ішінде виолончельшілер Мстислав Ростропович және Джулиан Ллойд Вебер 1999 жылдың ақпан айында "Таймс" газетіне "ашулы" хат жолдады. Сонымен қатар, Жаклин ду Пренің досы, гитарист Джон Уильямс "The Observer" газетіне берген сұхбатында фильмді "қорқынышты" және "нашар" деп сипаттап, "Менің досым Джекиге қиянат жасалды" деді. Хилари ду Пре "The Guardian" газетінде былай деп жазды: "Алғашқыда адамдардың неге менің айтқанымды сенбегенін түсінбедім, себебі мен толық шындықты айтуға тырыстым. Отбасың туралы шындықты айтқанда, олар керісінше, бұл әуесқойлық деп айтуына күтпейсің. Бірақ Джеки менің істегеніме құрмет танытар еді. Егер мен жартылай жақындасам, ол оны жыртып жіберген болар еді. Ол толық оқиғаның айтылуын қалаған болар еді".