Кіріспе

Майк Ньюэллдің 1994 жылғы фильмі

«Төрт той және бір жерлеу» – Майк Ньюэллдің режиссерлік еткен 1994 жылғы британдық романтикалық комедиясы. Бұл сценарист Ричард Кертистің Хью Грантты басты рөлде түсірген алғашқы фильмдерінің бірі. Фильм Чарльздың (Грант) және оның достарының бірнеше әлеуметтік оқиғалар арқылы бастан кешкен оқиғаларын, олардың әрқайсысының романтикалық кездесулерін көрсетеді. Энди Макдауэлл Чарльздің сүйіктісі Кэрри рөлінде ойнаса, Кристин Скотт Томас, Джеймс Флит, Саймон Каллоу, Джон Ханна, Шарлотта Коулман, Дэвид Бауэр, Корин Редгрейв және Роуэн Аткинсон қосалқы рөлдерде ойнады. Фильм алты аптада түсіріліп, 3 миллион фунттан аспаған құнымен күтпеген табысқа ие болды. Сол кездегі тарихындағы ең табысты британдық фильм атанды, әлемдік прокаттан 245,7 миллион доллар жинады және «Оскар» сыйлығының «Ең үздік фильм» және «Ең жақсы түпнұсқа сценарий» номинацияларына ие болды. Сонымен қатар, Грант «Алтын глобус» сыйлығын «Музыкалық немесе комедиялық фильмдегі ең үздік актер» және BAFTA сыйлығын «Басты рөлдегі ең үздік актер» номинацияларында жеңіп алды, ал фильм «Ең үздік фильм», «Ең үздік режиссура» және Скотт Томасқа «Екінші рөльдегі ең үздік актриса» номинациялары бойынша BAFTA сыйлықтарын жеңіп алды. Фильмнің сәттілігі Хью Грантты, әсіресе АҚШ-та халықаралық деңгейде танымал есімге айналдырды. 2017 жылы Time Out журналы жүргізген 150 актер, режиссер, жазушы, продюсер және сыншының сауалнамасы бойынша фильм барлық британдық фильмдердің арасында 74-орынды иеленді. Кертис режиссер Ньюэлл мен аман қалған актерлерді 25 жылдық мерекелік шараға арналған Comic Relief ұйымның «Бір қызыл мұрын күні және үйлену тойы» атты қысқаметражды фильміне біріктірді, ол 2019 жылдың 15 наурызында Ұлыбританияда Қызыл мұрын күні барысында көрсетілді.

Сюжет

1993 жылдың 1 мамырында Сомерсеттегі Ангус пен Лораның үйлену тойында, әрдайым кешігетін куәгер Чарльз; оның бөлмелес әйелі Скарлетт; оның аристократ досы Фиона және оның інісі Том; Гарет және оның серігі Мэтью; сондай-ақ Чарльздың саңырау інісі Дэвид жиналады. Олардың ешқайсысы үйленбеген. Чарльз жүзіктерді ұмытып, қауымнан екі жүзік қарыздайды, бірақ олар үйлесімсіз болып шығады. Торжество кезінде ол ашық әңгіме айтады және Англияда жұмыс істейтін американдық Кэрриге қызығады. Олар түнні бірге өткізеді. Таңертең АҚШ-қа қайтып бара жатқан Кэрри оған «біз үлкен мүмкіндікті жіберіп алдық» деп өкініш білдіреді. Үш айдан кейін Лондонда Бернард пен Лидияның үйлену тойында – бұрынғы тойда танысқан… Том куәгер болады. Чарльз Ұлыбританияға оралған Кэрримен кездескеніне қуанышты. Бірақ ол Кэрридің үлкен, бай шотландтық күйеуі Хамишпен кездескенін білгенде көңілі толады. Серена есімді жас әйел Дэвидке тартылады. Торжество кезінде Чарльз бірнеше бұрынғы қарындастарынан ұяттанады. Олардың ішінде Фионаның «Құйрық жүз» деп атаған және Чарльз бірінші тойда әдейісіз қорлаған Генриетта бар. Генриетта Чарльздың «бір адамға адал болудан қорқатын сериялық моногам» екенін мәлімдейді. Ол бос қонақүй бөлмесіне тартып, Кэрри мен Хамиш таксимен кететінін көреді. Жаңа үйленгендер сексуалдық қатынас үшін бөлмеге кіргенде Чарльз бөлмеде тұрып қалады. Кэрри қабылдау залына оралады; олар Чарльзбен екінші түнні бірге өткізеді. Бір айдан кейін Чарльз Кэрридің Хамишке үйлену тойына шақыру қағазын алады. Лондонның Оңтүстік жағалауында сыйлық іздеп жүргенде ол оны кездейсоқ кездестіреді. Чарльз Кэрриге үйлену көйлегін таңдауға көмектеседі, содан кейін ол оған 33 жыныстық серігі туралы айтады; Чарльз, 32-ші болғандықтан, мазасыздықпен оған махаббатын білдіреді, ал Кэрри оны мейіріммен қабылдамайды. Бір айдан кейін Чарльз достарымен Пертширде Кэрри мен Хамиштің үйлену тойына барады. Көңілді Гарет топтан әлеуетті серіктестерді іздеуді сұрайды; Скарлетт Техастан келген Честермен танысады. Генриетта Чарльзға өзінің жаңа жігітін көрсетеді. Чарльз Кэрри мен Хамиш билегенін көріп тұрғанда, Фиона Чарльздың бақытсыздығын сезіп, оны жақсы көретіндіктен жалғыз екенін айтады. Чарльз оған жаны ашыса да, оның сезімдерін қайтармайды. Хамиштің сөзінде Гарет жүрек талмасынан көз жұмады. Гареттің жерлеу рәсімінде Мэтью В.Х. Оденнің «Қайғылы элегия» өлеңін оқиды. Кэрри мен Чарльз қысқа ғана сәт бөліседі, содан кейін Чарльз бен Том олардың топтасының жалғыздығымен мақтан тұрғанына қарамастан, Гарет пен Мэтью «үйленген» жұп сияқты болғандарын ойлайды. Олар «бір ғана нағыз махаббатты» іздеу бекерлік пе деп ойланады. Он айдан кейін Чарльздың өз үйлену күні келеді; ол Генриеттаға үйленеді. Қонақтарды отырғыза отырып, Том бала кезінен көрмеген алыс туысы Дирдрені кездестіреді; олар бір-біріне ғашық болады. Скарлетт пен Честер қайтадан кездескеніне қуанышты. Кэрри келіп, Чарльзға қиын некеден кейін Хамишпен ажырасқанын айтады. Чарльз шіркеудің артқы бөлмесінде эмоционалдық дағдарысқа ұшырайды. Дәуіт пен Мэтью оған кеңес бергеннен кейін ол тойды өткізуге шешім қабылдайды. Діни қызметкер қонақтардан егер ерлі-әйелдер некеге тұрмауы керек себептер болса айтуды сұрағанда, Дәуіт тілдік белгілермен күйеу жігіттің күмәнданып, басқа біреуді жақсы көретінін айтады. Чарльз «мен солаймын» деп растайды, ал ашуланған Генриетта оны алтарьда есінен танып, рәсімді тоқтатады. Сол күні Чарльз достарымен пәтерінде оқиғаны талқылап отырғанда, Кэрри келіп, қиындық туғызғаны үшін кешірім сұрайды. Чарльз оны тағы да жақсы көретінін айтады және некесіз өмір бойы бірге болуға ұсыныс жасайды, Кэрри оны қабылдайды. Олар сүйіскенде аспанда шаңқай пайда болады. Аяқталу фотомонтажда Генриетта әскер офицеріне үйленген; Дәуіт Серенаға үйленген; Скарлетт Техастан келген Честерге үйленген; Том Дирдреге үйленген; Мэтью жаңа ер адам тапқан; Фиона принц Чарльзбен бірге; ал Чарльз бен Кэрридің бірінші баласы дүниеге келген.

Жазу

Сценарист Ричард Кертистің үйлену тойына қатысқандағы өзінің тәжірибесі «Төрт үйлену тойы мен бір жаназа» фильмінің шабыты болды. Кертистің сөзіне сүйенсек, ол 34 жасында сценарий жазуды бастады, себебі 11 жылдың ішінде 65 үйлену тойына қатысқан екен. Бір тойда оған басқа қонақ ұсыныс жасады, бірақ ол одан бас тарды және содан бері өкініп келеді; осы оқиға Чарльз бен Кэрридің романының бастауына негіз болды. Кертис кейіпкерлердің қызметі туралы ештеңе айтпауды жөн көрді, өйткені достардың үйлену тойында жұмыс туралы әңгімелеспейтінін ойлады. Дженнингс кейін Минди Калингтің 2019 жылғы телесериалындағы қосалқы рөлді ойнады. Команда бір жылдан астам уақыт бойы кастинг өткізді, Хью Гранттан бұрын Чарльз рөліне шамамен 70 актерді қарады. Грант «Төрт үйлену тойы мен бір жаназа» сценарийін алғанда актерлік мансабын доғаруға айналды; ол 2016 жылы былай деді: «Мен ешқандай жұмыс таба алмадым, содан кейін агентімнен хат арқылы бұл сценарий келді, мен оны оқып, қатты таң қалдым, өйткені ол өте жақсы еді. Мен телефон соғып, сіздер қателесіпсіздер, маған жақсы сценарий жібердіңіздер дедім». Бастапқыда, Чарльз кейіпкерін өзінен үлгі алған Ричард Кертис Грантты рөлге бекітуге қарсы болды, себебі Гранттың тым әдемі екенін ойлады. Кертис Алан Рикманды қарастырды, бірақ Рикман кастингке қатысудан бас тартты. Кертис Ньюэлл мен продюсерлердің ықпалымен Грантты рөлге бекітуге көнді. Жанн Трипплхорн бастапқыда Кэрри рөліне тағайындалған, бірақ анасының қазасынан кейін түсірілімге дейін рөлден бас тартты. Рөл Мариса Томейге ұсынылды, бірақ ол одан бас тартты, себебі оның әкесі сол кезде ауырған еді. Сара Джессика Паркер де қарастырылған болатын. Энди Макдауэлл «Көшегек күні» фильмінің жарнамасы үшін Лондонда болғанда сценарийді оқып, кейін актерлік құрамға қабылданды. Гранттың қатысуы тағы бір қиындыққа тап болды, өйткені оның агенті Грантке ұсынылған 35 000 фунт жалақыға 5 000 фунт қосылуын сұрады. Продюсерлер өте тар бюджет болғандықтан бастапқыда бас тартты, бірақ ақырында келісімге келді. Қосалқы актерлердің әрқайсысына 17 500 фунт төленді.

Өндіріс

Дункан Кенворти Джим Хенсон Продакшнс компаниясынан демалыста болғанда фильмді өндірді. Режиссер Майк Ньюэлл Грантты оның айтуынша, "қиын синтаксиспен" жазылған сөздерін ұмытып, жаңылысуға ынталандырды, осылайша Чарльзға діттеген, шаршаңқы мінез беру үшін. Қонақтардың жерлеуге келуінің сыртқы түсірілімдері Темза өзеніне қарап тұрған Эссекс, Тюррокте және Дартфорд өзені көпірінің фонында түсірілді. Бедфордширдегі (Лютон Ху екінші тойды өткізу үшін) және Гэмпширдегі салтанатты үйлер тойларға сыртқы түсірілімдер үшін пайдаланылды.

Өндірістен кейінгі

Хью Гранттың айтуынша, "Төрт той" фильмінің алғашқы монтаждалған нұсқасы өте жаман болған. "Біз бұзып жібердік деп ойладым. Біз фильмнің қара монтаждалған нұсқасын көруге барғанда, барлығымыз – мен, Ричард Кертис, Майк Ньюэлл, продюсерлер, бәріміз бұл фильмді ең нашар фильм деп ойладық. Фильм шыққанда Перуға эмиграциялауға ниеттендік, ешкім бізді таба алмас үшін. Бірақ кейін бірнеше рет монтаждалғаннан кейін, оны Санта-Моникаға сынауға апарды, және бәріне ұнады. Бұл үлкен тосынсый болды". Metacritic 19 сыншының бағалауы бойынша 100 балдық шкала бойынша 81 бал берді, бұл "көпшіліктің мақұлдауы" екенін көрсетеді. Фильм сыншысы Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үш жарым жұлдызын берді, оны "керемет және айлакер" деп сипаттап, Ньюэллдің "жеңіл және көңілді режиссурасымен" түсірілгенін айтты. Ол Гранттың актерлік шеберлігін мақтап, оны "жағымды ұялу" деп сипаттады. Variety журналынан Тодд Маккарти оны "шын тебірендіретін романтикалық комедия" деп атады, ол "көбінесе күлкілі, бірақ аспаптық сезімталдыққа бой алдырмайды және ескірген емес" еді. Продюсер Дункан Кенворти кейіннен "Төрт той" фильмінің кассадағы табысының көп бөлігін Маккартидің шолуына байланысты деп мәлімдеді. Time журналының жазушысы Ричард Корлис оған онша қатал болған жоқ, бірақ оның ұмытылатындығын мойындады, адамдар "мультиплекстен шыққанда [фильм туралы] бәрін ұмытады" деді, тіпті шолуының соңында фильмнің атын ұмытып кеткенін әзілдеп айтты.

Hulu антологиялық теледидар мини-сериалдары

2017 жылдың қарашасында Hulu стриминг қызметі фильм негізінде түсірілген, Мидди Калинг пен Мэтт Уорбертон сценарийін жазып, атқарушы продюсерлік қызметін атқарған, ал Ричард Кертис де атқарушы продюсер болған, сол атты антологиялық телесериалды дамытып жатқаны хабарланды. 2018 жылдың қазан айында Джессика Уильямс, Никеш Патель, Ребекка Риттенхаус және Джон Рейнольдс актерлік құрамға қосылғаны мәлім болды. Мини-сериал 2019 жылдың 31 шілдесінде тұңғыш рет көрсетілді.

Бір қызыл мұрын күні мен үйлену тойы

2018 жылдың 5 желтоқсанында Ричард Кертистің «Бір қызыл мұрын күні және той» атты 25 жылдық мерекелік Comic Relief телефильмін жазғаны жарияланды. Алғашқы фильмнің режиссері Майк Ньюэлл қайтып келді, сондай-ақ фильмнің бар актерлері Хью Грант, Энди Макдауэлл, Кристин Скотт Томас, Джон Ханна, Роуэн Аткинсон, Джеймс Флит, Дэвид Хейг, Софи Томпсон, Дэвид Бауэр, Робин Маккаффри, Анна Канцлер, Руперт Ванситтарт, Саймон Кунц, Сара Кроу және Тимоти Уокер де қатысты. Фильм Чарльз бен Кэрридің қызы мен Фионаның қызының үйлену тойына барлық кейіпкерлердің қайта қосылуына арналған. Жастардың үйлену тойында ойнаған Лили Джеймс пен Алисия Викандердің қатысуы фильм Ұлыбританияда көрсетілген күніне дейін жарияланбады. Фильм АҚШ-та 2019 жылдың 23 мамырында Қызыл мұрын күні көрсетілді.