Леопольд фон Бух – неміс геологі, палеонтолог (1774-1853). Юра жүйесін ғылыми тұрғыдан анықтаған, геологияға үлкен үлес қоскан ғалым. Геология, палеонтология.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Неміс геологы (1774–1853) Кристиан Леопольд фон Бух (26 сәуір 1774 – 4 наурыз 1853), көбінесе Леопольд фон Бух деп аталады, Одер өзені жанындағы Stolpe (қазіргі Ангермюнде, Бранденбург) қаласында туған неміс геологы және палеонтологы. Ол XIX ғасырдың бірінші жартысында геология ғылымына зор үлес қоскан маңызды ғалымдардың бірі ретінде танылады. Оның ғылыми қызығушылығы геологиялық тақырыптардың кең ауқымын қамтыды: вулканизм, петрология, қазба жәндіктер, стратиграфия және тау пайда болуы. Оның ең маңызды жетістігі – Юра жүйесін ғылыми тұрғыдан анықтауы.
German geologist (1774–1853)
Christian Leopold von Buch (26 April 1774 – 4 March 1853), usually cited as Leopold von Buch, was a German geologist and paleontologist born in Stolpe an der Oder (now a part of Angermünde, Brandenburg) and is remembered as one of the most important contributors to geology in the first half of the nineteenth century. His scientific interest was devoted to a broad spectrum of geological topics: volcanism, petrology, fossils, stratigraphy and mountain formation. His most remembered accomplishment is the scientific definition of the Jurassic system.
Өмірбаян
Бух Саксонияның Фрайберг қаласындағы тау-кен мектебінде Абрахам Готлоб Вернердің жетекшілігімен Александр фон Гумбольдттан оқыды. Содан кейін ол Галле және Геттинген университеттерінде білімін толықтырды.
Buch studied with Alexander von Humboldt under Abraham Gottlob Werner at the mining school in Freiberg, Saxony. He afterwards completed his education at the universities of Halle and Göttingen.
Неміс және итальяндық зерттеулер
Ол өмірінің басында-ақ геологиялық тақырыптарда жазумен айналысты. Оның "Ландектің минералогиялық сипаттамасын зерттеу" (Versuch einer mineralogischen Beschreibung von Landeck, Бреслау, 1797) француз тіліне (Париж, 1805) және ағылшын тіліне "Ландектің минералогиялық сипаттамасына қатысты тәжірибе" (Эдинбург, 1810) деп аударылды. 1802 жылы ол "Силезияның геогнозиясы" ("Entwurf einer geognostischen Beschreibung von Schlesien") атты еңбегін жариялады, ол оның "Германия мен Италия арқылы саяхаттаған кездегі геогностикалық байқаулар" ("Geognostische Beobachtungen auf Reisen durch Deutschland und Italien", төмендегіге қараңыз) атты еңбегінің бірінші томы болды. Ол бұл кезде Вернердің Нептун теориясын ынтамен қолдады, бірақ кейбір түзетулермен. 1797 жылы ол Зальцбургте Гумбольдтпен кездесіп, онымен бірге Штирияның геологиялық құрылымдарын және оған жақын Альп тауларын зерттеді. 1798 жылдың көктемінде Бух Италияға сапарларын кеңейтті, онда оның Нептун теориясына сенімі күңкейді. Оның алғашқы еңбектерінде базальттық және басқа да құрылымдардың су арқылы пайда болғанын жақтады, бірақ енді Вернердің теориясынан бас тартып, базальттардың жанартаулық тегін мойындауға себеп тапты. Ол 1799 жылы Везувийді алғаш рет көрді. Кейін, 1805 жылы Гумбольдт пен Гей-Луссакпен бірге оның жарылуына куә болды. Бұл керемет жарылыс болды және Бухқа жанартауларға қатысты көптеген бұрыс пікірлерді жоққа шығару үшін деректер ұсынды. 1802 жылы ол Францияның оңтүстігіндегі Овернь аймағындағы сөнген жанартауларды зерттеді. Пю-де-Домның трахит конусы мен базальт лавасының қабаттары Вернердің осы тау жыныстарының пайда болуы туралы ұстанымдарының дұрыс еместігіне оны көндірді. Осы геологиялық сапарлардың нәтижесі оның "Геогностикалық байқаулары" атты екі томдық еңбегінде (Берлин, 1802 және 1809) жарияланды.
He began writing on geological topics early in life. His Versuch einer mineralogischen Beschreibung von Landeck (Breslau, 1797) was translated into French (Paris, 1805), and into English as Attempt at a Mineralogical Description of Landeck (Edinburgh, 1810). In 1802 he published Entwurf einer geognostischen Beschreibung von Schlesien ("The Geognosy of Silesia"), which became the first volume of his Geognostische Beobachtungen auf Reisen durch Deutschland und Italien ("Geognistic Observations while Travelling through Germany and Italy", see below). He was at this time a zealous upholder of the Neptunian theory of Werner, with some modifications. In 1797, he met Humboldt at Salzburg, and with him explored the geological formations of Styria, and the adjoining Alps. In the spring of 1798, Buch extended his excursions into Italy, where his faith in the Neptunian theory was shaken. In his early works, he had advocated the aqueous origin of basaltic and other formations, but now he saw cause to abandon Werner's theory, and to recognize the volcanic origin of the basalts. He saw Vesuvius for the first time in 1799. Later, in 1805, he had the opportunity, along with Humboldt and Gay Lussac, of witnessing its actual eruption. It was a remarkable eruption, and supplied Buch with data for refuting many erroneous ideas then entertained regarding volcanoes. In 1802 he examined the extinct volcanoes of Auvergne in the south of France. The aspect of the Puy de Dôme, with its cone of trachyte and its strata of basaltic lava, induced him to abandon as untenable the doctrines of Werner on the formation of these rocks. The results of all these geological travels were given to the world in the two volumes of his Geognostische Beobachtungen (Berlin, 1802 and 1809).
Скандинавиялық зерттеулер
1806 жылы Бух Скандинавияға сапар шегіп, екі жыл бойы оның физикалық құрамын зерттеді. Бұл оның "Норвегия мен Лапландиядағы саяхат" ("Reise durch Norwegen und Lappland", Берлин, 1810) атты еңбегі үшін материалдық база болды. Ол өсімдіктердің географиясы, климатология және геология салаларында маңызды байқаулар жасады. Ол Солтүстік Германия жазығындағы көптеген шашыраңқы тастар Скандинавиядан келгендігін көрсетті. Сондай-ақ, ол Швецияның бүкіл аумағының Фредерикшальдтан Обоға дейін теңіз деңгейінен баяу, бірақ үздіксіз көтеріліп келе жатқанын дәлелдеді.
In 1806, Buch proceeded to Scandinavia and spent two years in examining its physical constitution. This furnished the materials for his work entitled Reise durch Norwegen und Lappland ("Travels in Norway and Lapland", Berlin, 1810). He made many important observations on the geography of plants, on climatology and on geology. He showed that many of the erratic blocks on the North German plains must have come from Scandinavia. He also established the fact that the whole of Sweden is slowly but continuously rising above the level of the sea from Frederikshald to Åbo.
Канар аралдары мен Атлантика
1815 жылы Бух норвегиялық ботаник Кристен Смитпен бірге Канар аралдарына сапар жасады. Бұл жанартау аралдары Бухтың жанартаулардың пайда болуы мен қызметі туралы жүйелі зерттеулер жүргізуге бастаған алғашқы нүктесі болды. Ол туралы оның «Канар аралдарының физикалық сипаттамасы» (1825) атты маңызды еңбегінде айтылған. Оның бақылаулары оған осы және Атлантика мұхитындағы басқа да аралдардың пайда болуына ең қарқынды жанартаулық әрекеттер себеп болғанын, ал Оңтүстік теңіздегі аралдар тобы бұрыннан бар континенттің қалдықтары екенін көрсетті. Канар аралдарында болған кезінде ол Тенерифедегі Лас-Канадас кальдерасына және Ла-Пальмадағы Кальдера-де-Табуриентеге барды. Ол саяхаты туралы естеліктерін және бақылауларын жариялағанда, геологиялық және ғылыми терминологияға испан тілінен «кальдера» (мағынасы – «астау») сөзін енгізді. Канар аралдарынан оралғаннан кейін ол Гебрид аралдарының базальтты тобына, сондай-ақ Шотландия мен Ирландияның жағалауларын зерттеді. Бухтың геологиялық саяхаттары, тіпті ол бұрын бірнеше рет болған елдерде де, өте қарт жасқа жеткенше үзіліссіз жалғасты. Өліміне сегіз ай қалғанда ол Овернь тауларына барды, ал үйіне оралғаннан кейін Берлин академиясының алдында Юра қабаты туралы баяндама жасады. Гумбольдт, оны алпыстан астам жыл бойы жақсы білген, оны сол дәуірдегі ең ұлы геолог деп атады. Бух үйленбеген, әлемнен уақтап, ғылыми ізденістерге толыққанды берілді. Оның саяхаттары әрқашан қолға таяқ алып, жаяу жүрумен өтті, ал пальтосының үлкен қалталары қағаздар мен геологиялық құралдармен толтырылған.
In 1815 Buch visited the Canary Islands in company with Christen Smith, a Norwegian botanist. These volcanic isles furnished the starting point from which Buch commenced a regular course of study on the production and activity of volcanoes. This is attested by his standard work on the subject entitled Physical Description of the Canary Isles (1825). His observations convinced him that these and other islands of the Atlantic owed their existence to volcanic action of the most intense kind, whereas the groups of islands in the South Sea were the remains of a pre existing continent. During his time in the Canary Islands, he visited the Las Cañadas Caldera on Tenerife and the Caldera de Taburiente on La Palma. When he published his memoirs and observations about his excursion, he introduced the Spanish word "Caldera" (meaning "Bowl") into the geological and scientific vocabulary. After his return from the Canaries he visited the basaltic group of the Hebrides and the coasts of Scotland and Ireland. Buch's geological excursions, even in countries which he had repeatedly visited before, continued without interruption until a very advanced age: eight months before his death he visited the mountains of Auvergne, and on returning home he read a paper on the Jurassic formation before the Academy of Berlin. Humboldt, who had known him intimately for a period of more than sixty years, called him the greatest geologist of that period. Buch was unmarried and lived aloof from the world, entirely devoted to scientific pursuits. His excursions were always taken on foot, with a staff in his hand, and the large pockets of his overcoat filled with papers and geological instruments.
Эволюция
1861 жылы жарық көрген "Түрлердің пайда болуы туралы" еңбегінің үшінші басылымында Чарльз Дарвин өзінен бұрын түрлер өзгеріске ұшырайды деген пікірді жариялаған және қазіргі тіршілік формалары бұрынғы формалардан нақты ұрпақ арқылы дамыған деген ойды білдірген табиғат зерттеушілеріне құрмет көрсетіп, тарихи очерк қосты. Дарвиннің сөзіне сәйкес:
In the third edition of his On the Origin of Species published in 1861, Charles Darwin added a Historical Sketch giving due credit to naturalists who had preceded him in publishing the opinion that species undergo modification, and that the existing forms of life have descended by true generation from pre existing forms. According to Darwin:
Атақты геолог және табиғат зерттеуші фон Бух өзінің тамаша "Description physique des Isles Canaries" (1836, 147 бет) еңбегінде түрлердің өзгерулері баяу дамып, тұрақты түрлерге айналады, олар енді шағылысуға қабілетсіз деген сенімін нақты білдірген. Эволюциялық биолог Эрнст Майр 1825 жылы Бух географиялық түрленуді алғаш ұсынған табиғат зерттеуші болды деп жазған.
The celebrated geologist and naturalist, Von Buch, in his excellent 'Description physique des Isles Canaries' (1836, p. 147), clearly expresses his belief that varieties slowly become changed into permanent species, which are no longer capable of intercrossing. Evolutionary biologist Ernst Mayr has written that Buch was the first naturalist to suggest geographic speciation, in 1825.
Мүшелік және құрмет
1825 жылы ол Швеция Корольдік ғылым академиясының шетелдік мүшесі болып сайланды. 1849 жылы Бух Америка өнер және ғылым академиясының шетелдік құрметті мүшесі болып сайланды. Ол ғылым және өнер саласындағы «Pour le Mérite» орденімен марапатталды. Лондон геологиялық қоғамының алғашқы шетелдік мүшесі болып сайланды. Неміс геологиялық қоғамы (DGG) оның құрметіне Леопольд фон Бух плакеті атауын берді.
In 1825, he was elected a foreign member of the Royal Swedish Academy of Sciences. Buch was elected a Foreign Honorary Member of the American Academy of Arts and Sciences in 1849. Recipient of the Pour le Mérite for Sciences and Arts. Elected as the first foreign member of the Geological Society of London. The German Geological Society (DGG) named its Leopold von Buch Plakette after him.